Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Η συμφωνία χωρίζεται σε επτά μέρη και ακολουθούν τρία πρωτόκολλα και πάνω από 600 σελίδες παραρτημάτων.

Μέρος 1:Κοινοί και θεσμικοί κανόνες

Το μέρος αυτό αναφέρει τους στόχους της συμφωνίας, τους κανόνες για συμπληρωματικές συμφωνίες μεταξύ των μερών και περιγράφει τη θεσμική δομή, συμπεριλαμβανομένων των επιτροπών και των ομάδων εργασίας του Συμβουλίου Εταιρικής Σχέσης που έχουν σχεδιαστεί προκειμένου να διασφαλίσουν την ορθή λειτουργία της συμφωνίας.

Μέρος 2:Εμπόριο, μεταφορές, αλιεία και άλλοι διακανονισμοί

Το μέρος αυτό χωρίζεται σε αρκετούς επιμέρους τομείς:

1. Εμπόριο — ο τομέας αυτός καλύπτει μια σειρά πεδίων όπως:

• εμπορευματικές συναλλαγές — περιλαμβάνει μια συμφωνία για μηδενικούς δασμούς και μηδενικές ποσοστώσεις σε εμπορεύματα, αμοιβαία αναγνώριση προγραμμάτων έμπιστων εμπόρων, και κανόνες καταγωγής·
• υπηρεσίες και επενδύσεις — περιλαμβάνει συμφωνία για ίση μεταχείριση παρόχων υπηρεσιών και επενδυτών της ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο και αντίστροφα·
• ψηφιακό εμπόριο — περιλαμβάνει την άρση αδικαιολόγητων φραγμών στο ψηφιακό εμπόριο, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης απαιτήσεων γεωγραφικού περιορισμού δεδομένων, ενώ παράλληλα θα τηρούνται οι κανόνες για την προστασία δεδομένων·
• ενέργεια — περιλαμβάνει εγγυήσεις για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, τη συνεργασία όσον αφορά την υπεράκτια ενέργεια, τις εκτελεστές δεσμεύσεις αναφορικά με τη συμφωνία του Παρισιού και μη υποβάθμιση της κλιματικής αλλαγής και της τιμολόγησης του άνθρακα·
• ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για δίκαιο και θεμιτό ανταγωνισμό και βιώσιμη ανάπτυξη.

2. Αεροπορικές μεταφορές — η συμφωνία περιλαμβάνει:

• απεριόριστη κυκλοφορία από σημείο σε σημείο μεταξύ αεροδρομίων της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου·
• συνεργασία για την ασφάλεια πτήσεων, την ασφάλεια από έκνομες ενέργειες και τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας·
• κανόνες για υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης και χρονοθυρίδες (απαγόρευση των διακρίσεων και πρόσβαση), και δικαιώματα επιβατών.

3. Οδικές μεταφορές — η συμφωνία περιλαμβάνει:

• απεριόριστη πρόσβαση από σημείο σε σημείο για μεταφορείς που μεταφέρουν φορτία μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου και πλήρη δικαιώματα διαμετακόμισης στις εκατέρωθεν επικράτειες·
• κανόνες σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, την οδική ασφάλεια, τον δίκαιο ανταγωνισμό, και ισότιμους όρους ανταγωνισμού όσον αφορά το περιβάλλον, τα κοινωνικά ζητήματα και τον ανταγωνισμό.

4. Συντονισμός κοινωνικής ασφάλισης και θεωρήσεις εισόδου για βραχυπρόθεσμες επισκέψεις — η συμφωνία περιλαμβάνει:

• συντονισμό ορισμένων επιδομάτων κοινωνικής ασφάλισης (παροχές γήρατος και επιζώντων, προσύνταξης, υγειονομικής περίθαλψης, μητρότητας και πατρότητας, ατυχημάτων στον χώρο εργασίας) καθιστώντας ευκολότερη την εργασία στο εξωτερικό και τη μη απώλεια δικαιωμάτων·
• ρήτρα για την απαγόρευση των διακρίσεων διασφαλίζει την ισότιμη μεταχείριση πολιτών της ΕΕ για βραχυπρόθεσμες θεωρήσεις εισόδου.

5. Αλιεία — η συμφωνία περιλαμβάνει:

• νέους διακανονισμούς που διασφαλίζουν τη βιώσιμη διαχείριση κοινών αποθεμάτων ιχθύων στα ύδατα της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου, με σεβασμό στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις και των δύο μερών ως ανεξάρτητα παράκτια κράτη·
• μια μεταβατική περίοδο πεντέμισι ετών κατά τη διάρκεια της οποίας τα δικαιώματα αμοιβαίας πρόσβασης σε ιχθύες στα εκατέρωθεν ύδατα παραμένουν αμετάβλητα, με σταδιακή μεταβίβαση ποσοστώσεων της ΕΕ στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Μέρος 3: Επιβολή του νόμου και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις

Η συμφωνία διασφαλίζει ότι τα μέρη θα συνεργάζονται με διάφορους τρόπους, για παράδειγμα:

• συνεχής συνεργασία μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου, Ευρωπόλ και Eurojust·
• διακανονισμούς για στενή συνεργασία μεταξύ εθνικών αστυνομικών και δικαστικών αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου και των κρατών μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης·
• μηχανισμούς για γρήγορες ανταλλαγές δεδομένων σχετικά με καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR), DNA, δακτυλικών αποτυπωμάτων και άδειες κυκλοφορίας οχημάτων (Prüm), και στοιχείων ποινικού μητρώου·
• συνεργασία όσον αφορά τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση τρομοκρατών.

