Help Print this page 
Title and reference
Pranie pieniędzy: przeciwdziałanie wykorzystywaniu systemu finansowego

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Pranie pieniędzy: przeciwdziałanie wykorzystywaniu systemu finansowego

Celem niniejszej dyrektywy, która uchyla dyrektywę 91/308/EWG, jest zapobieganie wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Stosuje się ją wobec instytucji finansowych i kredytowych, a także pewnych osób fizycznych i prawnych pracujących w sektorze finansowym, w szczególności dostawców towarów (gdy płatności realizowane w gotówce przekraczają 15 tys. EUR). Podmioty i osoby, których ta dyrektywa dotyczy, mają obowiązek przestrzegać zasady należytej staranności wobec klienta przy uwzględnianiu ryzyka prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. Ustanawia się krajowe jednostki analityki finansowej (FIU), zajmujące się zgłaszanymi do nich podejrzanymi transakcjami.

AKT

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE z dnia 26 października 2005 r. w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu [Zob. akt(-y) zmieniając(-e)].

STRESZCZENIE

Państwa Unii Europejskiej (UE) muszą zabronić procederów prania pieniędzy i finansowania terroryzmu. W tym celu mogą przyjąć lub utrzymać w mocy bardziej rygorystyczne przepisy w tej dziedzinie niż przewidziane w niniejszej dyrektywie.

Definicja zjawiska prania pieniędzy i finansowania terroryzmu

W dyrektywie zdefiniowano jako pranie pieniędzy następujące czyny popełnione umyślnie, których celem jest:

  • konwersja lub przekazywanie mienia pochodzącego z działalności przestępczej w celu ukrywania lub zatajania nielegalnego pochodzenia tego mienia,
  • ukrycie lub zatajenie prawdziwego charakteru mienia, jego źródła, miejsca położenia, rozporządzania nim, przemieszczania lub własności mienia, ze świadomością, że mienie to pochodzi z działalności przestępczej,
  • nabycie, posiadanie lub korzystanie z mienia, ze świadomością, że mienie to pochodzi z działalności o charakterze przestępczym,
  • udział lub współdziałanie w popełnieniu wyżej wspomnianych czynów.

Pranie pieniędzy zachodzi również w przypadku, gdy działania, w ramach których uzyskano mienie mające stać się przedmiotem prania, miały miejsce na terytorium innego państwa Unii lub państwa trzeciego.

Do celów niniejszej dyrektywy finansowanie terroryzmu oznacza dostarczanie lub gromadzenie funduszy z zamiarem ich użycia w celu popełnienia któregokolwiek z przestępstw wyszczególnionych w decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW w sprawie zwalczania terroryzmu, jak porywanie zakładników, wytwarzanie fałszywych dokumentów administracyjnych i kierowanie grupą terrorystów.

Obowiązki podmiotów i osób zainteresowanych wobec klienta

Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie wobec instytucji kredytowych, instytucji finansowych, prawników wykonujących wolne zawody, notariuszy, biegłych księgowych, audytorów, doradców podatkowych, agentów nieruchomości, kasyn, podmiotów świadczących usługi na rzecz trustów oraz dostawców towarów (gdy płatności gotówką przekraczają 15 tys. EUR). Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą są zobowiązane do stosowania środków należytej staranności wobec swoich klientów przy nawiązywaniu stosunków gospodarczych i przy przeprowadzaniu sporadycznych transakcji w wysokości co najmniej 15 tys. EUR. Poza tym mają obowiązek wypełnić zgłoszenie dotyczące podejrzanej transakcji, gdy zaistnieje podejrzenie prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, bez względu na jakiekolwiek odstępstwo lub inne zwolnienia.

