Help Print this page 
Title and reference
Dostęp do informacji, udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji i dostęp do wymiaru sprawiedliwości

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Dostęp do informacji, udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji i dostęp do wymiaru sprawiedliwości

Podpisując Konwencję o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska („konwencja z Aarhus”), Unia Europejska pragnie zapewnić społeczną świadomość dotyczącą zagadnień związanych ze środowiskiem i zwiększać społeczne zaangażowanie w tej kwestii, oraz promować lepsze stosowanie ustawodawstwa dotyczącego środowiska.

AKT

Decyzja Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.

STRESZCZENIE

Na mocy decyzji Wspólnota Europejska przyjmuje konwencję z Aarhus (podpisaną przez Wspólnotę w 1998 r.).

Konwencja obowiązuje od 30 października 2001 r., a jej podstawą jest założenie, że większe zaangażowanie ze strony obywateli i większa świadomość społeczna w sprawach dotyczących środowiska prowadzi do lepszej jego ochrony. Jej celem jest przyczynić się do ochrony prawa każdej osoby, z obecnego oraz przyszłych pokoleń, do życia w środowisku odpowiednim dla jej zdrowia i pomyślności. Aby ten cel osiągnąć, zaproponowano na mocy konwencji działania w trzech obszarach, dotyczących:

  • zapewnienia społeczeństwu przez władze publiczne dostępu do informacji dotyczących środowiska,
  • ułatwienia udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji mających wpływ na środowisko,
  • rozszerzenia warunków dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska.

Instytucje wspólnotowe objęte są przedstawioną w konwencji definicją władzy publicznej, w takim samym stopniu jak władze krajowe czy regionalne.

Strony konwencji zobowiązują się do stosowania wymienionych postanowień i tym samym muszą:

  • podjąć niezbędne środki ustawodawcze, administracyjne i inne,
  • zapewnić, że urzędnicy i władze publiczne będą pomagać i udzielać wskazówek obywatelom, aby mieli dostęp do informacji, brali udział w podejmowaniu decyzji i mieli dostęp do wymiaru sprawiedliwości,
  • wspierać edukację ekologiczną i wiedzę społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska,
  • zapewnić odpowiednie uznanie i wsparcie dla stowarzyszeń, grup i organizacji działających na rzecz ochrony środowiska.

Dostęp do informacji dotyczących środowiska

W konwencji ustanowiono określone prawa i obowiązki w zakresie dostępu do informacji, dotyczące zwłaszcza terminów ich udostępniania i powodów, na podstawie których władze publiczne mogą odmówić udzielenia dostępu do niektórych informacji.

Żądaniu udzielenia informacji można odmówić w trzech przypadkach:

  • władza publiczna nie posiada żądanej informacji,
  • żądanie jest w oczywisty sposób bezzasadne lub sformułowane w sposób zbyt ogólny,
  • żądanie dotyczy materiału będącego w trakcie kompletowania.

Żądaniu udzielenia informacji można też odmówić ze względu na poufność postępowania prowadzonego przez władze publiczne, obronę narodową, bezpieczeństwo publiczne, toczące się postępowanie sądowe lub poufność informacji handlowych i przemysłowych, prawa własności intelektualnej, poufność danych lub interesów jakiejkolwiek osoby, która informacje będące przedmiotem wniosku dostarczyła dobrowolnie, pod warunkiem, że podstawy odmowy są interpretowane zawężająco, biorąc pod uwagę społeczny interes przemawiający za ujawnieniem informacji.

W odmowie wskazane muszą być jej przyczyny oraz zamieszczone informacje o możliwościach odwołania się od niej.

Władze publiczne muszą uaktualniać posiadane przez nie informacje i w tym celu prowadzić publicznie dostępne wykazy, rejestry i zbiory danych. W ramach dostępu do informacji promować należy elektroniczne bazy danych obejmujące raporty o stanie środowiska, ustawodawstwo, plany, krajową politykę i międzynarodowe konwencje.

