Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων

Μια από τις θεμελιώδεις αρχές της εσωτερικής αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων —η δημιουργία και η ανάπτυξη ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα, όπου δεν υπάρχουν αδικαιολόγητοι περιορισμοί στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων είναι μία από τις τέσσερις θεμελιώδεις οικονομικές ελευθερίες που ορίζονται στις ιδρυτικές συνθήκες της ΕΕ, ενώ οι άλλες τρεις είναι η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων, υπηρεσιών και προσώπων.

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων στην ΕΕ έχει επιτευχθεί με:

• την κατάργηση των τελωνειακών δασμών στις εισαγωγές και εξαγωγές και όλων των επιβαρύνσεων ισοδυνάμου αποτελέσματος·
• την απαγόρευση ποσοτικών περιορισμών (ποσοστώσεων) στις εισαγωγές και εξαγωγές και μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος (ουσιαστικά, όλοι οι εμπορικοί κανόνες που θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, οι οποίοι θα μπορούσαν άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά να εμποδίσουν το εμπόριο εντός της ΕΕ), και
• την άρση των μη δασμολογικών φραγμών με την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών, την εξάλειψη των φραγμών που προκύπτουν από αποκλίνοντες εθνικούς κανόνες με τη συμφωνία κοινών κανόνων, για την εξασφάλιση τόσο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων όσο και για τον σεβασμό άλλων στόχων της ΕΕ, όπως η προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών.

Για να αποφευχθεί η μακρά διαδικασία διαπραγμάτευσης λεπτομερών εναρμονισμένων κανόνων, η ΕΕ υιοθέτησε τη γνωστή ως «νέα προσέγγιση» για την εναρμόνιση, που προτάθηκε στη Λευκή Βίβλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 1985 με στόχο την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, με κατευθυντήρια αρχή την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης εμπορευμάτων που κυκλοφορούν νόμιμα στην αγορά σε ένα κράτος μέλος. Η νομοθετική εναρμόνιση περιορίζεται στη συμφωνία επί βασικών απαιτήσεων (σχετικά με τις επιδόσεις ή λειτουργικών απαιτήσεων), ενώ οι τεχνικές προδιαγραφές για προϊόντα που πληρούν τις βασικές απαιτήσεις καθορίζονται σε εναρμονισμένα εθελοντικά πρότυπα. Τα εμπορεύματα που πληρούν αυτές τις απαιτήσεις μπορούν να διατεθούν στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ.

Οι νομικές βάσεις για τη νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων ορίζονται στον Τίτλο II — Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων — Άρθρα 28 έως 37 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).