Κανονισμός για τις αγορές κρυπτοστοιχείων (MiCA)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός εφαρμόζεται για την έκδοση, τη δημόσια προσφορά και την εισαγωγή κρυπτοστοιχείων προς διαπραγμάτευση σε πλατφόρμα διαπραγμάτευσης κρυπτοστοιχείων, καθώς και για την παροχή υπηρεσιών σχετικά με κρυπτοστοιχεία.

Διακρίνει τους ακόλουθους τύπους κρυπτοστοιχείων:

• μάρκες ηλεκτρονικού χρήματος (κρυπτοστοιχεία που σταθεροποιούν την αξία τους σε σχέση με ένα επίσημο νόμισμα)·
• μάρκες με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία (κρυπτοστοιχεία που σταθεροποιούν την αξία τους σε σχέση με άλλα περιουσιακά στοιχεία ή ομάδα περιουσιακών στοιχείων)·
• κρυπτοστοιχεία εκτός μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία και μαρκών ηλεκτρονικού χρήματος.

Προσφέροντες¹ ή άτομα που επιδιώκουν την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση κρυπτοστοιχείων εκτός μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία και μαρκών ηλεκτρονικού χρήματος πρέπει:

• να είναι νομικό πρόσωπο²·
• να δημοσιεύουν μια Λευκή Βίβλο κρυπτοστοιχείων και τυχόν διαφημιστικές ανακοινώσεις στον δικτυακό τόπο τους·
• να ενεργούν με εντιμότητα, δικαιοσύνη και επαγγελματισμό·
• να επικοινωνούν με πραγματικούς και δυνητικούς κατόχους στοιχείων του ενεργητικού με δίκαιο, σαφή και μη παραπλανητικό τρόπο·
• να εντοπίζουν, να προλαμβάνουν, να διαχειρίζονται και να δημοσιοποιούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων·
• να είναι υπεύθυνοι για ζημιές λόγω εσφαλμένων πληροφοριών στη Λευκή Βίβλο·
• να χορηγούν σε κατόχους κρυπτοστοιχείων δικαίωμα υπαναχώρησης.

Οι εκδότες μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία που τις προσφέρουν δημόσια ή επιδιώκουν την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση σε μια πλατφόρμα διαπραγμάτευσης κρυπτοστοιχείων πρέπει:

• να είναι νομικό πρόσωπο ή κάποια επιχείρηση με έδρα στην ΕΕ·
• να έχουν άδεια από το κράτος μέλος της ΕΕ στο οποίο εδρεύουν· ή
• να είναι πιστωτικό ίδρυμα που δημιουργεί μια Λευκή Βίβλο κρυπτοστοιχείων που έχει εγκριθεί από την αρμόδια εθνική αρχή·
• να εξαργυρώνουν τις μάρκες με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία ανά πάσα στιγμή κατόπιν αιτήματος των κατόχων των μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία ή παραδίδοντας τα περιουσιακά στοιχεία αναφοράς·
• να δημοσιεύουν μια Λευκή Βίβλο κρυπτοστοιχείων και τυχόν διαφημιστικές ανακοινώσεις στον δικτυακό τόπο τους και να είναι υπεύθυνοι για ζημιές λόγω εσφαλμένων πληροφοριών στη Λευκή Βίβλο·
• να ενεργούν με εντιμότητα, δικαιοσύνη και επαγγελματισμό·
• να επικοινωνούν με πραγματικούς και δυνητικούς κατόχους μαρκών με δίκαιο, σαφή και μη παραπλανητικό τρόπο·
• να ενεργούν προς το βέλτιστο συμφέρον των κατόχων μαρκών και να τους μεταχειρίζονται ισότιμα·
• να καθορίζουν και να διατηρούν αποτελεσματικές και διαφανείς διαδικασίες για την άμεση, δίκαιη και συνεπή διαχείριση των καταγγελιών·
• να εντοπίζουν, να προλαμβάνουν, να διαχειρίζονται και να δημοσιοποιούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων·
• να διατηρούν ανά πάση στιγμή αποθεματικό περιουσιακών στοιχείων που να καλύπτει τις ευθύνες έναντι των κατόχων των μαρκών, και να έχουν ίδια κεφάλαια ίσα τουλάχιστον με το ανώτερο από τα ακόλουθα ποσά:
  • 350 000 ευρώ,
  • 2 % του μέσου ποσού των περιουσιακών στοιχείων αποθεματικού,
  • το ένα τέταρτο των πάγιων εξόδων του προηγούμενου έτους·
• να καταρτίζουν σχέδια ανάκαμψης και εξαργύρωσης σε περίπτωση που δεν μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Οι εκδότες μαρκών ηλεκτρονικού χρήματος που τις προσφέρουν δημόσια ή επιδιώκουν την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση σε μια πλατφόρμα διαπραγμάτευσης κρυπτοστοιχείων πρέπει:

