Help Print this page 
Title and reference
Ochrona zwierząt laboratoryjnych

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DE html EN html FR html IT html HU html PL html RO
Multilingual display
Text

Ochrona zwierząt laboratoryjnych

Celem ostatecznym Unii Europejskiej (UE) jest położyć kres wykorzystywaniu zwierząt do celów doświadczalnych, zastępując doświadczenia na zwierzętach innymi metodami. Niemniej jednak zanim takie metody powstaną, UE wprowadza środki mające na celu polepszenie sytuacji zwierząt wciąż wykorzystywanych do eksperymentów zgodnie z zasadą polegającą na zastępowaniu, ograniczaniu i doskonaleniu badań na zwierzętach.

AKT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych.

STRESZCZENIE

Aby chronić zwierzęta laboratoryjne i umożliwić zaawansowane badania, UE podejmuje środki mające na celu ograniczenie eksperymentów na zwierzętach i narzucenie obowiązkowych norm w zakresie przetrzymywania zwierząt i opieki nad nimi.

Zakres

Głównym celem dyrektywy jest ustanowienie środków mających chronić zwierzęta wykorzystywane do celów naukowych, zwłaszcza do badań podstawowych lub stosowanych, ze szczególnym uwzględnieniem produkcji produktów medycznych. Dyrektywa ma także na celu ustanowienie środków ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów edukacyjnych.

Dyrektywa dotyczy wszystkich zwierząt kręgowych poza człowiekiem, także niektórych bezkręgowców mogących doświadczać bólu (ośmiornica, mątwa itp.).

Wykorzystywanie zwierząt z rzędu naczelnych podlega ograniczeniom, a wykorzystanie małp człekokształtnych (szympansy, szympansy bonobo, goryle i orangutany) jest zakazane.

Dziedziny, w których zwierzęta są wykorzystywane do celów doświadczalnych

Wykorzystywanie zwierząt do celów doświadczalnych może być dozwolone tylko w przypadkach, które mają na celu:

  • badania podstawowe,
  • badania translacyjne i stosowane prowadzone w celu unikania, zapobiegania, diagnozowania lub leczenia chorób u ludzi lub zwierząt dotyczące:
  • opracowywania, produkcji lub prób jakości, skuteczności i bezpieczeństwa leków, żywności, pasz dla zwierząt itp.,
  • ochronę środowiska naturalnego w interesie zdrowia ludzi lub zwierząt,
  • badanie mające na celu zachowanie gatunku,
  • szkolnictwo wyższe lub kształcenie,
  • badania z zakresu medycyny sądowej.

Ocena projektów zakładających wykorzystywanie zwierząt do celów doświadczalnych

Wykorzystywanie zwierząt w celach eksperymentalnych jest dozwolone w przypadkach, kiedy nie istnieją zadowalające metody zastępcze. Projekty zakładające wykorzystywanie zwierząt do celów doświadczalnych są ocenianie przez właściwe organy. Nie mogą zostać rozpoczęte przed uzyskaniem pozytywnej oceny wykazującej, że wykorzystanie zwierząt jest uzasadnione, a spodziewane korzyści przeważają nad krzywdą wyrządzoną zwierzętom.

Liczba zwierząt wykorzystanych w projekcie powinna zostać ograniczona do minimum, ale bez narażenia na porażkę głównego celu projektu. Warunki życia i metody stosowane w procedurach powinny minimalizować niepotrzebny ból, cierpienie czy dystres u zwierząt.

Dobrostan zwierząt

Należy opiekować się i zapewnić odpowiednie traktowanie zwierzętom wykorzystywanym do celów doświadczalnych. Zwierzęta należy trzymać w odpowiednio dużych klatkach i w środowisku dostosowanym do każdego gatunku zgodnie z normami znajdującymi się w załączniku III do dyrektywy. Zaleca się trzymanie zwierząt w grupach oraz stosowanie technik urozmaicania rozszerzających zakres czynności, które mogą wykonywać zwierzęta, zwłaszcza w odniesieniu do wysiłku fizycznego, poszukiwania pożywienia oraz czynności manipulacyjnych i poznawczych.

Metody uśmiercania powinny ograniczać zadawanie bólu, cierpienia i wywoływanie dystresu u zwierząt. Jedynie osoby posiadające wymagane kompetencje mogą przystąpić do uśmiercania zwierząt w ośrodku hodowcy, dostawcy lub użytkownika, zgodnie z metodą podaną w załączniku IV do dyrektywy. Personel mający kontakt ze zwierzętami powinien zostać odpowiednio przeszkolony i podlegać nadzorowi podczas wykonywania swoich zadań, dopóki nie wykaże się wymaganymi umiejętnościami.