Środki należytej staranności obejmują identyfikację klienta i weryfikację jego tożsamości, uzyskanie informacji na temat celu i zamierzonego charakteru stosunków gospodarczych, ewentualną identyfikację osoby prawnej będącej właścicielem lub kontrolującej klienta, w imieniu którego prowadzona jest dana działalność. Zakres tych środków można określić na podstawie podejścia opartego na ocenie ryzyka i zależnego np. od rodzaju klienta lub stosunków gospodarczych. Kraje UE mogą zezwolić podmiotom i osobom objętym niniejszą dyrektywą na korzystanie z usług stron trzecich w zakresie spełnienia wymogów dotyczących środków należytej staranności wobec klienta. W dyrektywie ujęto również przypadki, w których mogą mieć zastosowanie uproszczone procedury, np. jeżeli chodzi o środki należytej staranności w odniesieniu do krajowych władz publicznych, klientów posiadających polisy ubezpieczeniowe na życie, których składka w skali rocznej nie przekracza tysiąca euro, lub posiadaczy pieniędzy elektronicznych.

W przypadkach wiążących się z wysokim ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą mają obowiązek wzmożenia środków należytej staranności wobec swoich klientów. Wzmożone środki należytej staranności wobec klienta obejmują środki dodatkowe zapewniające weryfikację lub potwierdzenie autentyczności (na przykład) przedstawionych dokumentów w przypadku, gdy klient nie był fizycznie obecny dla celów identyfikacji.

Poza tym instytucjom kredytowym i innym podmiotom finansowym zakazuje się prowadzenia anonimowych rachunków lub anonimowych książeczek oszczędnościowych.

Państwa członkowskie mają obowiązek informować się wzajemnie oraz informować Europejskie Urzędy Nadzoru, tj. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego, Europejski Urząd Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych, gdy uznają, że państwo trzecie spełnia warunki równoważności dotyczące oceny sytuacji przedstawiających niewielkie ryzyko zaistnienia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

Utworzenie jednostki analityki finansowej (FIU) w krajach UE

Każde państwo członkowskie ma obowiązek ustanowienia jednostki analityki finansowej (FIU) w postaci krajowej jednostki centralnej. Jednostki te są odpowiedzialne za otrzymywanie, żądanie, analizowanie i rozpowszechnianie wśród właściwych organów informacji dotyczących ewentualnych przypadków prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Kraje UE muszą wyposażyć FIU w odpowiednie środki do wykonywania ich zadań i zapewnić im dostęp do wszystkich niezbędnych informacji finansowych, administracyjnych i prawnych.

Instytucje i osoby podlegające dyrektywie muszą w najkrótszym możliwym czasie przekazać do FIU zgłoszenie o podejrzanej transakcji, kiedy wiedzą lub przypuszczają, że podejmowana jest lub podjęta została próba przeprowadzenia prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. W międzyczasie muszą powstrzymać się od przeprowadzania operacji. Na wniosek FIU instytucje te i osoby muszą dostarczyć wszelkich niezbędnych informacji, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Instytucje i osoby objęte niniejszą dyrektywą nie mogą ujawnić klientom, których to dotyczy, ani innym osobom trzecim faktu przekazania informacji do FIU, przy czym zakaz ten nie obejmuje bardzo szczególnych okoliczności. Muszą przechowywać dokumenty, dowody itp. przez okres co najmniej pięciu lat od momentu zakończenia stosunków gospodarczych z danym klientem lub przeprowadzenia transakcji. Komisja ułatwia współpracę pomiędzy FIU państw członkowskich UE.

Państwa członkowskie mają obowiązek informować się wzajemnie, a także informować Europejskie Urzędy Nadzoru, gdy uznają, że państwo trzecie spełnia warunki równoważności dotyczące zakazu ujawniania informacji, tajemnicy zawodowej i ochrony danych osobowych.

Instytucje kredytowe i finansowe objęte niniejszą dyrektywą są zobowiązane do stosowania w odpowiednich przypadkach w swoich oddziałach i kontrolowanych przez nich przedsiębiorstwach mieszczących się w państwach trzecich środków należytej staranności wobec klienta i przechowywania rejestrów co najmniej równoważnych z określonymi w niniejszej dyrektywie. Państwa członkowskie, Europejskie Urzędy Nadzoru i Komisja mają obowiązek informować się wzajemnie o przypadkach, w których przepisy państwa trzeciego nie pozwalają na stosowanie tych środków i w których możliwe jest podjęcie skoordynowanych działań w celu znalezienia rozwiązania. W takich przypadkach Europejskie Urzędy Nadzoru mają możliwość opracowania projektów norm technicznych uregulowań w celu sprecyzowania rodzaju dodatkowych środków i minimalnych działań, które podjąć powinny instytucje kredytowe i finansowe.

