Help Print this page 
Title and reference
Umowa z Kotonu

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Umowa z Kotonu

Głównymi celami umowy z Kotonu są ograniczenie, a ostatecznie wyeliminowanie ubóstwa oraz stopniowe włączenie państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) do światowej gospodarki, z uwzględnieniem celów zrównoważonego rozwoju.

AKT

Umowa 2000/483/WE o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej Państwami Członkowskimi z drugiej strony, podpisana w Kotonu 23 czerwca 2000 roku.

STRESZCZENIE

Ramy ogólne

Umowa z Kotonu określa ramy współpracy Unii Europejskiej (UE) na rzecz rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturowego państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP).

Współpraca ta, skupiona na ograniczeniu, a ostatecznie wyeliminowaniu ubóstwa, musi także przyczynić się do pokoju i bezpieczeństwa, stabilności politycznej i demokratycznej państw AKP. W związku z tym partnerzy umowy działają wspólnie w celu stopniowego osiągnięcia milenijnych celów rozwoju (MCR).

Umowa z Kotonu opiera się na równości partnerów oraz na prawie własności do strategii rozwoju. Została podpisana 23 czerwca 2000 r. na okres 20 lat i może być zmieniana co pięć lat.

Wymiar polityczny

Umowa ma silny wymiar polityczny, którego przejawem są:

  • regularny dialog polityczny mający na celu wzmocnienie współpracy i wsparcie skutecznego systemu układów wielostronnych,
  • polityka budowania pokoju, zapobiegania i rozwiązywania konfliktów. W tej dziedzinie partnerstwo koncentruje się na inicjatywach regionalnych oraz na wzmocnieniu możliwości lokalnych, ale także na zaangażowaniu organizacji regionalnych, takich jak Unia Afrykańska,
  • wspieranie praw człowieka, zasad demokratycznych opartych na państwie prawa, przejrzystego i odpowiedzialnego zarządzania sprawami publicznymi. W przypadku naruszenia tych elementów stworzono nową procedurę, kładąc akcent na odpowiedzialność danego państwa,
  • identyfikacja zagadnień stanowiących przedmiot ogólnego zainteresowania, związanych z problemami ogólnymi (integracja regionalna) lub szczegółowymi (handel, wydatki wojskowe, narkotyki, przestępczość zorganizowana, praca dzieci, dyskryminacja),
  • opracowanie strategii współpracy, w tym programu skuteczności pomocy, polityki sektorowej dotyczącej środowiska, zmian klimatu, równości płci oraz migracji,
  • uwaga przywiązywana do kwestii bezpieczeństwa, szczególnie w zakresie walki z rozprzestrzenianiem broni masowego rażenia, Międzynarodowego Trybunału Karnego i współpracy międzynarodowej w dziedzinie walki z terroryzmem i nielegalnym handlem.

Dialog polityczny jest prowadzony w sposób elastyczny, w formalnych i nieformalnych ramach i na najbardziej odpowiednim poziomie terytorialnym. Mogą w nim uczestniczyć organizacje regionalne i parlamenty krajowe.

Wsparcie podejścia opartego na uczestnictwie

Umowa przewiduje ważną rolę dla uczestników o charakterze niepaństwowym, zarówno na etapie planowania, jak i wdrażania strategii i programów rozwoju. Należą do nich przede wszystkim władze lokalne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego, które mają dostęp do specjalnego finansowania partnerstwa.

Strategie rozwoju i ograniczenie ubóstwa

Umowa oparta jest na zintegrowanym podejściu obejmującym działania na rzecz rozwoju gospodarczego, społecznego i ludzkiego oraz integracji regionalnej. Priorytetowe działania ustanawiane są dla każdego kraju, w poszanowaniu zasady zróżnicowania.

Rozwój gospodarczy skupiony jest na:

  • polityce oraz reformach makroekonomicznych i strukturalnych,
  • polityce sektorowej (szczególnie rozwoju sektora przemysłowego, rolnego, turystycznego, rybołówstwa i tradycyjnej wiedzy),
  • inwestycjach i rozwoju sektora prywatnego; współpraca wspiera inwestycje sektora publicznego w infrastrukturę, sprzyjając rozwojowi sektora prywatnego, wzrostowi gospodarczemu i wyeliminowaniu ubóstwa.

Główne wymiary rozwoju społecznego i rozwoju jednostki dotyczą:

  • społecznej polityki sektorowej w dziedzinie poprawy systemów edukacji, zdrowia i żywienia,
  • kwestii związanych z młodzieżą, szczególnie uczestnictwa w życiu publicznym i wymian między krajami partnerskimi,
  • zdrowia i dostępu do usług, walki z chorobami związanymi z ubóstwem oraz ochrony zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego,
  • rozwoju kulturowego.

