Europese Raad

Sinds het Verdrag van Lissabon is de Europese Raad een instelling van de Europese Unie (EU). De voorzitter van de Europese Raad wordt met gekwalificeerde meerderheid van stemmen gekozen voor een ambtstermijn van tweeënhalf jaar. In 2019 werd Charles Michel gekozen tot voorzitter van de Europese Raad.

De Europese Raad bestaat uit de staatshoofden en regeringsleiders van de EU-lidstaten, zijn voorzitter en de voorzitter van de Europese Commissie, en komt ten minste vier keer per jaar bijeen. De hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid neemt deel aan de werkzaamheden van de Europese Raad.

Het is aan de Europese Raad om de impulsen te geven en de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten te bepalen voor de ontwikkeling van de EU (artikel 15 van het Verdrag betreffende de Europese Unie — VEU), met inbegrip van:

• het vaststellen van de strategische belangen en doelstellingen van de EU met betrekking tot het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU en tot andere onderdelen van het externe optreden van de EU (de artikelen 22 en 26 VEU);
• het vaststellen van globale richtsnoeren voor het economische beleid van de lidstaten en van de EU (artikel 121 van het Verdrag betreffende de werking van de EU — VWEU) en het bezien van de werkgelegenheidssituatie in de EU (artikel 148);
• het constateren van een ernstige en voortdurende schending van de waarden van de EU door een lidstaat (artikel 7, lid 2, VEU).

De Europese Raad oefent geen wetgevende functie uit. Hij stelt evenwel de strategische richtsnoeren van de wetgevende en operationele programmering in de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht vast (artikel 68 VWEU). Daarnaast kan hij zich mengen in kwesties op het gebied van de sociale zekerheid (artikel 48 VWEU) of in strafzaken (de artikelen 82 en 83 VWEU), waarbij een lid van de Raad, onder de voorwaarden van het Verdrag, verzoekt dat het ontwerp van een wetgevingshandeling aan de Europese Raad wordt voorgelegd.

Tevens kan de Europese Raad met eenparigheid van stemmen een besluit vaststellen op grond waarvan de Raad met gekwalificeerde meerderheid van stemmen kan besluiten bij de vaststelling van een verordening tot bepaling van het meerjarig financieel kader (artikel 312, lid 2, VWEU). Hij stelt ook besluiten vast inzake de werking van de Raad (artikel 236 VWEU) en de samenstelling van het Europees Parlement (artikel 14 VEU).

De besluiten worden genomen bij consensus of, indien voorzien in de verdragen, met eenparigheid van stemmen, met een gekwalificeerde meerderheid of gewone meerderheid. De Europese Raad stelt de beleidsagenda van de EU vast, traditiegetrouw door tijdens zijn vergaderingen “conclusies” aan te nemen waarin kwesties van belang en te nemen maatregelen worden vastgesteld.