Zastosowanie dyrektywy i narzucanie sankcji

Instytucje i osoby objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy muszą ustanowić odpowiednie polityki i procedury w zakresie należytej staranności wobec klienta, raportowania, przechowywania dokumentacji, zarządzania ryzykiem i komunikacji. Mają też obowiązek upowszechniania wśród swoich pracowników, których to dotyczy, wiedzy o obowiązujących przepisach.

Kraje UE są zobowiązane do efektywnego monitorowania przestrzegania wymogów niniejszej dyrektywy. Wyżej określone instytucje i osoby będą pociągane do odpowiedzialności w przypadku nieprzestrzegania krajowego prawodawstwa przyjętego w celu wykonania niniejszej dyrektywy. Sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Dyrektywa 2005/60/WE

15.12.2005

15.12.2007

Dz.U. L 309, 25.11.2005

Akty zmieniające

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Dyrektywa 2007/64/WE

25.12.2007

1.11.2009

Dz.U. L 319, 5.12.2007

Dyrektywa 2008/20/WE

20.3.2008

-

Dz.U. L 76, 19.3.2008

Dyrektywa 2009/110/WE

30.10.2009

30.4.2011

Dz.U. L 267, 10.10.2009

Dyrektywa 2010/78/UE

4.1.2011

31.12.2011

Dz.U. L 331, 15.12.2010

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 2005/60/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

AKTY POWIĄZANE

Dyrektywa Komisji 2006/70/WE z dnia 1 sierpnia 2006 r. ustanawiająca środki wykonawcze do dyrektywy 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do definicji osoby zajmującej eksponowane stanowisko polityczne, jak również w odniesieniu do technicznych kryteriów stosowania uproszczonych zasad należytej staranności wobec klienta oraz wyłączenia z uwagi na działalność finansową prowadzoną w sposób sporadyczny lub w bardzo ograniczonym zakresie [Dz.U. L 214 z 4.8.2006].

Dyrektywa ta określa techniczne aspekty definicji zawartych w dyrektywie 2005/60/WE, takie jak pojęcia osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne (jak np. głowy państw lub szefowie rządów, ministrowie, posłowie do parlamentów itp.).

Wniosek z dnia 5 lutego 2013 r. dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przeciwdziałania korzystaniu z systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu [ COM (2013) 45 final ].

Powyższa proponowana dyrektywa obejmuje i uchyla dyrektywę Komisji 2006/70/WE z dnia 1 sierpnia 2006 r. ustanawiającą środki wykonawcze do dyrektywy 2005/60/WE, tak aby zwiększyć dostępność i zrozumienie systemu sądowego w zakresie zwalczania prania pieniędzy.

Ta czwarta dyrektywa służąca przeciwdziałaniu praniu pieniędzy obejmuje przede wszystkim następujące zmiany:

  • rozszerzenie zakresu zastosowania dyrektywy o kolejno podmioty świadczące usługi w zakresie gier hazardowych oraz płatności gotówkowe o wartości ponad 7 500 EUR w przypadku podmiotów prowadzących handel towarami o dużej wartości;
  • zastosowanie podejścia opartego na analizie ryzyka;
  • zwiększenie obowiązków w zakresie nadzoru w odniesieniu do klientów;
  • poprawa informacji dotyczących beneficjenta rzeczywistego;
  • zakończenie stosowania zwolnień z obowiązków w zakresie nadzoru mających zastosowanie do niektórych państw trzecich dysponujących systemami ochrony przeciw praniu pieniędzy równoważnymi z systemami istniejącymi w UE (system pozytywnej równoważności);
  • zwiększenie sankcji administracyjnych zgodnie z polityką Komisji dotyczącą sektora usług finansowych;
  • zacieśnienie współpracy między jednostkami wywiadu finansowego państw członkowskich;
  • zwiększenie roli Europejskiego Urzędu Nadzoru;
  • zwiększenie ochrony danych osobowych.

Ostatnia aktualizacja: 10.03.2014

Top