Integracja i współpraca regionalna mają na celu ułatwienie rozwoju wszystkich sektorów. Współpraca wspiera także projekty i inicjatywy współpracy międzyregionalnej oraz między krajami AKP, w tym dotyczące państw rozwijających się nienależących do AKP. Integracja i współpraca regionalna mają na celu szczególnie:

  • przyspieszenie dywersyfikacji gospodarek państw AKP,
  • wspieranie i rozwijanie handlu, także na rzecz krajów najmniej rozwiniętych spośród państw AKP,
  • wdrażanie sektorowej polityki reform na poziomie regionalnym.

Ostatecznie strategie rozwoju regularnie uwzględniają trzy przekrojowe kwestie:

  • równość płci,
  • zrównoważone zarządzanie środowiskiem oraz zasobami naturalnymi,
  • rozwój instytucjonalny i wzmocnienie możliwości.

Współpraca gospodarcza i handlowa

Umowa jest zgodna z zasadami Światowej Organizacji Handlu (WTO), pozwala państwom AKP na pełne uczestnictwo w międzynarodowym handlu.

Przewiduje negocjację regionalnych umów o partnerstwie gospodarczym w celu liberalizacji wymiany handlowej.

Podkreśla także słabą sytuację państw AKP, wagę współpracy i wspierania handlu. W związku z tym współpraca handlowa nie jest ograniczona jedynie do praktyk handlowych, rozciąga się także na ochronę praw własności intelektualnej lub poszanowanie międzynarodowych norm pracy.

Państwa w najgorszej sytuacji

Najmniej rozwinięte państwa AKP, śródlądowe i wyspiarskie oraz kraje wychodzące z konfliktów traktowane są w sposób szczególny. Szczególną uwagę poświęca się ich niektórym problemom, szczególnie w zakresie bezpieczeństwa żywności, współpracy regionalnej, infrastruktury transportowej i komunikacji.

Wspólne instytucje

Rada Ministrów zbiera się raz na rok, składa się z członków Rady UE, Komisji i jednego członka rządu każdego państwa AKP. Przewodniczy jej kolejno jeden członek Rady UE i członek rządu państwa AKP.

Rada Ministrów prowadzi dialog polityczny i dba o prawidłową realizację umowy. Może podejmować decyzje wiążące strony, sporządzać uchwały, zalecenia i opinie. Może także przekazać uprawnienia Komitetowi Ambasadorów. Przedstawia wspólnemu zgromadzeniu roczne sprawozdanie dotyczące realizacji umowy.

Komitet Ambasadorów wspiera Radę Ministrów. Składa się ze stałego przedstawiciela każdego państwa członkowskiego UE, przedstawiciela Komisji i szefa placówki dyplomatycznej każdego państwa AKP w Unii Europejskiej. Urząd przewodniczącego Komitetu Ambasadorów jest sprawowany przemiennie przez przedstawiciela państwa członkowskiego UE i państwa AKP.

Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne jest organem konsultacyjnym złożonym w równej liczbie z członków Parlamentu Europejskiego i przedstawicieli państw AKP. Zgromadzenie może przyjmować uchwały i kierować zalecenia do Rady Ministrów. Zbiera się dwa razy w roku na sesji plenarnej, przemiennie w Unii Europejskiej i w państwie AKP.

Naruszenie głównych elementów umowy

Tekst przewiduje środki w przypadku nieprzestrzegania jego głównych elementów, czyli poszanowania praw człowieka, zasad demokratycznych i państwa prawa.

Pozwala on na wstępną procedurę konsultacyjną, jednak w przypadku braku zadowalającego rozwiązania, powzięte zostają środki dodatkowe, w tym zawieszenie umowy.

Kontekst

Umowa z Kotonu otwiera nową fazę współpracy między krajami AKP i UE. Dla niektórych krajów AKP współpraca rozpoczęła się wraz z podpisaniem Traktatu rzymskiego w 1957 r. Została rozwinięta wraz z dwoma konwencjami z Yaoundé oraz czterema konwencjami z Lomé.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Umowa 2000/483/WE

1.4.2003

-

Dz.U. L 317, 15.12.2000

Akt(y)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Decyzja 2005/599/WE

21.6.2005

-

Dz.U. L 209, 11.8.2005

Decyzja 2010/648/WE

14.5.2010

-

Dz.U. L 287, 4.11.2010

AKTY POWIĄZANE

System handlowy

Wniosek decyzja Rady w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania Umowy ustanawiającej ramy dla umowy o partnerstwie gospodarczym między Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z jednej strony, a państwami partnerskimi Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej , z drugiej strony [ COM(2008) 521 wersja ostateczna - nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

