Γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ατομικά δικαιώματα

Ο ΓΚΠΔ ενισχύει τα υπάρχοντα δικαιώματα, προβλέπει νέα δικαιώματα και παρέχει στα φυσικά πρόσωπα μεγαλύτερο έλεγχο επί των προσωπικών τους δεδομένων. Περιλαμβάνει τα ακόλουθα.

• Ευκολότερη πρόσβαση στα ατομικά δεδομένα. Αυτή περιλαμβάνει την παροχή περισσότερων πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο επεξεργασίας των δεδομένων και τη διασφάλιση ότι οι πληροφορίες αυτές είναι διαθέσιμες με τρόπο σαφή και κατανοητό.
• Δικαίωμα στη φορητότητα δεδομένων. Διευκολύνει τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ παρόχων υπηρεσιών.
• Δικαίωμα διαγραφής (δικαίωμα στη λήθη). Όταν ένα άτομο δεν επιθυμεί πλέον την επεξεργασία των δεδομένων του και δεν υπάρχει θεμιτός λόγος για τη διατήρησή τους, τα δεδομένα θα διαγράφονται.
• Το δικαίωμα να γνωρίζουν πότε παραβιάστηκαν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους. Οι εταιρείες και οι οργανισμοί πρέπει να ενημερώνουν την αρμόδια εποπτική αρχή προστασίας δεδομένων, ενώ στην περίπτωση σοβαρών παραβιάσεων πρέπει να ενημερώνονται και τα φυσικά πρόσωπα που επηρεάζονται.

Κανόνες για τις επιχειρήσεις

Ο ΓΚΠΔ θέτει ίσους όρους ανταγωνισμού για όλες τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά της ΕΕ, υιοθετεί μια τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση και ενθαρρύνει την καινοτομία μέσα από μια σειρά βημάτων, όπως τα ακόλουθα.

