Απαιτήσεις ασφάλειας μηχανημάτων

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής

Ο παρών κανονισμός καλύπτει τα μηχανήματα και τα ακόλουθα συναφή προϊόντα:

• εναλλάξιμος εξοπλισμός,
• δομικά στοιχεία ασφαλείας,
• ανυψωτικά εξαρτήματα,
• αλυσίδες, συρματόσχοινα και ιμάντες,
• αφαιρετά συστήματα μηχανικής μετάδοσης.

Τα ανωτέρω αναφέρονται εφεξής ως «μηχανήματα ή συναφή προϊόντα».

Εφαρμόζεται επίσης στα ημιτελή μηχανήματα.

Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των μέσων αεροπορικών μεταφορών, ναυσιπλοΐας και σιδηροδρομικών μεταφορών, πλην των μηχανημάτων που τοποθετούνται στα εν λόγω μέσα μεταφορών.

Υποχρεώσεις των οικονομικών φορέων

Ο κανονισμός περιέχει καταλόγους με τις υποχρεώσεις των κατασκευαστών, των εισαγωγέων και των διανομέων.

Ουσιώδεις απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας και τεκμήριο συμμόρφωσης

• Κατά τη διάθεση στην αγορά ή τη θέση σε λειτουργία μηχανημάτων ή συναφών προϊόντων που καλύπτονται από τον κανονισμό, οι κατασκευαστές πρέπει να διασφαλίζουν ότι έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί σύμφωνα με τις ουσιώδεις απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού.
• Κατά τη διάθεση στην αγορά ημιτελών μηχανημάτων που καλύπτονται από τον κανονισμό, οι κατασκευαστές πρέπει να εξασφαλίζουν ότι έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί σύμφωνα με τις σχετικές ουσιώδεις απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού.
• Τα προαιρετικά εναρμονισμένα πρότυπα (που παρατίθενται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ή οι κοινές προδιαγραφές (που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα) παρέχουν, εφόσον εφαρμόζονται, τεκμήριο συμμόρφωσης προς τις αντίστοιχες ουσιώδεις απαιτήσεις.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να θεσπίσει κοινές προδιαγραφές μέσω εκτελεστικών πράξεων, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.

Διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης

• Ο κανονισμός επιτρέπει την εφαρμογή της διαδικασίας εσωτερικού ελέγχου της παραγωγής («αυτοαξιολόγηση») για την απόδειξη της συμμόρφωσης με τις εφαρμοστέες ουσιώδεις απαιτήσεις για τα περισσότερα προϊόντα (με εξαίρεση εκείνα που απαριθμούνται στο μέρος Α του παραρτήματος Ι).
• Πιο συγκεκριμένα, για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι, πρέπει να ακολουθείται διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης² στην οποία συμμετέχει κοινοποιημένος οργανισμός· ωστόσο, για τα προϊόντα που απαριθμούνται στο μέρος Β του εν λόγω παραρτήματος, μπορεί να ακολουθείται η διαδικασία εσωτερικού ελέγχου παραγωγής («αυτοαξιολόγηση») όταν τα προϊόντα σχεδιάζονται και κατασκευάζονται σύμφωνα με τα σχετικά εναρμονισμένα πρότυπα (που παρατίθενται στην Επίσημη Εφημερίδα) ή τις σχετικές κοινές προδιαγραφές (που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα), εφόσον είναι ειδικά για την εν λόγω κατηγορία προϊόντων και καλύπτουν όλες τις σχετικές ουσιώδεις απαιτήσεις.
• Η Επιτροπή μπορεί να τροποποιεί τον κατάλογο των κατηγοριών του παραρτήματος Ι με την έκδοση κατ' εξουσιοδότηση πράξεων, κατόπιν αξιολόγησης των σχετικών δεδομένων και πληροφοριών.

Σήμανση CE, δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ, πληροφορίες και οδηγίες ασφαλείας: μηχανήματα ή συναφή προϊόντα

• Σε περίπτωση που έχει αποδειχθεί η συμμόρφωση των μηχανημάτων ή των συναφών προϊόντων που καλύπτονται από τον κανονισμό με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις, οι κατασκευαστές πρέπει, στη συνέχεια, να συντάσσουν δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ³ και να τοποθετούν τη σήμανση CE (δυνάμει της απόφασης αριθ. 768/2008/ΕΚ).
• Η δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ και οι οδηγίες χρήσης (που περιλαμβάνουν επίσης τις πληροφορίες ασφαλείας) θα πρέπει να παρέχονται με όλα τα μηχανήματα ή τα συναφή προϊόντα. Η δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ και οι οδηγίες χρήσης (που περιλαμβάνουν επίσης τις πληροφορίες ασφαλείας) μπορούν να παρέχονται σε ψηφιακή μορφή. Εάν παρέχονται σε ψηφιακή μορφή, ο κατασκευαστής πρέπει να πληροί συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Για τα μηχανήματα ή τα συναφή προϊόντα που προορίζονται για μη επαγγελματική χρήση, οι πληροφορίες ασφαλείας που είναι απαραίτητες για τη θέση σε λειτουργία και την ασφαλή χρήση τους πρέπει, ωστόσο, να παρέχονται σε έντυπη μορφή. Οι πελάτες θα μπορούν να ζητήσουν να λάβουν δωρεάν τις οδηγίες χρήσης σε έντυπη μορφή.

Δήλωση ενσωμάτωσης ΕΕ και οδηγίες συναρμολόγησης: ημιτελή μηχανήματα

• Όταν έχει αποδειχθεί η συμμόρφωση των ημιτελών μηχανημάτων που καλύπτονται από τον κανονισμό με τις σχετικές ουσιώδεις απαιτήσεις, οι κατασκευαστές πρέπει να συντάσσουν τη δήλωση ενσωμάτωσης ΕΕ.
• Η δήλωση ενσωμάτωσης ΕΕ και οι οδηγίες συναρμολόγησης, οι οποίες μπορούν να παρέχονται σε ψηφιακή μορφή, πρέπει να παρέχονται με κάθε τύπο ημιτελούς μηχανήματος που καλύπτεται από τον κανονισμό. Εάν παρέχονται σε ψηφιακή μορφή, ο κατασκευαστής πρέπει να πληροί συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Το πρόσωπο που ενσωματώνει το ημιτελές μηχάνημα θα μπορεί ακόμη να ζητήσει να λάβει δωρεάν τις οδηγίες συναρμολόγησης σε έντυπη μορφή.

Λειτουργία έκτακτης ανάγκης στην εσωτερική αγορά

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/2748 αποσκοπεί στην αποφυγή διαταραχών στην εσωτερική αγορά σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (όπως μια πανδημία ή μια φυσική καταστροφή) διασφαλίζοντας ότι, αφού ενεργοποιηθεί η λειτουργία έκτακτης ανάγκης στην εσωτερική αγορά, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2024/2747 (τον κανονισμό για κατάσταση έκτακτης ανάγκης της εσωτερικής αγοράς και για την ανθεκτικότητα της εσωτερικής αγοράς), μέσω μιας εκτελεστικής πράξης που εκδίδεται από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα εμπορεύματα και οι υπηρεσίες που έχουν χαρακτηριστεί συναφή με την κρίση εμπορεύματα και υπηρεσίες⁴ μπορούν να διατίθενται στην αγορά όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/2748 προσθέτει ένα κεφάλαιο στον κανονισμό (ΕΕ) 2023/1230 περιγράφοντας λεπτομερώς πώς θα εφαρμόζονται αυτές οι διαδικασίες έκτακτης ανάγκης. Το νέο κεφάλαιο:

• υποχρεώνει τους οργανισμούς αξιολόγησης της συμμόρφωσης να αποδίδουν προτεραιότητα στις αιτήσεις αξιολόγησης της συμμόρφωσης των συναφών με την κρίση προϊόντων έναντι των αιτήσεων των προϊόντων που δεν είναι·
• επιτρέπει στα κράτη μέλη, κατ’ εξαίρεση και κατόπιν δεόντως αιτιολογημένου αιτήματος, να δίνουν προσωρινά άδεια για τη διάθεση στην αγορά μηχανημάτων, συναφών προϊόντων και ημιτελών μηχανημάτων χωρίς τη διεξαγωγή των κανονικών διαδικασιών αξιολόγησης της συμμόρφωσης, όπου η συμμετοχή ενός κοινοποιημένου οργανισμού είναι υποχρεωτική και οι οποίες μπορούν να διασφαλίσουν ότι πληρούνται όλες οι ουσιώδεις απαιτήσεις·
• επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να τεκμαίρουν ότι μηχανήματα, συναφή προϊόντα και ημιτελή μηχανήματα που κατασκευάζονται σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ, σχετικά ισχύοντα εθνικά πρότυπα ή σχετικά ισχύοντα διεθνή πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί από κάποιον διεθνή οργανισμό τυποποίησης, που έχουν προσδιοριστεί από την Επιτροπή ως κατάλληλα για την επίτευξη συμμόρφωσης και θεωρούνται ότι εξασφαλίζουν ισοδύναμο επίπεδο προστασίας με εκείνο που παρέχουν τα εναρμονισμένα πρότυπα, συμμορφώνονται με τις οικείες ισχύουσες ουσιώδεις απαιτήσεις·
• δίνει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να θεσπίζει, μέσω εκτελεστικών πράξεων, κοινές προδιαγραφές στις οποίες θα μπορούν να βασίζονται οι κατασκευαστές προκειμένου να επωφεληθούν από το τεκμήριο συμμόρφωσης με τις ισχύουσες ουσιώδεις απαιτήσεις (οι εκτελεστικές πράξεις με τις οποίες θεσπίζονται τέτοιου είδους κοινές προδιαγραφές παραμένουν σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας έκτακτης ανάγκης στην εσωτερική αγορά).