EU-justitiebeleid

Het hoofddoel van het justitiebeleid van de EU is de totstandbrenging van een EU-brede justitiële ruimte, die is gebaseerd op wederzijdse samenwerking op civielrechtelijk en strafrechtelijk gebied. Dit betekent dat er tussen de rechtbanken en de nationale overheden van de EU-lidstaten wederzijds vertrouwen moet worden opgebouwd en dat rechterlijke beslissingen wederzijds moeten worden erkend.

Op het gebied van het burgerlijk recht heeft de EU een hele reeks maatregelen genomen om de burgers meer rechtszekerheid en een gemakkelijke en doeltreffende toegang tot de rechter te bieden wanneer zij betrokken zijn bij zaken van grensoverschrijdende aard, zoals geschillen, echtscheidingen, enz.

In de EU, waar mensen en goederen zich vrij kunnen bewegen, is de totstandbrenging van een EU-brede justitiële ruimte een hoge prioriteit. Om de problemen in verband met criminaliteit aan te pakken, heeft de EU wetten ingevoerd die de rechten van slachtoffers, verdachten en gedetineerden in grensoverschrijdende zaken moeten waarborgen (zoals wetten inzake wederzijdse rechtsbijstand, de wederzijdse erkenning van beslissingen in strafzaken en het Europees aanhoudingsbevel).

Zowel in het strafrecht als in het burgerlijk recht zijn maatregelen genomen om:

• de procedures te vereenvoudigen die nationale rechtbanken in staat stellen samen te werken met hun tegenhangers in andere lidstaten;
• beroepsbeoefenaars die bij grensoverschrijdende zaken betrokken zijn, op te leiden;
• informatie- en communicatietechnologieën (zoals videoconferenties) in het rechtsstelsel van de EU te ontwikkelen (e-justitie).

De Europese Commissie zal in de periode 2021-2027 twee financieringsprogramma’s beheren:

• het programma Burgers, gelijkheid, rechten en waarden (CERV) voor projecten ter bevordering van Europese waarden op lokaal, nationaal en transnationaal niveau, met een toewijzing van 1,6 miljard EUR uit het meerjarig financieel kader van de EU voor de periode 2021-2027. Dit programma heeft vier doelstellingen:
  • bevordering van gelijkheid en rechten,
  • bevordering van de betrokkenheid en de deelname van burgers aan het democratische leven van de EU,
  • bestrijding van geweld,
  • communiceren over en verspreiden van de waarden van de EU onder maatschappelijke organisaties;
• het programma Justitie, met een toewijzing van 305 miljoen EUR. Dit programma heeft vier doelstellingen:
  • het vergemakkelijken en ondersteunen van justitiële samenwerking in burgerlijke en strafzaken, het bevorderen van de rechtsstaat en van de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechterlijke macht,
  • justitiële opleiding ondersteunen en bevorderen, om een gemeenschappelijke juridische, justitiële en rechtsstaatcultuur te stimuleren,
  • het vergemakkelijken van effectieve en niet-discriminerende toegang tot de rechter voor iedereen, ook langs elektronische weg,
  • ondersteuning van de rechten van slachtoffers van misdrijven en van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden.