Αποκατάσταση της φύσης

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

• Ο κανονισμός εκδόθηκε ως βασικό παραδοτέο της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 (βλέπε σύνοψη), στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.
• Καθορίζει ποσοτικούς και χρονικά προσδιορισμένους στόχους αποκατάστασης για τα οικοσυστήματα, λαμβάνοντας υπόψη και συμπληρώνοντας τις υποχρεώσεις που ορίζονται στις ακόλουθες πράξεις:
• • οδηγία για τα πτηνά (βλέπε σύνοψη)·
  • οδηγία για τους οικοτόπους (βλέπε σύνοψη)·
  • οδηγία-πλαίσιο για τη θαλάσσια στρατηγική (βλέπε σύνοψη)·
  • οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (βλέπε σύνοψη).

Ειδικοί ανά οικοσύστημα στόχοι και υποχρεώσεις αποκατάστασης για τα κράτη μέλη της ΕΕ

Ο κανονισμός καθορίζει στόχους και υποχρεώσεις αποκατάστασης ειδικά για:

• τύπους χερσαίων και παράκτιων οικοτόπων και οικοτόπων γλυκών υδάτων και για οικοτόπους ειδών στις περιοχές αυτές·
• θαλάσσιους οικοτόπους και οικοτόπους θαλάσσιων ειδών·
• τα αστικά οικοσυστήματα·
• τη συνδεσιμότητα των ποταμών και τις πλημμυρικές περιοχές·
• τους επικονιαστές·
• τα γεωργικά οικοσυστήματα·
• τα δασικά οικοσυστήματα.

Η εκπλήρωσή τους αναμένεται επίσης να συμβάλει στην υλοποίηση της δέσμευσης για φύτευση τουλάχιστον 3 δισεκατομμυρίων επιπλέον δέντρων έως το 2030 σε επίπεδο ΕΕ.

Για τους τύπους χερσαίων και παράκτιων οικοτόπων και οικοτόπων γλυκών υδάτων που απαριθμούνται στο παράρτημα I και για τους θαλάσσιους οικοτόπους που απαριθμούνται στο παράρτημα II, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να λάβουν μέτρα με σκοπό:

• τη βελτίωση και επαναφορά σε καλή κατάσταση περιοχών τύπων οικοτόπων που δεν βρίσκονται σε καλή κατάσταση, θέτοντας στόχους για το 2030, το 2040 και το 2050·
• την επαναφορά τύπων οικοτόπων σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν πλέον·
• την αποκατάσταση περιοχών οικοτόπων ειδών που καλύπτονται από την οδηγία για τα πτηνά ή την οδηγία για τους οικοτόπους και των θαλάσσιων ειδών που απαριθμούνται στο παράρτημα III, ώστε να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη επιβίωση των ειδών·
• την κάλυψη του κενού γνώσεων σχετικά με την κατανομή και την κατάσταση αυτών των οικοτόπων.

Σε αυτούς τους τύπους οικοτόπων, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης:

• να εφαρμόζουν μέτρα έτσι ώστε οι περιοχές που αποκαθίστανται να εξακολουθούν να βελτιώνονται έως ότου επανέλθουν σε καλή κατάσταση, και στη συνέχεια να μην υποβαθμίζονται σημαντικά μόλις επανέλθουν σε καλή κατάσταση ή, όσον αφορά τους οικοτόπους ειδών, μόλις η ποιότητα κριθεί επαρκής·
• να προσπαθούν να εφαρμόζουν μέτρα για την πρόληψη σημαντικής υποβάθμισης σε περιοχές τύπων οικοτόπων που βρίσκονται ήδη σε καλή κατάσταση ή μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 17 και στο άρθρο 5 παράγραφος 14.

Στα αστικά οικοσυστήματα, τα κράτη μέλη πρέπει να φροντίζουν ώστε:

• να μην υπάρχει καθαρή απώλεια στη συνολική εθνική περιοχή αστικού χώρου πρασίνου και αστικής συγκόμωσης σε περιοχές αστικών οικοσυστημάτων έως το 2030·
• να υπάρχει αυξητική τάση στη συνολική εθνική περιοχή αστικού χώρου πρασίνου μετά το 2030, και, σε κάθε περιοχή αστικού οικοσυστήματος, αυξητική τάση της αστικής συγκόμωσης, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα.