Procedury

Jedyne dozwolone procedury to te, które zostały przyjęte w ramach zatwierdzonego projektu. Zostały one sklasyfikowane według stopnia ważności w oparciu o załącznik VIII do dyrektywy. Procedury należy przeprowadzać w znieczuleniu lub odwołując się do innej metody (leki przeciwbólowe itp.) chyba, że okaże się to niestosowne lub jeśli znieczulenie zostanie uznane za bardziej traumatyczne dla zwierzęcia niż poddanie go samej procedurze. O ile jest to tylko możliwe, należy chronić życie zwierząt. Procedury zostały utworzone w taki sposób, aby powodować śmierć jak najmniejszej liczby zwierząt i zmniejszyć okres i intensywność cierpienia.

Ponowne wykorzystanie zwierzęcia jest środkiem zmniejszania liczby całkowitej zwierząt laboratoryjnych. Każde ponowne wykorzystanie zwierzęcia w nowej procedurze jest regulowane przepisami. Przed ponownym wykorzystaniem zwierzęcia należy mieć na uwadze powagę skumulowanych procedur, zdrowie zwierzęcia oraz opinię lekarza weterynarii.

Po zakończeniu procedury lekarz weterynarii lub inna właściwa osoba podejmuje decyzję o pozostawieniu zwierzęcia przy życiu. Zwierzęta zachowane przy życiu otrzymują odpowiednią opiekę i schronienie, jak określono w załączniku III.

Pozwolenia

Hodowcy, dostawcy i użytkownicy, w tym ich ośrodki, powinni otrzymać pozwolenia i zostać zarejestrowani przez właściwy organ.

Zatwierdzone ośrodki powinny dysponować instalacjami i wyposażeniem dostosowanym do gatunków przebywających w nich zwierząt i przeprowadzanych tam procedur (jeśli są tam wykonywane).

Powinny prowadzić rejestr zawierający wszelkie aktualizowane informacje o zwierzętach, ich pochodzeniu i przeznaczeniu. Rejestr ten jest przechowywany przynajmniej przez pięć lat i podawany do publicznej wiadomości.

Nadto każdy pies, kot lub zwierzę należące do naczelnych powinny posiadać indywidualny znak identyfikacyjny i dokumentację obejmującą indywidualne i istotne informacje reprodukcyjne, weterynaryjne i społeczne dotyczące danego osobnika oraz projektów, w których był wykorzystywany.

Inspekcje

Właściwe organy przystępują do regularnych inspekcji wszystkich hodowców, dostawców i użytkowników, w tym ich ośrodków, aby skontrolować zgodność z wymogami niniejszej dyrektywy.

Częstotliwość inspekcji jest określona na podstawie analizy ryzyka w przypadku każdego ośrodka. Jednak przynajmniej jedna trzecia ośrodków użytkowników jest kontrolowana każdego roku i odpowiednia liczba inspekcji jest wykonywana bez uprzedzenia.

Hodowcy, dostawcy i użytkownicy zwierząt należących do naczelnych są kontrolowani przynajmniej raz w roku.

Kontekst

Niniejsza dyrektywa, zastępująca dyrektywę 86/609/EWG z 1 stycznia 2013 r., jest zarejestrowana w kontekście polityki UE, której celem jest maksymalne ograniczenie doświadczeń z wykorzystaniem zwierząt i całkowite ich wyeliminowanie, o ile nie są ściśle konieczne. Przeprowadzanie doświadczeń z wykorzystaniem zwierząt w celu produkcji produktów kosmetycznych, nieobjęte niniejszą dyrektywą, jest całkowicie zabronione od roku 2009 (rozporządzenie (WE) nr 1223/2009).

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Dyrektywa 2010/63/UE

9.11.2010

10.11.2012

Dz.U. L 276 z 20.10.2010

AKTY POWIĄZANE

Zalecenie Komisji z dnia 18 czerwca 2007 r. w sprawie wytycznych dotyczących trzymania zwierząt wykorzystywanych do celów doświadczalnych i innych celów naukowych i opieki nad tymi zwierzętami (2007/526/WE) [Dz.U. L 197 z 30.07.2007].

2012/707/UE: Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 14 listopada 2012 r. określająca wspólny format dokumentów służących przekazywaniu informacji zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych [Dz.U. L 320 z 17.11.2012].

2014/11/UE: Decyzja wykonawcza Komisji z dnia 20 grudnia 2013 r. zmieniająca załącznik II do decyzji wykonawczej 2012/707/UE określającej wspólny format dokumentów służących przekazywaniu informacji zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych [Dz.U. L 10 z 15.1.2014].

Ostatnia aktualizacja: 05.06.2014

Top