System handlowy przewidziany przez umowę z Kotonu oraz zwolnienia od systemu przyznane przez WTO wygasły w grudniu 2007 r. Ustanowienie ram umowy o partnerstwie gospodarczym między UE i państwami partnerskimi Wspólnoty Wschodnioafrykańskiej pozwoli na utrzymanie istniejących stosunków handlowych i będzie podstawą dla negocjacji ogólnej umowy o partnerstwie gospodarczym w 2009 r.

Ramy umowy o partnerstwie gospodarczym przewidują środki konieczne do ustanowienia strefy wolnego handlu oraz szczegółowe przepisy dotyczące reguł pochodzenia, środków nietaryfowych, środków obrony handlowej, prewencji konfliktów, rybołówstwa, współpracy administracyjnej i instytucjonalnej.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1528/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r.w sprawie stosowania uzgodnień dotyczących produktów pochodzących z niektórych państw wchodzących w skład grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) przewidzianych w umowach ustanawiających lub prowadzących do ustanowienia umów o partnerstwie gospodarczym [Dz.U. L 348 z 31.12.2007].

Niniejsze rozporządzenie ustanawia wykaz państw beneficjentów umowy o partnerstwie gospodarczym (AKP). Przewiduje zastosowanie tego systemu handlowego od 1 stycznia 2008 r.

Przepisy szczegółowe

Decyzja 2008/991/WE nr 3/2008 Rady Ministrów AKP-WE z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie przyjęcia zmian w załączniku IV do umowy o partnerstwie [Dz.U. L 352 z 31.12.2008].

Załącznik IV dotyczący procedur wprowadzenia i zarządzania umową z Kotonu został zmodyfikowany w celu harmonizacji procedur udzielania i wykonywania zamówień publicznych.

Zamówienia i dotacje udzielane są zgodnie z przepisami i standardami wspólnotowymi.

Decyzja 2006/1/WE nr 1/2006 Rady Ministrów AKP–WE z dnia 2 czerwca 2006 r. określająca wieloletnie ramy finansowe na lata 2008–2013 i modyfikująca zmienioną umowę o partnerstwie AKP–WE [Dz.U. L 247 z 9.9.2006].

Niniejsza umowa o finansowaniu dotycząca umowy o partnerstwie z Kotonu obejmuje okres od 2008 do 2013 r. i przewiduje budżet wynoszący ponad 24 mld EUR. 2 mld EUR budżetu pochodzą z zasobów własnych EBI, reszta pochodzi z 10. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR). Oznacza to roczny wzrost o około 35% w stosunku do 9. EFR. Największa część budżetu będzie poświęcona na programy regionalne, co podkreśla wagę regionalnej integracji gospodarczej dla rozwoju krajowego i lokalnego.

Decyzja Rady Ministrów AKP-UE nr 1/2012 z dnia 15 czerwca 2012 r. w sprawie zmiany zasad i warunków finansowania inwestycji (rozdział 1 w załączniku II do Umowy o partnerstwie AKP-UE) [Dz.U. L 174 z 4.7.2012].

Zgodnie z decyzją dopłaty do oprocentowania, z których państwa AKP korzystają w ramach Umowy, mogą być kapitalizowane lub wykorzystywane w formie dotacji. Na wsparcie pomocy technicznej związanej z projektami w krajach AKP można przeznaczyć do 15% przydziału na dopłaty do oprocentowania.

Decyzja Rady Ministrów AKP-UE nr 1/2013 z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia protokołu dotyczącego wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 w ramach Umowy o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku z jednej strony a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi z drugiej strony [Dz.U. L 173 z 26.6.2013].

Zgodnie z decyzją całkowita kwota pomocy finansowej dla państw AKP przewidziana w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014-2020, tj. 31,5 mld EUR, z czego kwota 29 mld EUR udostępniana jest w ramach 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR), co stanowi wzrost o ponad 30% w porównaniu ze środkami z 10. EFR. Środki z 11. EFR zostają przydzielone następująco:

  • 24 365 mln EUR na finansowanie krajowych i regionalnych programów orientacyjnych,
  • 3 590 mln EUR na finansowanie współpracy między państwami AKP oraz współpracy międzyregionalnej,
  • 1 134 mln EUR na finansowanie Instrumentu Inwestycyjnego.

Ostatnia aktualizacja: 05.02.2014

Top