• Ενιαίο πλαίσιο κανόνων σε ολόκληρη την ΕΕ. Μια ενιαία ενωσιακή νομοθεσία για την προστασία δεδομένων ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και περιορίζει τον διοικητικό φόρτο.
• Υπεύθυνος προστασίας δεδομένων. Πρέπει να οριστεί από τις δημόσιες αρχές και από τις επιχειρήσεις που επεξεργάζονται δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα ή των οποίων κύρια δραστηριότητα είναι η επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων, όπως αυτά που σχετίζονται με την υγεία, ένα άτομο υπεύθυνο για την προστασία δεδομένων.
• Υπηρεσίες μίας στάσης. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να συναλλάσσονται με μία και μόνο εποπτική αρχή (στο κράτος μέλος της ΕΕ στο οποίο έχουν την έδρα τους)· οι αρμόδιες εποπτικές αρχές συνεργάζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων για διασυνοριακές υποθέσεις, ενώ πρόσθετοι διαδικαστικοί κανόνες για τη διασυνοριακή επιβολή προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2025/2518.
• Κανόνες της ΕΕ για τις εταιρείες εκτός ΕΕ. Εταιρείες με έδρα εκτός ΕΕ πρέπει να εφαρμόζουν τους ίδιους κανόνες όταν παρέχουν υπηρεσίες ή αγαθά σε άτομα εντός της ΕΕ ή όταν παρακολουθούν τη συμπεριφορά ατόμων εντός της ΕΕ.
• Κανόνες που ευνοούν την καινοτομία. Μια διασφάλιση ότι προβλέπονται εγγυήσεις προστασίας των δεδομένων για προϊόντα και υπηρεσίες από το αρχικό στάδιο της ανάπτυξής τους (προστασία δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού).
• Τεχνικές πιο φιλικές προς την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Ενθαρρύνονται, για παράδειγμα, η ψευδωνυμοποίηση (όταν τα πεδία προσδιορισμού ταυτότητας σε ένα αρχείο δεδομένων αντικαθίσταται από ένα ή περισσότερα τεχνητά αναγνωριστικά) και η κρυπτογράφηση (όταν τα δεδομένα κωδικοποιούνται με τέτοιο τρόπο ώστε μόνο εξουσιοδοτημένα μέρη να μπορούν να τα διαβάσουν), με στόχο να περιοριστεί η παρεμβατικότητα της επεξεργασίας.
• Κατάργηση κοινοποιήσεων. Ο ΓΚΠΔ κατάργησε τις περισσότερες υποχρεώσεις κοινοποίησης και απάλλαξε επιχειρήσεις και οργανισμούς από τις δαπάνες που σχετίζονταν με αυτές. Ένας από τους στόχους του είναι η κατάργηση των εμποδίων που επηρεάζουν την ελεύθερη ροή των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εντός της ΕΕ. Αυτό θα διευκολύνει την επέκταση των επιχειρήσεων στην ενιαία ψηφιακή αγορά.
• Εκτιμήσεις αντίκτυπου σχετικά με την προστασία των δεδομένων. Οι οργανισμοί θα πρέπει να διενεργούν εκτιμήσεις αντίκτυπου όταν η επεξεργασία των δεδομένων μπορεί να θέσει σε υψηλό κίνδυνο τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ατόμων.
• Τήρηση αρχείων. Οι ΜΜΕ δεν είναι υποχρεωμένες να τηρούν αρχεία των δραστηριοτήτων επεξεργασίας, εκτός εάν η επεξεργασία είναι τακτική ή ενδέχεται να αποτελέσει κίνδυνο για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του ατόμου του οποίου τα δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία ή περιλαμβάνει ευαίσθητες κατηγορίες δεδομένων.
• Μια σύγχρονη εργαλειοθήκη για τις διεθνείς διαβιβάσεις δεδομένων. Ο ΓΚΠΔ παρέχει πληθώρα εργαλείων για τη διαβίβαση δεδομένων εκτός της ΕΕ, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι αποφάσεις επάρκειας που εκδίδονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όταν η τρίτη χώρα παρέχει επαρκές επίπεδο προστασίας, οι προεγκεκριμένες (τυποποιημένες) συμβατικές ρήτρες, οι δεσμευτικοί εταιρικοί κανόνες, οι κώδικες δεοντολογίας και η πιστοποίηση.

Επιβολή του ΓΚΠΔ σε διασυνοριακές υποθέσεις

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2025/2518 (εκδόθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2025 και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 12 Δεκεμβρίου 2025) θεσπίζει διαδικαστικούς κανόνες για την επιβολή του ΓΚΠΔ σε διασυνοριακές υποθέσεις (όπου εμπλέκονται περισσότερες από μία αρχές της ΕΕ / του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου). Στόχος είναι να αυξηθούν η ταχύτητα και η συνοχή κατά τις έρευνες και τον χειρισμό των καταγγελιών σε όλα τα κράτη μέλη.

Ο κανονισμός ενισχύει και τυποποιεί διαδικασίες, όπως τον τρόπο υποβολής και αξιολόγησης των καταγγελιών, τη συνεργασία μεταξύ της επικεφαλής εποπτικής αρχής και άλλων ενδιαφερόμενων αρχών και προβλέπει σαφέστερα διαδικαστικά δικαιώματα για τα βασικά μέρη (καταγγέλλοντες και ερευνώμενα μέρη). Αποσκοπεί στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας δικαίου κατά τη διασυνοριακή επιβολή του ΓΚΠΔ, στηρίζοντας παράλληλα τον ομαλότερο συντονισμό μεταξύ των ρυθμιστικών αρχών.

Επανεξέταση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρώτη έκθεση σχετικά με την αξιολόγηση και την αναθεώρηση του κανονισμού τον Ιούνιο του 2020. Μια δεύτερη έκθεση δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2024 και η επόμενη έκθεση αναμένεται το 2028.