Μέρος 4: Θεματική συνεργασία

Η συμφωνία διασφαλίζει τη συνεργασία σχετικά με κάποια άλλα ζητήματα, μεταξύ άλλων:

• διασυνοριακές απειλές της υγειονομικής ασφάλειας·
• κοινοποίηση διαβαθμισμένων πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας για το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA).

Μέρος 5: Συμμετοχή σε ενωσιακά προγράμματα, χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και δημοσιονομικές διατάξεις

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα λαμβάνει μέρος σε πέντε ενωσιακά προγράμματα που επιτρέπουν τη συμμετοχή τρίτων χωρών (με την επιφύλαξη οικονομικής συνεισφοράς):

• Ορίζων Ευρώπη (έρευνα και καινοτομία)·
• Πρόγραμμα Έρευνας και Κατάρτισης Ευρατόμ·
• ITER (εγκατάσταση δοκιμών τήξης)·
• Copernicus (σύστημα παρακολούθησης της γης)·
• Πρόσβαση στις ενωσιακές υπηρεσίες επιτήρησης & εντοπισμού μέσω δορυφόρου (SST).

Μέρος 6: Επίλυση διαφορών και οριζόντιοι κανόνες

• Αν δεν μπορεί να βρεθεί λύση σε μια διαφωνία μεταξύ των μερών, μπορεί να συσταθεί ένα ανεξάρτητο διοικητικό δικαστήριο για τη διευθέτηση του ζητήματος μέσω δεσμευτικής απόφασης. Ο μηχανισμός επίλυσης διαφορών καλύπτει τους περισσότερους τομείς της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων των ισότιμων κανόνων ανταγωνισμού και της αλιείας.
• Ο μηχανισμός συνοδεύεται από μηχανισμούς επιβολής και διαφύλαξης συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αναστολής δεσμεύσεων όσον αφορά την πρόσβαση σε αγορά, π.χ. επαναθεσπίζοντας δασμούς ή/και ποσοστώσεις στον σχετικό τομέα.
• Εκατέρωθεν τα μέρη θα μπορούν επίσης να πραγματοποιούν διασταυρούμενα αντίποινα¹ αν το άλλο μέρος δεν συμμορφώνεται με την απόφαση ανεξάρτητου διοικητικού δικαστηρίου.
• Κάθε ουσιαστική παραβίαση των υποχρεώσεων που θεωρούνται «ουσιώδη στοιχεία» (καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, σεβασμός των δημοκρατικών αξιών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων ή η μη διάδοση) μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή ή καταγγελία του συνόλου ή μέρους ολόκληρης της συμφωνίας.

Μέρος 7: Τελικές διατάξεις

• Η συμφωνία δεν εφαρμόζεται στο Γιβραλτάρ ή σε βρετανικά υπερπόντια εδάφη.
• Η συμφωνία και τυχόν συμπληρωματικές συμφωνίες θα επανεξετάζονται κάθε 5 χρόνια.

Παραρτήματα και πρωτόκολλα

Υπάρχουν πολλά παραρτήματα της συμφωνίας που καλύπτουν ζητήματα όπως:

• ο εσωτερικός κανονισμός του Συμβουλίου Εταιρικής Σχέσης και των επιτροπών·
• κανόνες καταγωγής·
• μηχανοκίνητα οχήματα, εξοπλισμός και εξαρτήματα·
• ιατρικά προϊόντα·
• κανόνες για εγκεκριμένους οικονομικούς φορείς·
• κατευθυντήριες γραμμές για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

Έχουν προσαρτηθεί τρία πρωτόκολλα στη συμφωνία:

• Πρωτόκολλο για τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας και για την αμοιβαία συνδρομή για την είσπραξη απαιτήσεων σχετικά με φόρους και δασμούς — αυτό το πρωτόκολλο θεσπίζει κανόνες και διαδικασίες για συνεργασία σε αυτόν τον τομέα.
• Πρωτόκολλο για την αμοιβαία διοικητική συνδρομή σε τελωνειακά ζητήματα — το εν λόγω πρωτόκολλο έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορούν τα δύο μέρη να παρέχουν αμοιβαία συνδρομή για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της τελωνειακής νομοθεσίας, ιδίως μέσω επιχειρησιακών δράσεων πρόληψης, έρευνας και καταπολέμησης σε περίπτωση παραβίασης της εν λόγω νομοθεσίας.
• Πρωτόκολλο σχετικά με τον συντονισμό της κοινωνικής ασφάλισης — το εν λόγω πρωτόκολλο θεσπίζει κανόνες για τον συντονισμό όσον αφορά:
  • τις παροχές ασθένειας·
  • τις παροχές μητρότητας και πατρότητας·
  • τις παροχές αναπηρίας·
  • τις παροχές γήρατος·

Δηλώσεις

Οι δηλώσεις καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων, μεταξύ άλλων:

• ρυθμιστική συνεργασία στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες·
• καταπολέμηση επιβλαβών φορολογικών καθεστώτων·
• νομισματική πολιτική και έλεγχος επιδοτήσεων·
• οδικούς μεταφορείς·
• άσυλο και επιστροφές·
• διάφορες πτυχές επιβολής του νόμου και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις·
• ανταλλαγή και προστασία διαβαθμισμένων πληροφοριών·
• συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου σε ενωσιακά προγράμματα και πρόσβαση σε υπηρεσίες προγραμμάτων·
• ένα προσχέδιο πρωτοκόλλου για προγράμματα και δραστηριότητες στα οποία θα συμμετέχει το Ηνωμένο Βασίλειο.