Help Print this page 
Title and reference
Odpowiedzialność za środowisko

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Odpowiedzialność za środowisko

Dyrektywa, będąca pierwszym tekstem wspólnotowym, w którym jako jeden z głównych celów występuje zastosowanie zasady zanieczyszczający płaci, ustanawia wspólnotowe ramy odpowiedzialności za środowisko w zakresie zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym w odniesieniu do zwierząt, roślin, siedlisk przyrodniczych, zasobów wodnych, a także zniszczeniom na lądzie.

AKT

Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu.

STRESZCZENIE

Dyrektywa ustanawia ramy odpowiedzialności za środowisko w oparciu o zasadę zanieczyszczający płaci w celu zapobiegania i zaradzenia szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu.

Szkody wyrządzone środowisku naturalnemu

Szkody wyrządzone środowisku naturalnemu oznaczają w dyrektywnie:

Zakres zastosowania zasady odpowiedzialności

Zasada odpowiedzialności obejmuje szkody wyrządzone środowisku naturalnemu oraz bezpośrednie zagrożenia wystąpieniem takich szkód spowodowanych przez działalność zawodową tylko wtedy, gdy jest możliwe ustalenie związku przyczynowego pomiędzy szkodą a wspomnianą działalnością.

Dyrektywa wyróżnia dwie sytuacje, w których stosowane są dwa odrębne systemy odpowiedzialności za środowisko: w przypadkach wykonywania działalności zawodowej wymienionej w dyrektywie oraz w wyniku innej działalności zawodowej.

Pierwszy system odpowiedzialności ma zastosowanie do działalności zawodowej niebezpiecznej lub potencjalnie niebezpiecznej wymienionej w załączniku III do dyrektywy. Obejmuje ona głównie:

Zgodnie z pierwszym systemem podmiot gospodarczy może być odpowiedzialny nawet w przypadku, gdy nie ponosi winy.

Drugi system odpowiedzialności ma zastosowanie do działalności zawodowej innej niż wymieniona w załączniku III do dyrektywy, jednakże jedynie wtedy, gdy szkoda lub bezpośrednie zagrożenie wystąpieniem szkody jest wyrządzone gatunkom i siedliskom naturalnym chronionym prawodawstwem wspólnotowym. W niniejszym przypadku występuje odpowiedzialność podmiotu gospodarczego jedynie w sytuacji wystąpienia jego winy lub zaniedbania.

Dyrektywa przewiduje pewną ilość przypadków wyłączenia odpowiedzialności za środowisko. System odpowiedzialności nie obejmuje szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu lub bezpośredniego zagrożenia wystąpieniem takich szkód spowodowanych przez konflikt zbrojny, katastrofę naturalną, działalność objętą Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, działalność na rzecz obrony narodowej lub bezpieczeństwa międzynarodowego, jak również wynikającą z zastosowania międzynarodowych konwencji wymienionych w załączniku IV.

Zapobieganie i zaradzenie szkodom

W przypadku pojawienia się bezpośredniego zagrożenia wystąpieniem szkody właściwe władze wskazane przez dane państwo członkowskie mogą:

  • zażądać, aby podmiot gospodarczy podjął wszelkie niezbędne kroki zapobiegawcze lub
  • podjął wszelkie niezbędne kroki zapobiegawcze oraz poniósł koszty związane z tymi środkami.

W przypadku wystąpienia szkody właściwe władze mogą:

  • zażądać, aby podmiot gospodarczy podjął wszelkie niezbędne środki zaradcze (określone na podstawie zasad wymienionych w załączniku II do niniejszej dyrektywy) lub
  • podjął wszelkie niezbędne środki zaradcze oraz poniósł koszty związane z tymi środkami. W przypadku wielu szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu właściwe władze mogą zdecydować, którym szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu należy zaradzić w pierwszej kolejności.