• να έχουν άδεια ως πιστωτικό ίδρυμα ή ίδρυμα ηλεκτρονικού χρήματος·
• να δημοσιεύουν μια Λευκή Βίβλο κρυπτοστοιχείων και τυχόν διαφημιστικές ανακοινώσεις στον δικτυακό τόπο τους και να είναι υπεύθυνοι για ζημιές λόγω εσφαλμένων πληροφοριών στη Λευκή Βίβλο·
• να συμμορφώνονται με τους κανόνες έκδοσης, εξαργύρωσης και εμπορικής προώθησης·
• να εκδίδουν τις μάρκες στην ονομαστική αξία έναντι είσπραξης χρηματικού ποσού·
• να εξαργυρώνουν, κατόπιν αιτήματος του κατόχου, τις μάρκες ανά πάσα στιγμή στην ονοματική τους αξία·
• να επενδύουν τα χρηματικά ποσά που λαμβάνουν σε ασφαλή, χαμηλού κινδύνου περιουσιακά στοιχεία στο ίδιο νόμισμα και να τα καταθέτουν σε χωριστούς λογαριασμούς σε πιστωτικό ίδρυμα·
• να καταρτίζουν σχέδια ανάκαμψης και εξαργύρωσης σε περίπτωση που δεν μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (ΕΑΤ) ταξινομεί μάρκες με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία και μάρκες ηλεκτρονικού χρήματος ως «σημαντικές» όταν πληρούν ορισμένα κριτήρια, για παράδειγμα αν οι κάτοχοί τους, η αξία ή ο αριθμός συναλλαγών τους υπερβαίνει ορισμένα επίπεδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι εκδότες τέτοιων σημαντικών μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία και μαρκών ηλεκτρονικού χρήματος υπόκεινται σε επιπλέον απαιτήσεις και η ΕΑΤ αναλαμβάνει τον εποπτικό ρόλο.

Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων πρέπει να:

• είναι νομικό πρόσωπο ή επιχείρηση που έχει άδεια από την εθνική τους αρχή ως πάροχος υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, με καταστατική έδρα σε ένα κράτος μέλος στο οποίο παρέχουν τουλάχιστον ένα μέρος των υπηρεσιών τους, πραγματική διοίκηση και τουλάχιστον ένας από τους διευθυντές διαμένει στην ΕΕ· ή
• υπό ορισμένες προϋποθέσεις, ένα πιστωτικό ίδρυμα, ένα κεντρικό αποθετήριο τίτλων, μια επιχείρηση επενδύσεων, ένας διαχειριστής αγοράς, ένα ίδρυμα ηλεκτρονικού χρήματος, μια εταιρεία διαχείρισης ορισμένων οργανισμών συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες ή ένας διαχειριστής οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων.

Όλοι οι πάροχοι κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται:

• να ενεργούν με εντιμότητα, δικαιοσύνη και επαγγελματισμό προς το συμφέρον των πραγματικών και δυνητικών πελατών τους·
• να παρέχουν στους πελάτες δίκαιες, σαφείς και μη παραπλανητικές πληροφορίες·
• να μην παραπλανούν, σκοπίμως ή από αμέλεια, τους πελάτες ως προς τα πραγματικά ή αντιληπτά πλεονεκτήματα κρυπτοστοιχείων, και να τους προειδοποιούν για τους σχετικούς κινδύνους·
• να δημοσιεύουν τις πολιτικές για τις τιμές, το κόστος και τα τέλη, καθώς και τον αντίκτυπο στο κλίμα και το περιβάλλον κάθε κρυπτοστοιχείου σε εμφανές σημείο στον δικτυακό τόπο τους·
• να έχουν διασφαλίσεις προληπτικής εποπτείας που ισούνται τουλάχιστον με το μεγαλύτερο από τα ακόλουθα ποσά:
  • το ποσό των μόνιμων ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων που ορίζονται στο παράρτημα IV, ή
  • το ένα τέταρτο των πάγιων εξόδων του προηγούμενου έτους·
• να διασφαλίζουν ότι τα μέλη του διοικητικού οργάνου έχουν επαρκώς καλή φήμη και διαθέτουν τις κατάλληλες γνώσεις, δεξιότητες και πείρα για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων τους·
• να εφαρμόζουν πολιτικές και διαδικασίες για την πρόληψη τυχόν ξεπλύματος χρήματος, χρηματοδότησης της τρομοκρατίας ή άλλων αδικημάτων·
• να διατηρούν τα κρυπτοστοιχεία και τα χρηματικά ποσά των πελατών τους χωριστά από άλλα στοιχεία του ενεργητικού και να μην τα χρησιμοποιούν για ιδιωτική χρήση·
• να καθορίζουν και να διατηρούν αποτελεσματικές και διαφανείς διαδικασίες για την άμεση, δίκαιη και συνεπή διαχείριση των καταγγελιών των πελατών·
• να θεσπίζουν και να εφαρμόζουν αποτελεσματική πολιτική για να εντοπίζουν, να προλαμβάνουν, να διαχειρίζονται και να δημοσιοποιούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων·
• να λαμβάνουν εύλογα μέτρα για να αποφεύγεται τυχόν κίνδυνος κατά την εξωτερική ανάθεση δραστηριοτήτων·
• να καταρτίζουν σχέδιο για συντεταγμένη εκκαθάριση των δραστηριοτήτων τους αν κρίνεται απαραίτητο.

