Μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Ο κανονισμός:

• εφαρμόζεται, κατά τη διάρκεια της αρχικής μεταβατικής φάσης, στις ακόλουθες εισαγωγές υψηλής έντασης άνθρακα:
  • τσιμέντου, ηλεκτρικής ενέργειας, λιπασμάτων, σιδήρου και χάλυβα, αργιλίου και χημικών ουσιών (υδρογόνου) (το παράρτημα Ι περιέχει περισσότερες λεπτομέρειες)·
• δεν εφαρμόζεται σε εισαγωγές:
  • με μικρή αξία ή για στρατιωτική χρήση
  • από χώρες και εδάφη στα οποία εφαρμόζεται το ΣΕΔΕ της ΕΕ ή που έχουν συνάψει συμφωνία με την ΕΕ που συνδέει πλήρως το ΣΕΔΕ της ΕΕ με το σύστημα εμπορίας εκπομπών της εκάστοτε χώρας ή εδάφους — επί του παρόντος είναι η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία και τα εδάφη του Μπίζινγκεν, Θέουτας, Ελιγολάνδης, Λιβίνιου και Μελίγιας (παράρτημα III)
  • ηλεκτρικής ενέργειας από τρίτες χώρες των οποίων η εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι ενσωματωμένη στην ΕΕ.

Διασαφιστές ΜΣΠΑ

• Μόνο ένας εξουσιοδοτημένος διασαφιστής ΜΣΠΑ —είτε εισαγωγέας είτε έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπος που έχει υποβάλει επιτυχώς αίτηση στην εθνική του αρχή για αυτό το καθεστώς— μπορεί να εισάγει εμπορεύματα που καλύπτονται από τον κανονισμό κατά την οριστική περίοδο που αρχίζει από το 2026.
• Οι αιτούντες ΜΣΠΑ πρέπει να παρέχουν βασικές πληροφορίες, όπως στοιχεία επικοινωνίας, κύρια οικονομική δραστηριότητα και απόδειξη συμμόρφωσης με τους τελωνειακούς και φορολογικούς κανόνες κατά τα προηγούμενα 5 χρόνια.
• Οι εθνικές αρχές των κρατών μελών της ΕΕ τηρούν ένα μητρώο εξουσιοδοτημένων διασαφιστών ΜΣΠΑ.
• Οι διασαφιστές ΜΣΠΑ, αρχής γενομένης το 2027, υποβάλλουν μια ετήσια δήλωση έως τις 31 Μαΐου σχετικά με τις δραστηριότητες του προηγούμενου έτους, η οποία περιέχει τις ακόλουθες πληροφορίες:
  • ποσότητα κάθε είδους εισαγωγής·
  • συνολικές ενσωματωμένες εκπομπές² στα εμπορεύματα·
  • αριθμός των πιστοποιητικών ΜΣΠΑ που παραδόθηκαν·
  • αντίγραφα διαφόρων εκθέσεων επαλήθευσης.

Εκπομπές

• Το παράρτημα IV καθορίζει τον τρόπο υπολογισμού των ενσωματωμένων εκπομπών ενός εμπορεύματος.
• Στο παράρτημα II παρατίθενται τα προϊόντα για τα οποία λαμβάνονται υπόψη μόνον οι άμεσες εκπομπές: σίδηρος και χάλυβας, αλουμίνιο, χημικές ουσίες (υδρογόνο).

