Help Print this page 
Title and reference
Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Od 1995 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich bada skargi obywateli europejskich w sprawie domniemanych przypadków niewłaściwego administrowania przez instytucje lub organy Unii Europejskiej (UE), w tym Komisji Europejskiej, Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego. Niniejsza decyzja Parlamentu Europejskiego określa Statut Rzecznika Praw Obywatelskich oraz warunki pełnionych przez niego funkcji.

AKT

Decyzja Parlamentu Europejskiego 94/262/EWWiS, WE, Euratom z dnia 9 marca 1994 r. w sprawie przepisów i ogólnych warunków regulujących wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich [Zob. akty zmieniające].

STRESZCZENIE

Niniejsza decyzja Parlamentu Europejskiego określa Statut Rzecznika Praw Obywatelskich oraz warunki pełnionych przez niego funkcji.

Walka z niewłaściwym administrowaniem

Głównym zadaniem Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich jest walka z niewłaściwym administrowaniem przez instytucje i organy. W tym celu organy i instytucje są zobowiązane do przedstawienia Rzecznikowi żądanych informacji oraz wskazania, czy dostarczone informacje są klasyfikowane. W stosownych przypadkach dostęp do informacji jest regulowany przez przepisy bezpieczeństwa właściwego organu lub instytucji na mocy rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Państwa członkowskie mogą również zostać zobowiązane dostarczać informacje Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Jednakże Rzecznik Praw Obywatelskich ma obowiązek nieujawniania treści dokumentów sklasyfikowanych jako poufne. Jeśli Rzecznik Praw Obywatelskich nie otrzyma żądanej pomocy, informuje o tym Parlament Europejski, który podejmuje odpowiednie działania.

Rzecznik może działać z własnej inicjatywy lub w wyniku złożonej skargi. Skarżący ma możliwość wniesienia pisma do Rzecznika Praw Obywatelskich za pośrednictwem członka Parlamentu Europejskiego.

Z kompetencji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich są wyłączone Trybunał Sprawiedliwości oraz Sąd Pierwszej Instancji wykonujące swoje funkcje sądowe. Kompetencje Rzecznika Praw Obywatelskich nie obejmują również walki z niewłaściwym administrowaniem przez krajowe, regionalne lub lokalne władze państw członkowskich. Ponadto Rzecznik Praw Obywatelskich nie może interweniować w postępowaniach wszczętych przed sądem. Rzecznik nie może także kwestionować zasadności orzeczeń sądowych.

Składanie skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich

Osoby pragnące złożyć skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich muszą spełnić pewne warunki dopuszczalności, a mianowicie:

  • autor skargi: skargę może złożyć każdy obywatel europejski, osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Nie jest wymagane, by przypadek niewłaściwego administrowania dotyczył bezpośrednio autora skargi,
  • przedmiot skargi: skarga może dotyczyć tylko jednego przypadku niewłaściwego administrowania instytucji lub organów wspólnotowych. Termin „niewłaściwe administrowanie” oznacza na przykład nadużywanie władzy, nieprawidłowości administracyjne lub dyskryminację,
  • limit czasu: skargę dotyczącą przypadku niewłaściwego administrowania należy złożyć w ciągu dwóch lat od dnia, w którym fakty zostały przedstawione obywatelowi. Należy zauważyć, że skargi przedłożone Rzecznikowi Praw Obywatelskich nie mają wpływu na terminy przewidziane dla odwołania w postępowaniu administracyjnym lub sądowym,
  • wyczerpanie innych środków: przed złożeniem skargi skarżący musi najpierw podjąć odpowiednie środki administracyjne we właściwych instytucjach.

Po wstępnym dochodzeniu, jeżeli Rzecznik Praw Obywatelskich uzna, że skarga jest dopuszczalna, informuje o niej instytucję, której ona dotyczy i wnioskuje o przedłożenie szczegółowej opinii w ciągu trzech miesięcy. Następnie Rzecznik Praw Obywatelskich przesyła raport z ewentualnymi zaleceniami do Parlamentu Europejskiego i zainteresowanych instytucji. Rzecznik Praw Obywatelskich informuje skarżącego o wynikach prowadzonego przez siebie dochodzenia oraz przedstawia mu ewentualne zalecenia, jak również opinię właściwej instytucji. Skarżącemu przysługuje miesiąc czasu na złożenie ewentualnych uwag.

Jeśli Rzecznik Praw Obywatelskich dowie się o faktach, które mogą mieć związek z prawem karnym, niezwłocznie powiadamia właściwe władze krajowe lub odpowiedzialną za walkę z nadużyciami instytucję Wspólnoty posiadającą władzę zwierzchnią nad danym urzędnikiem lub pracownikiem.

W pewnych okolicznościach Rzecznik Praw Obywatelskich może współpracować z krajowymi organami jemu odpowiadającymi, w zakresie, w jakim pomaga to jego dochodzeniom skuteczniej i lepiej chronić prawa i interesy osób wnoszących skargi. Podobnie Rzecznik Praw Obywatelskich może współpracować z krajowymi instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę i promowanie podstawowych praw.

Mianowanie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany przez parlament na okres jego kadencji tj. na pięć lat. Może być także mianowany ponownie. Rzecznik Praw Obywatelskich jest wybierany spośród obywateli Unii, którzy korzystają z pełni praw obywatelskich i politycznych i dają pełną gwarancję niezależności. Wyłoniony kandydat musi spełniać warunki wymagane przy sprawowaniu najwyższych urzędów sądowych lub posiadać uznane kompetencje i doświadczenie, niezbędne do wykonywania funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich.

Rzecznik Praw Obywatelskich działa niezależnie i nie może przyjmować instrukcji od żadnego rządu ani innej organizacji. W trakcie swej kadencji Rzecznik Praw Obywatelskich nie może sprawować żadnych innych funkcji politycznych lub administracyjnych ani podejmować żadnej innej zarobkowej lub niezarobkowej działalności zawodowej. Rzecznik Praw Obywatelskich jest wspierany przez sekretariat.

Rzecznik Praw Obywatelskich może zostać odwołany przez Trybunał Sprawiedliwości na żądanie Parlamentu Europejskiego, jeżeli przestał spełniać warunki konieczne do wykonywania swych funkcji lub jeżeli jest winny poważnego uchybienia.

Powstanie instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich

Stanowisko Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zostało ustanowione w Traktacie o Unii Europejskiej (TUE, 1992).

Odniesienia

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Decyzja 94/262/EWWiS, WE, Euratom

4.5.1994

-

Dz.U. L 113 z 4.5.1994

Akt(-y) zmieniający(-e)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Decyzja 2002/262/WE, EWWiS, Euratom

9.4.2002Stosuje się od: 1.1.2000

-

Dz.U. L 92 z 9.4.2002

Decyzja 2008/587/WE. Euratom

31.7.2008

-

Dz.U. L 189 z 17.7.2008

See also

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2005

Top