Γλωσσάριο σύνοψης

Βοήθεια Εξαγωγή σε PDF Εκτύπωση σελίδας 

Ιεράρχηση των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)

Το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζεται στο πρωτογενές δίκαιο και το δευτερογενές δίκαιο (ή παράγωγο). Το πρωτογενές δίκαιο αποτελείται από τις Συνθήκες, τις γενικές αρχές που έχει θεσπίσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τις διεθνείς συμφωνίες. Το παράγωγο δίκαιο αποτελείται από όλες τις πράξεις που επιτρέπουν την άσκησης των αρμοδιοτήτων της ΕΕ.

Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας και την κατάργηση της παλαιάς δομής των πυλώνων, το μεγαλύτερο μέρος των ευρωπαϊκών πολιτικών υπάγονται στην κοινοτική μέθοδο, με εξαίρεση την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ). Μόνο οι πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 288 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) μπορούν να εγκρίνονται. Πρόκειται για κανονισμούς, οδηγίες, αποφάσεις, συστάσεις και γνώμες. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι συνθήκες προβλέπουν τον τύπο της πράξης που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Αν αυτός δεν προβλέπεται, το άρθρο 296 της ΣΛΕΕ επιτρέπει στα θεσμικά όργανα να επιλέξουν τον τύπο τής προς έκδοση πράξης κατά περίπτωση.

Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει επίσης ιεράρχηση των κανόνων στο πλαίσιο του παράγωγου δικαίου. Πράγματι, θεσπίζει διάκριση ανάμεσα στις:

  • νομοθετικές πράξεις (άρθρο 289 της ΣΛΕΕ). Πρόκειται για νομοθετικές πράξεις εγκεκριμένες με τη συνήθη ή την ειδική νομοθετική διαδικασία·
  • κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις (άρθρο 290 της ΣΛΕΕ). Πρόκειται για μη νομοθετικές πράξεις γενικής ισχύος, οι οποίες συμπληρώνουν ή τροποποιούν ορισμένα μη ουσιώδη στοιχεία της νομοθετικής πράξης. Η δυνατότητα έκδοσης τέτοιων πράξεων μπορεί αποτελέσει αντικείμενο εξουσιοδότησης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου προς την Επιτροπή·
  • εκτελεστικές πράξεις (άρθρο 291 της ΣΛΕΕ). Πρόκειται για πράξεις, οι οποίες, σε γενικές γραμμές, έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή, στην οποία έχει ανατεθεί η εκτελεστική εξουσία· σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί και το Συμβούλιο να εγκρίνει εκτελεστικές πράξεις.