Οι διασαφιστές ΜΣΠΑ:

• τηρούν λεπτομερή αρχεία για 4 χρόνια με τις πληροφορίες που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των ενσωματωμένων εκπομπών (στο παράρτημα V παρατίθενται οι απαιτήσεις)·
• διασφαλίζουν την έγκριση των συνολικών ενσωματωμένων εκπομπών που υποβάλλονται στη δήλωσή τους από διαπιστευμένο ελεγκτή·
• μπορεί να ζητήσουν μείωση του αριθμού των πιστοποιητικών ΜΣΠΑ που παρέχουν όσον αφορά τις ενσωματωμένες εκπομπές ώστε να ληφθεί υπόψη η τιμή άνθρακα³ που καταβάλλεται στη χώρα προέλευσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος του φορέα εκμετάλλευσης εγκατεστημένου σε τρίτη χώρα, καταγράφει τα απαραίτητα στοιχεία για τον εν λόγω φορέα και τις εγκαταστάσεις του στο μητρώο ΜΣΠΑ.

Εθνικές αρχές

• Τα κράτη μέλη ορίζουν εθνικές αρχές για την εφαρμογή του κανονισμού. Οι εν λόγω αρχές ανταλλάσσουν ουσιώδεις ή σχετικές πληροφορίες μεταξύ τους.
• Οι επίσημοι ελεγκτές πρέπει είτε να πληρούν τις απαιτήσεις του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2018/2067 (βλ. Σύνοψη)) ή να έχουν εγκριθεί από εθνικό φορέα διαπίστευσης.
• Η Επιτροπή:
  • βοηθά τις εθνικές αρχές και συντονίζει το έργο τους·
  • καταρτίζει μια τυποποιημένη ηλεκτρονική βάση δεδομένων μητρώου ΜΣΠΑ αδειοδοτημένων διασαφιστών, η οποία περιέχει πληροφορίες σχετικά με τα πιστοποιητικά ΜΣΠΑ και άλλες σχετικές λεπτομέρειες·
  • διενεργεί ελέγχους βάσει κινδύνου στις πληροφορίες και τις συναλλαγές που καταγράφονται στο μητρώο·
  • επανεξετάζει τις δηλώσεις ΜΣΠΑ για να ελέγξει τα δεδομένα που παρέχονται και διαβιβάζει τα πορίσματά της στην αρμόδια εθνική αρχή, η οποία μπορεί να διενεργήσει δική της αναθεώρηση και να καθορίσει, με βάση τον προκαταρκτικό υπολογισμό της Επιτροπής, εάν πρέπει να επιδίδονται περισσότερα πιστοποιητικά ΜΣΠΑ·
  • παρακολουθεί τις διακυμάνσεις των συναλλαγών για να εντοπίζει τυχόν απόπειρες αποφυγής συμμόρφωσης με τον κανονισμό, για παράδειγμα, τροποποιώντας ελαφρά τα εμπορεύματα ώστε να μην εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού·
  • διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με δόλιες δραστηριότητες και με την επιβολή προστίμων.
• Οι εθνικές τελωνειακές αρχές διασφαλίζουν ότι μόνο ένας αδειοδοτημένος διασαφιστής ΜΣΠΑ μπορεί να εισάγει εμπορεύματα και να διαβιβάζει σχετικές πληροφορίες στην Επιτροπή.

Πιστοποιητικά ΜΣΠΑ

Τα κράτη μέλη πωλούν πιστοποιητικά ΜΣΠΑ σε κοινή κεντρική πλατφόρμα, την οποία δημιουργεί και διαχειρίζεται η Επιτροπή, σε αδειοδοτημένους διασαφιστές ΜΣΠΑ στη χώρα τους.

Οι πληροφορίες στην κεντρική πλατφόρμα σχετικά με την πώληση, την επαναγορά και την ακύρωση των πιστοποιητικών ΜΣΠΑ διαβιβάζονται στο μητρώο ΜΣΠΑ στο τέλος κάθε εργάσιμης ημέρας.

Η Επιτροπή:

• διασφαλίζει ότι κάθε πιστοποιητικό λαμβάνει έναν αποκλειστικό αριθμό ταυτοποίησης·
• υπολογίζει την εβδομαδιαία τιμή των πιστοποιητικών ΜΣΠΑ ως τον μέσο όρο των τιμών κλεισίματος των δικαιωμάτων του ΣΕΔΕ της ΕΕ στον χώρο πλειστηριασμών·
• την 1η Ιουλίου κάθε έτους ακυρώνει, χωρίς καμία αποζημίωση, τυχόν επιπλέον πιστοποιητικά που κατέχει ένας διασαφιστής ΜΣΠΑ και τα οποία αγοράστηκαν κατά τη διάρκεια του έτους πριν από το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.