Zaradzenie szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu może przybrać różne formy w zależności od rodzaju szkody:

  • dla szkód dotyczących powierzchni ziemi dyrektywa wymaga usunięcia zanieczyszczenia, tak aby zanieczyszczony grunt nie stwarzał poważnego zagrożenia dla zdrowia ludzi,
  • dla szkód wyrządzonych w wodach lub w odniesieniu do chronionych gatunków bądź siedlisk przyrodniczych dyrektywa wskazuje przywrócenie stanu pierwotnego. W tym celu należy przywrócić lub zastąpić uszkodzone zasoby naturalne lub ich osłabioną użyteczność identycznymi, podobnymi lub równoznacznymi elementami naturalnymi w miejscu zdarzenia, bądź, jeśli zaistnieje taka konieczność, w miejscu alternatywnym.

Szczegóły dotyczące metody, jaką należy uwzględnić przy zaradzaniu szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu są podane w załączniku II do dyrektywy.

Koszty czynności zapobiegawczych i zaradczych

Jeżeli właściwe władze same wdrożyły środki zapobiegawcze lub zaradcze, uzyskują zwrot kosztów od podmiotu gospodarczego, który spowodował szkodę lub bezpośrednie zagrożenie wystąpieniem szkody. Tę samą zasadę stosuje się do oceny szkód wyrządzonych środowisku naturalnemu w celu określenia wagi szkody oraz środków, jakie należy podjąć do jej usunięcia. Właściwy organ wszczyna procedury zwrotu kosztów w ciągu pięciu lat od dnia, w którym ukończono realizację środków zapobiegawczych, lub zaradczych lub od dnia, w którym zidentyfikowano odpowiedzialny podmiot bądź stronę, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza.

Jeżeli za szkodę odpowiada wiele podmiotów gospodarczych, ponoszą one koszty środków zaradczych solidarnie bądź proporcjonalnie.

Dyrektywa nie obliguje podmiotów gospodarczych do posiadania zabezpieczeń finansowych, takich jak ubezpieczenie, w przypadku ewentualnej niewypłacalności. Jednakże państwa członkowskie powinny podjąć środki, które zachęcałyby podmioty gospodarcze do korzystania z tego typu form zabezpieczeń.

Żądanie podjęcia działania

Osoby fizyczne lub prawne, które mogły zostać dotknięte szkodami wyrządzonymi środowisku naturalnemu, a także organizacje, których celem jest ochrona środowiska naturalnego, są uprawnione, pod pewnymi warunkami, do żądania podjęcia działań przez właściwe władze odnośnie do danej szkody. Osoby lub organizacje, które zażądały podjęcia działania, mają możliwość skorzystania z procedur odwoławczych w sądzie lub innej bezstronnej instytucji publicznej w celu oceny decyzji, działań lub zaniechania działania właściwych władz pod kątem ich zgodności z prawem.

Współpraca między państwami członkowskimi

W przypadku gdy szkoda lub zagrożenie szkodą może dotknąć kilka państw członkowskich, państwa te współpracują ze sobą w działaniach zapobiegawczych lub zaradczych.

Sprawozdania

Najpóźniej do 30 kwietnia 2014 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy, wraz z ewentualnymi propozycjami zmian.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Dyrektywa 2004/35/WE

30.4.2004

30.4.2007

Dz.U. L 143 z 30.4.2004

Akt(-y) zmieniający(-e)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dyrektywa 2006/21/WE

1.5.2006

1.5.2008

Dz.U. L 102 z 11.4.2006

Dyrektywa 2009/31/WE

25.6.2009

25.6.2011

Dz.U. L 140 z 5.6.2009

Dyrektywa 2013/30/UE

18.7.2013

19.7.2015

Dz.U. L 178 z 28.6.2013

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 2004/35/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

AKTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji dla Rady, Parlamentu Europejskiego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów na mocy art. 14 ust. 2 dyrektywy 2004/35/WE w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu [COM(2010) 581 wersja ostateczna z dnia 12 października 2010 r.].

Ostatnia aktualizacja: 07.04.2014

Top