Ευρωπαϊκές στατιστικές: πώς λειτουργεί το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Οι στατιστικές είναι σημαντικές για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Ο κανονισμός θεσπίζει σειρά κανόνων για την καλύτερη διαχείριση της διαδικασίας κατάρτισης των στατιστικών.

Η στατιστική διακυβέρνηση ασκείται από τους παρακάτω φορείς:

• Η Eurostat (βλ. σύνοψη), μια Γενική Διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία είναι η αρχή που έχει την ευθύνη για τον συντονισμό των στατιστικών δραστηριοτήτων στους οργανισμούς της ΕΕ.
• Τα κράτη μέλη της ΕΕ ορίζουν εθνικές στατιστικές υπηρεσίες (ΕΣΥ) που ενεργούν ως εθνικά σημεία επαφής για τη Eurostat.

Παράλληλα, το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα (ΕΣΣ) αποτελεί μια σύμπραξη μεταξύ της Eurostat, των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών (ΕΣΥ) και άλλων εθνικών αρχών. Επιπλέον, το ΕΣΣ συνεργάζεται στενά με το ευρωπαϊκό σύστημα κεντρικών τραπεζών.

Με τον κανονισμό αυτό συγκροτείται επίσης η επιτροπή ΕΣΣ, η οποία αποτελείται από τους εκπροσώπους των ΕΣΥ και της οποίας προεδρεύει η Eurostat. Συνεργάζεται με την Επιτροπή, μεταξύ άλλων, για το ευρωπαϊκό στατιστικό πρόγραμμα (βλ. σύνοψη), για θέματα σχετικά με το στατιστικό απόρρητο και για την περαιτέρω ανάπτυξη του κώδικα ορθής πρακτικής για τις ευρωπαϊκές στατιστικές (ο οποίος επικαιροποιείται επίσης από την επιτροπή ΕΣΣ).

Η Eurostat, οι ΕΣΥ και οι άλλες εθνικές αρχές διαδίδουν ευρωπαϊκές στατιστικές με στόχο τη διασφάλιση ευρείας και αμερόληπτης πρόσβασης για όλους τους χρήστες.

Η πρόσβαση σε απόρρητα στοιχεία επιτρέπεται μόνο εφόσον χρησιμοποιούνται για στατιστικούς σκοπούς, εκτός εάν ισχύουν ορισμένες προϋποθέσεις (π.χ. χορήγηση πρόσβασης σε ερευνητές για επιστημονικούς σκοπούς). Τα απόρρητα στοιχεία μπορούν να διαβιβάζονται από μια αρχή του ΕΣΣ σε άλλη αρχή του ΕΣΣ ή σε μέλος του ευρωπαϊκού συστήματος κεντρικών τραπεζών με την προϋπόθεση ότι η εν λόγω διαβίβαση αναγνωρίζεται ως απαραίτητη για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τη διάδοση ευρωπαϊκών στατιστικών.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2015/759 τροποποίησε τον εν λόγω κανονισμό ενισχύοντας:

• τον ρόλο των ΕΣΥ στον συντονισμό των στατιστικών δραστηριοτήτων·
• την επαγγελματική ανεξαρτησία των επικεφαλής των ΕΣΥ και του γενικού διευθυντή της Eurostat· και
• την εφαρμογή του κώδικα ορθής πρακτικής.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/3018 τροποποιεί περαιτέρω τον εν λόγω κανονισμό:

• επιτρέποντας στη Eurostat, σε συνεργασία με τις ΕΣΥ, να δρομολογούν επείγουσες στατιστικές δράσεις κατά τη διάρκεια αναγνωρισμένων καταστάσεων κρίσης της ΕΕ·
• παρέχοντας στις ΕΣΥ και στη Eurostat τη δυνατότητα να ζητούν πρόσβαση σε στοιχεία που βρίσκονται στην κατοχή ιδιωτικών φορέων, όταν αυτό είναι αναγκαίο για την παραγωγή ευρωπαϊκών στατιστικών·
• ενισχύοντας την πρόσβαση σε διοικητικά δεδομένα και δεδομένα του δημόσιου τομέα, συμπεριλαμβανομένων των βάσεων δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ·
• θεσπίζοντας νέα κατηγορία υπό ανάπτυξη στατιστικών για τη στήριξη της καινοτομίας·
• διευκολύνοντας την ανταλλαγή μη απόρρητων στοιχείων εντός του ΕΣΣ και με το ευρωπαϊκό σύστημα κεντρικών τραπεζών·
• επιτρέποντας στη Eurostat να δημοσιεύει εθνικές στατιστικές μόλις αυτές δημοσιοποιούνται σε εθνικό επίπεδο· και
• αποσαφηνίζοντας τους όρους πρόσβασης των ερευνητών σε απόρρητα στοιχεία.