Οι αδειοδοτημένοι διασαφιστές ΜΣΠΑ:

• παραδίδουν ετησίως έως τις 31 Μαΐου, αρχής γενομένης από το 2027, τον αριθμό των πιστοποιητικών που αντιστοιχούν στις ενσωματωμένες εκπομπές που δήλωσαν το προηγούμενο έτος·
• υπόκεινται σε πρόστιμο εάν δεν παραδώσουν τον απαιτούμενο αριθμό πιστοποιητικών·
• διασφαλίζουν ότι ο αριθμός των πιστοποιητικών που κατέχουν στο μητρώο ΜΣΠΑ στο τέλος κάθε τριμήνου αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 80% των ενσωματωμένων εκπομπών σε εμπορεύματα που εισήγαγαν από την αρχή του ημερολογιακού έτους·
• μπορούν να ζητούν, έως τις 30 Ιουνίου κάθε ημερολογιακού έτους, να επαναπωλούν στην Επιτροπή, μέσω των κρατών μελών, έως το ένα τρίτο των πιστοποιητικών που αγόρασαν το προηγούμενο έτος, στην αρχική τους τιμή.

Η Επιτροπή:

• εκδίδει εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις·
• παρουσιάζει τις παρακάτω εκθέσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
  • τουλάχιστον ένα έτος πριν από τη λήξη της μεταβατικής περιόδου (31 Δεκεμβρίου 2025), για προϊόντα που βρίσκονται τελευταία στη σειρά στην αλυσίδα αξίας των εμπορευμάτων του παραρτήματος I και τα οποία θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στον κανονισμό
  • πριν τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, σχετικά με την ενδεχόμενη επέκταση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού σε άλλα εμπορεύματα που ενέχουν κίνδυνο διαρροής άνθρακα, και ιδίως οργανικές χημικές ουσίες και πολυμερή, άλλα υλικά εισροής (πρόδρομες ύλες), σε έμμεσες ενσωματωμένες εκπομπές στα εμπορεύματα που απαριθμούνται στο παράρτημα II, και στις ενσωματωμένες εκπομπές κατά τη μεταφορά των εμπορευμάτων
  • πριν από την 1η Ιανουαρίου 2028, και στη συνέχεια κάθε δύο χρόνια, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού και τη λειτουργία του ΜΣΠΑ·
• παρέχει:
  • έναν εκτελεστικό κανονισμό που περιγράφει λεπτομερώς τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και τη μεθοδολογία υπολογισμού των εκπομπών για τα εμπορεύματα ΜΣΠΑ
  • κατευθυντήριες γραμμές για τους εισαγωγείς της ΕΕ και τις εγκαταστάσεις σε τρίτες χώρες σχετικά με την πρακτική εφαρμογή των νέων κανόνων
  • διαδικτυακό εκπαιδευτικό υλικό, webinar, σεμινάρια και ενημερωτικά δελτία για συγκεκριμένους τομείς με σκοπό τη στήριξη των επιχειρήσεων.

Μεταβατική περίοδος

• Ισχύει από 1 Οκτωβρίου 2023 έως 31 Δεκεμβρίου 2025.
• Οι εισαγωγείς ή οι έμμεσοι τελωνειακοί εκπρόσωποι υποβάλλουν μια έκθεση ΜΣΠΑ στην Επιτροπή από τις 31 Ιανουαρίου 2024, σε τριμηνιαία βάση, χωρίς να χρειάζεται να αγοράσουν ή να παραδώσουν κάποιο πιστοποιητικό.