Ειδικοί κανόνες καλύπτουν:

• εξαγορές εκδοτών μαρκών με αναφορά σε περιουσιακά στοιχεία και παρόχων υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων·
• μέτρα για την πρόληψη και την απαγόρευση της κατάχρησης της αγοράς, όπως η κατάχρηση προνομιακών πληροφοριών·
• εξουσίες και ρόλους των εθνικών αρχών, της ΕΑΤ και της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA).

Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται στα εξής:

• κρυπτοστοιχεία που καλύπτονται από άλλες πράξεις της ΕΕ για χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (π.χ. εκείνα που χαρακτηρίζονται ως χρηματοπιστωτικά μέσα, συνταξιοδοτικά προϊόντα και ασφαλιστικά προϊόντα)·
• παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων αποκλειστικά στις μητρικές ή θυγατρικές τους εταιρείες, εκκαθαριστές ή διαχειριστές που ενεργούν στο πλαίσιο διαδικασίας αφερεγγυότητας·
• την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθεροποίησης, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και δημόσιους διεθνείς οργανισμούς·
• κρυπτοστοιχεία που είναι μοναδικά και μη εναλλάξιμα με άλλα κρυπτοστοιχεία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διάφορα στάδια μετά την εφαρμογή του κανονισμού, για:

• τις τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά τα κρυπτοστοιχεία (μετά από 18 μήνες)·
• την ενδιάμεση αξιολόγηση του κανονισμού (μετά από 24 μήνες)·
• την εφαρμογή του κανονισμού (μετά από 48 μήνες).

Η Επιτροπή έχει επίσης την εξουσία να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση και εκτελεστικές πράξεις.

Η ESMA, σε συνεργασία με την ΕΑΤ, υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο που είναι διαθέσιμη για το κοινό, 12 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού και εφεξής κάθε χρόνο, σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας και τις εξελίξεις στις αγορές κρυπτοστοιχείων.

Ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2023/2869 ενσωματώνει εντός του κανονισμού (ΕΕ) 2023/1114 ένα νέο άρθρο σχετικά με την προσβασιμότητα των πληροφοριών στο ευρωπαϊκό ενιαίο σημείο πρόσβασης (ESAP), που θεσπίστηκε δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2023/2859 (βλ. σύνοψη). Το ESAP θα παρέχει πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τη δημόσια χρηματοδότηση και τη βιωσιμότητα για εταιρείες της ΕΕ και επενδυτικά προϊόντα της ΕΕ. Από τις 10 Ιανουαρίου 2030, όταν δημοσιεύεται κάποια πληροφορία που απαιτείται δυνάμει του κανονισμού (ΕE) 2023/2014, η τροποποιητική πράξη υποχρεώνει τον εκδότη, τον προσφέροντα ή το πρόσωπο που επιδιώκει την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση να υποβάλλει τις εν λόγω πληροφορίες ταυτόχρονα στο αρμόδιο όργανο συλλογής ώστε να είναι προσβάσιμες στο ESAP. Ο τροποποιητικός κανονισμός καθορίζει επίσης τους όρους με τους οποίους αυτές οι πληροφορίες πρέπει να συμμορφώνονται.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2023/1114 τροποποιεί:

• την οδηγία 2013/36/ΕΕ (κεφαλαιακές απαιτήσεις)·
• την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 (προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ)·
• τον κανονισμό (ΕE) αριθ. 1093/2010 (σύσταση της ΕΑΤ)·
• τον κανονισμό (ΕE) αριθ. 1095/2010 (σύσταση της ESMA)·