Udział społeczeństwa w procedurze decyzyjnej w sprawach dotyczących środowiska

Druga część konwencji dotyczy udziału społeczeństwa w procedurze decyzyjnej. Udział ten należy zapewnić w procedurze wydawania zgody na konkretne przedsięwzięcia (głównie przedsięwzięcia o charakterze przemysłowym) wymienione w załączniku I do konwencji. Decyzja o wydaniu zgody musi we właściwy sposób uwzględniać rezultaty uzyskane w wyniku udziału społeczeństwa.

Na wczesnym etapie procedury podejmowania decyzji społeczeństwo informowane jest o:

  • temacie, w zakresie którego decyzja ma być podjęta,
  • rodzaju możliwej decyzji,
  • władzy publicznej właściwej do wydania decyzji,
  • przewidywanej procedurze, w tym praktycznych szczegółach procedury konsultacji,
  • postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (jeśli takie przewidziano).

Zawarte ramy czasowe muszą umożliwiać społeczeństwu rzeczywisty udział w procedurze decyzyjnej.

W zakresie przygotowywania planów i programów mających znaczenie dla środowiska ustanowiona została procedura uproszczona.

Strony konwencji zachęca się również do promowania udziału społeczeństwa w przygotowywaniu polityki odnoszącej się do środowiska, jak również norm i ustawodawstwa, które mogą mieć znaczny wpływ na środowisko.

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości w dziedzinie środowiska

W sprawach dotyczących środowiska każda osoba, która stwierdzi, że jej prawa zostały w ramach dostępu do informacji naruszone (wniosek o udostępnienie informacji został nierozpatrzony, niesłusznie odrzucony lub załatwiony nieodpowiednio), będzie mogła, w ramach krajowego porządku prawnego, wnieść sprawę do sądu.

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości jest też zapewniony w przypadku naruszenia procedury uczestnictwa przewidzianej w konwencji. Również w celu rozstrzygania sporów dotyczących działań lub przypadków zaniechania ze strony osób prywatnych lub władz publicznych naruszających postanowienia prawa krajowego w dziedzinie środowiska dopuszcza się dostęp do wymiaru sprawiedliwości.

Transpozycja konwencji z Aarhus do prawa wspólnotowego

Wspólnota podjęła zobowiązanie przyjęcia niezbędnych środków zapewniających efektywne stosowanie konwencji. Pierwszy filar konwencji dotyczący publicznego dostępu do informacji został wprowadzony w życie na szczeblu wspólnotowym dyrektywą 2003/4/WE w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska. Transpozycja drugiego filara, który dotyczy udziału społeczeństwa w procedurach podejmowania decyzji dotyczących środowiska, nastąpiła w decyzji 2003/35/WE. Wniosek dotyczący dyrektywy opublikowany w październiku 2003 r. ma na celu transponować trzeci filar, aby zapewnić dostęp do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska. Rozporządzenie przyjęte w 2006 r. ma zagwarantować stosowanie postanowień i zasad konwencji do instytucji i organów Wspólnoty.

Odniesienia

Akt

Wejście w życie

Transpozycja przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Decyzja 2005/370/WE

17.5.2005

-

Dz.U. L 124 z 17.5.2005

AKTY POWIĄZANE

Wniosek decyzja Rady ustanawiająca stanowisko zajmowane w imieniu Wspólnoty Europejskiej, dotyczące interpretacji art. 14 konwencji z Aarhus [COM(2008) 174 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym].

Decyzja Rady 2006/957/WE z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie wprowadzenia w imieniu Wspólnoty Europejskiej zmiany do Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska [Dz.U. L 386 z 29.12.2006]. Zmiana, o której w decyzji mowa, umożliwia udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji w sprawie zamierzonego uwolnienia organizmów zmodyfikowanych genetycznie do środowiska. Na szczeblu wspólnotowym wymóg ten już jest spełniony na mocy takich postanowień, jak dyrektywa 2001/18/WE w sprawie zamierzonego uwalniania do środowiska organizmów zmodyfikowanych genetycznie i rozporządzenie (WE) nr 1829/2003 w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy.

Ostatnia aktualizacja: 15.05.2008

Top