Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Karta praw podstawowych

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Karta praw podstawowych

 

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej

JAKI JEST CEL KARTY?

Zapewnia w ustawodawstwie Unii Europejskiej (UE) szereg praw osobistych, cywilnych, politycznych, ekonomicznych i socjalnych obywatelom i rezydentom UE.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Treść

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Karta) potwierdza, przy poszanowaniu kompetencji i zadań Unii oraz zasady pomocniczości, prawa wynikające zwłaszcza z tradycji konstytucyjnych i zobowiązań międzynarodowych wspólnych krajom UE, europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Kart Społecznych przyjętych przez Unię i Radę Europy oraz z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Przedstawienie praw podstawowych w bardziej precyzyjny i wyraźny sposób daje bezpieczeństwo prawne w ramach Unii.

Karta praw podstawowych składa się z preambuły i 54 artykułów zebranych w siedmiu rozdziałach:

  • rozdział I: Godność (godność człowieka, prawo do życia, prawo człowieka do integralności, zakaz tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej),
  • rozdział II: Wolności (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego, poszanowanie życia prywatnego i rodzinnego, ochrona danych osobowych, prawo do zawarcia małżeństwa i prawo do założenia rodziny, wolność myśli, sumienia i religii, wolność wypowiedzi i informacji, wolność zgromadzania się i stowarzyszania się, wolność sztuki i nauki, prawo do nauki, wolność wyboru zawodu i prawo do podejmowania pracy, wolność prowadzenia działalności gospodarczej, prawo własności, prawo do azylu, ochrona w przypadku usunięcia z terytorium państwa, wydalenia lub ekstradycji),
  • rozdział III: Równość (równość wobec prawa, niedyskryminacja, różnorodność kulturowa, religijna i językowa, równość kobiet i mężczyzn, prawa dziecka, prawa osób w podeszłym wieku, integracja osób niepełnosprawnych),
  • rozdział IV: Solidarność (prawo pracowników do informacji i konsultacji w ramach przedsiębiorstwa, prawo do rokowań i działań zbiorowych, prawo dostępu do pośrednictwa pracy, ochrona w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy, należyte i sprawiedliwe warunki pracy, zakaz pracy dzieci i ochrona młodocianych w pracy, życie rodzinne i zawodowe, zabezpieczenie społeczne i pomoc społeczna, ochrona zdrowia, dostęp do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, ochrona środowiska, ochrona konsumentów),
  • rozdział V: Prawa obywatelskie (prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego, prawo głosowania i kandydowania w wyborach lokalnych, prawo do dobrej administracji, prawo dostępu do dokumentów, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, prawo petycji, swoboda przemieszczania się i pobytu, opieka dyplomatyczna i konsularna),
  • rozdział VI: Wymiar sprawiedliwości (prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu, domniemanie niewinności i prawo do obrony, zasady legalności oraz proporcjonalności kar do czynów zabronionych pod groźbą kary, zakaz ponownego sądzenia lub karania w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary),
  • rozdział VII: Postanowienia ogólne dotyczące wykładni i stosowania karty.

Zakres

Karta ma zastosowanie do instytucji europejskich, które podlegają zasadzie pomocniczości, i nie może w żadnym wypadku rozszerzyć zakresu kompetencji nadanych im przez TUE i TFUE ani zadań im przez te traktaty powierzonych. Karta ma ponadto zastosowanie do krajów UE w zakresie, w jakim stosują one prawo UE.

Jeżeli którekolwiek z praw zawartych w karcie odpowiada prawom zagwarantowanym w europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka z 1950 r., ich znaczenie i zakres są takie same jak praw określonych w konwencji, przy czym ochrona, jaką przyznaje prawo unijne, może być szersza.

Sprawozdania roczne

Corocznie od 2010 r. Komisja Europejska publikuje sprawozdanie roczne. Ma ono na celu monitorowanie postępów w zakresie stosowania karty.

KONTEKST

  • W 1999 r. Rada Europejska postanowiła, że aby prawa podstawowe stosowane na szczeblu Unii Europejskiej (UE) były bardziej wyraźne, powinny zostać utrwalone w karcie praw.
  • Karta została oficjalnie proklamowana w Nicei w grudniu 2000 r. przez Parlament Europejski, Radę i Komisję.
  • Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego w grudniu 2009 r. karcie nadano wiążącą moc prawną, jaką mają traktaty UE.

Więcej informacji:

GŁÓWNY DOKUMENT

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. C 202, 7.6.2016, s. 389–405)

DOKUMENTY POWIĄZANE

Sprawozdania Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów: Sprawozdanie ze stosowania Karty praw podstawowych UE za 2015 r. (COM(2016) 265 final, 18.5.2016)

Ostatnia aktualizacja: 17.10.2016

Top