Για την αποκατάσταση της φυσικής συνδεσιμότητας των ποταμών και των φυσικών λειτουργιών των σχετικών πλημμυρικών περιοχών, τα κράτη μέλη πρέπει:

• κάνουν απογραφή των τεχνητών φραγμών στη συνδεσιμότητα των επιφανειακών υδάτων και να εντοπίσουν τους φραγμούς που πρέπει να απομακρυνθούν ώστε να συμβάλουν στην αποκατάσταση των οικοτόπων και των οικοτόπων ειδών και να εκπληρώσουν τον στόχο της αποκατάστασης της ελεύθερης ροής ποταμών της ΕΕ σε μήκος 25 000 χλμ. έως το 2030·
• να καταργήσουν τους φραγμούς σύμφωνα με το εθνικό τους σχέδιο αποκατάστασης, δίνοντας προτεραιότητα στους απαρχαιωμένους φραγμούς·
• να εφαρμόσουν συμπληρωματικά μέτρα για τη βελτίωση των φυσικών λειτουργιών των σχετικών πλημμυρικών περιοχών έως το 2050·
• να διασφαλίζουν ότι, μετά την αποκατάσταση, η φυσική συνδεσιμότητα των ποταμών και οι φυσικές λειτουργίες των σχετικών πλημμυρικών περιοχών θα διατηρούνται.

Για την αποκατάσταση των πληθυσμών επικονιαστών, τα κράτη μέλη πρέπει:

• να βελτιώσουν την ποικιλότητα των επικονιαστών και να αναστρέψουν τη μείωση των πληθυσμών επικονιαστών έως το 2030·
• να διασφαλίζουν την αυξητική τάση των πληθυσμών επικονιαστών μετά το 2030, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα.

Στα γεωργικά οικοσυστήματα, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λάβουν μέτρα που θα αποσκοπούν:

• στην επίτευξη αυξητικής τάσης σε εθνικό επίπεδο, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα, όσον αφορά τουλάχιστον δύο από τους ακόλουθους τρεις δείκτες:
• • δείκτης πεταλούδων των λειμώνων,
  • απόθεμα οργανικού άνθρακα σε ανόργανα εδάφη καλλιεργήσιμων εκτάσεων,
  • ποσοστό γεωργικών εκτάσεων με χαρακτηριστικά τοπίου υψηλής ποικιλομορφίας·
• στη διασφάλιση της επίτευξης καθορισμένων επιπέδων για τον δείκτη κοινών πτηνών γεωργικών εκτάσεων·
• στην αποκατάσταση αποστραγγισμένων τυρφώνων που χρησιμοποιούνται προς το παρόν για γεωργικούς σκοπούς κατά τουλάχιστον 30 % έως το 2030 (από τους οποίους τουλάχιστον το ένα τέταρτο πρέπει να επανυγρανθεί), 40 % έως το 2040 και 50 % έως το 2050 (από τους οποίους τουλάχιστον το ένα τρίτο πρέπει να επανυγρανθεί).

Στα δασικά οικοσυστήματα, τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν μέτρα με σκοπό:

• τη διασφάλιση αυξητικής τάσης στον δείκτη κοινών δασικών πτηνών σε εθνικό επίπεδο, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα·
• τη διασφάλιση αυξητικής τάσης σε εθνικό επίπεδο, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα, όσον αφορά τουλάχιστον έξι από τους ακόλουθους επτά δείκτες:
• • όρθιο νεκρό ξύλο,
  • πεσμένο νεκρό ξύλο,
  • ποσοστό δασών με μη ομήλικη δομή,
  • δασική συνδεσιμότητα,
  • απόθεμα οργανικού άνθρακα,
  • ποσοστό δασών που κυριαρχούνται από αυτόχθονα είδη δέντρων,
  • ποικιλότητα ειδών δέντρων.

Ο κανονισμός απαιτεί επίσης από τα κράτη μέλη, κατά την εκπλήρωση των παραπάνω στόχων και υποχρεώσεων, να συμβάλουν στη δέσμευση για φύτευση 3 δισεκατομμυρίων επιπλέον δέντρων έως το 2030 σε επίπεδο ΕΕ.

Για μια σειρά στόχους και υποχρεώσεις, προβλέπεται η δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν εξαιρέσεις και να προβλέπουν ευελιξία.

Εθνικά σχέδια αποκατάστασης

• Κάθε κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει εθνικό σχέδιο αποκατάστασης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να το δημοσιεύσει, περιγράφοντας σε αυτό τον τρόπο με τον οποίο θα επιτύχει τους στόχους.
• Τα εθνικά σχέδια αποκατάστασης πρέπει να επανεξεταστούν και να αναθεωρηθούν το 2032 και το 2042.

Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων

• Τα κράτη μέλη πρέπει να παρακολουθούν την πρόοδό τους όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεων και την επίτευξη των στόχων του κανονισμού και να υποβάλλουν σχετικές εκθέσεις στην Επιτροπή, σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα.
• Κάθε έξι χρόνια ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος θα παρέχει στην Επιτροπή τεχνική επισκόπηση σε επίπεδο ΕΕ της προόδου ως προς την επίτευξη των στόχων και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων.
• Κάθε έξι χρόνια η Επιτροπή θα υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού.