Help Print this page 
Title and reference
Prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego

Dyrektywa ta ustanawia warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii Europejskiej (UE) mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami.

AKT

Dyrektywa Rady 93/109/WE z dnia 6 grudnia 1993 r. ustanawiająca szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami.

STRESZCZENIE

Dyrektywa ta ustanawia szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii Europejskiej (UE) mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami.

Dyrektywa nie narusza przepisów państw członkowskich dotyczących prawa głosowania i kandydowania w wyborach ich obywateli, niezależnie od tego, czy ich miejsce zamieszkania znajduje się na ich terytorium wyborczym czy poza nim.

Dyrektywa ta określa warunki, jakie obywatel innego państwa członkowskiego UE musi spełniać, by móc głosować lub kandydować w państwie miejsca zamieszkania. Osoba taka musi spełniać następujące warunki:

  • być obywatelem Unii Europejskiej,
  • mieć miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego, w którym zamierza wykonać prawo głosowania lub kandydowania,
  • spełniać te same warunki, co obywatele danego państwa członkowskiego, którzy wyrażają chęć głosowania lub kandydowania w wyborach (zasada równego traktowania wyborców będących obywatelami państwa członkowskiego, jak i niebędących obywatelami tego państwa).

Obywatele UE mogą wykonać prawo głosowania lub kandydowania zarówno w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, jak i w państwie miejsca pochodzenia. Żaden obywatel nie ma prawa głosowania lub kandydowania w wyborach w więcej niż jednym państwie członkowskim.

W dyrektywie Rady 2013/1/UE upraszcza się procedury składania wniosków kandydatów, w przypadku gdy mają oni miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami. Wcześniej obywatel UE chcący kandydować w wyborach w innym państwie członkowskim, którego nie był obywatelem, musiał przedstawić zaświadczenie z państwa członkowskiego, którego był obywatelem, potwierdzające, że dana osoba nie została pozbawiona prawa do kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w tym państwie. Począwszy od wyborów w 2014 r., gdy obywatel UE złoży wniosek dotyczący kandydowania w wyborach, zamiast zaświadczenie musi złożyć oświadczenie. Władze państwa członkowskiego miejsca zamieszkania muszą skontaktować się z państwem członkowskim, którego kandydat jest obywatelem, w celu sprawdzenia prawdziwości tego oświadczenia. Aby zapewnić efektywną komunikację, każde państwo członkowskie musi wyznaczyć jeden punkt kontaktowy odpowiedzialny za przekazywanie informacji dotyczących takich kandydatów.

Wyborca wpisywany jest na listę wyborców w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, tylko jeśli przed dniem wyborów złoży odpowiedni wniosek. W państwach członkowskich UE, w których obywatele mają obowiązek brać udział w głosowaniu, wyborcy niebędący obywatelami tego państwa, którzy złożyli wniosek o wpisanie na listę wyborczą, podlegają temu samemu obowiązkowi.

Wyborca niebędący obywatelem państwa, w którym chce zostać wpisany na listę wyborczą, ma obowiązek przedłożyć takie same dokumenty, co wyborca będący obywatelem tego państwa. Ponadto zobowiązany jest dostarczyć dodatkowe informacje w postaci formalnego oświadczenia.

W przypadku odmowy wpisania na listę wyborców lub odrzucenia wniosku o kandydowanie w wyborach osoba zainteresowana niebędąca obywatelem danego państwa jest uprawniona do korzystania ze stosownych środków prawnych dostępnych dla wyborców będących obywatelami tego państwa.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Dyrektywa 93/109/WE

30.12.1993

1.2.1994

Dz.U. L329 z 30.12.1993

Dyrektywa Rady 2013/1/UE

27.10.2013

28.1.2014

Dz.U. L26 z 26.1.2013

AKTY POWIĄZANE

Sprawozdanie Komisji z dnia 27 października 2010 r. dotyczące wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego (akt z 1976 roku zmieniony decyzją 2002/772/WE, Euratom) oraz udziału obywateli Unii Europejskiej w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie członkowskim będącym ich miejscem zamieszkania (dyrektywa 93/109/WE) [ COM(2010) 605 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

W ramach działań następczych po wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 r., sprawozdanie ocenia wykonanie prawa wyborczego obywateli UE w wyborach, skupiając się na aspektach, takich jak:

  • poziom wiedzy obywateli o wyborach i związanych z nimi prawach oraz rzeczywisty udział w wyborach,
  • poziom wiedzy i udział w wyborach osób niebędących obywatelami państwa miejsca zamieszkania oraz działania informacyjne państw członkowskich promujące udział w wyborach,
  • transpozycja i wdrożenie przez państwa członkowskie prawa UE regulującego wybory.

Państwa członkowskie ogólnie dokonały prawidłowej transpozycji i wdrożenia dyrektywy 93/109/WE. Jednak, jak wykazano w sprawozdaniu, w paru krajach warunki nałożone na obywateli UE wydawały się stanowić znaczną przeszkodę w wykonywaniu prawa głosu i kandydowania w państwie członkowskim, które jest ich miejscem zamieszkania; w niektórych przypadkach wymogi było sprzeczne z dyrektywą. Kilka państw członkowskich musi również podjąć dalsze kroki, by spełnić wymóg informowania obywateli o szczegółowych zasadach dotyczących wykonania ich prawa głosu i prawa kandydowania w wyborach.

Dodatkowo funkcjonowanie systemu zapobiegania podwójnemu głosowaniu i podwójnemu kandydowaniu, jaki zapewnia dyrektywa, nadal ma pewne braki. Aby rozwiązać ten problem, Komisja rozważa konieczność zastąpienia oczekującego na rozpatrzenie wniosku o zmianę dyrektywy.

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2007 r. na temat przyznawania odstępstw na mocy art. 19 ust. 2 Traktatu WE, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii [ COM(2007) 846 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

Zgodnie z art. 14 dyrektywy Komisja przedstawiła sprawozdanie poprzedzające wybory w 2009 r. dotyczące obowiązywania odstępstw przyznanych państwom członkowskim. Luksemburg jest jedynym państwem członkowskim, któremu Komisja przyznała odstępstwo (zob. niżej) umożliwiające ograniczenie prawa głosowania w wyborach do obywateli, którzy mają miejsce zamieszkania i przebywają na terenie Luksemburga przez określony czas. Po przeprowadzeniu badania Komisja uznała, że okoliczności uzasadniające stosowanie wspomnianych odstępstw nadal istnieją, w związku z czym nie ma konieczności wprowadzania poprawek w tym zakresie.

Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 stycznia 2003 r. na temat przyznawania odstępstw na mocy art. 19 ust. 2 Traktatu WE, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli Unii [ COM(2003) 31 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym].

Zgodnie z art. 14 dyrektywy 93/109/WE, jeżeli w danym państwie członkowskim odsetek obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania, mających miejsce zamieszkania w tym państwie, ale niebędących jego obywatelami, przekracza 20% ogólnej liczby obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania, którzy mają miejsce zamieszkania w tym państwie, to takie państwo członkowskie może ubiegać się o przyznanie odstępstwa. Luksemburg skorzystał z tego odstępstwa. Zgodnie z konkluzją Komisji, okoliczności uzasadniające stosowanie wspomnianych odstępstw w przypadku Luksemburga nadal istnieją. W związku z tym nie ma podstaw do wprowadzania zmian dyrektywy.

Communication from the Commission of 18 December 2000 on the application of Directive 93/109/EC to the June 1999 elections to the European Parliament – Right of Union citizens residing in a Member State of which they are not nationals to vote and stand in elections to the European Parliament [ COM(2000) 843 final – Not published in the Official Journal] (Komunikat Komisji z dnia 18 grudnia 2000 r. z wykonania dyrektywy 93/109/WE w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 1999 r. – Prawo obywateli UE głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, którego nie są obywatelami [COM(2000) 843 wersja ostateczna – nieopublikowany w Dzienniku Urzędowym]).

Zdaniem Komisji zastosowanie dyrektywy 93/109/WE do chwili obecnej jest niezadowalające. W sprawozdaniu stwierdzono, że udział obywateli UE, niemających miejsca zamieszkania w kraju pochodzenia, w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 1999 r. nie był znacznie wyższy niż wcześniej. W jeszcze mniejszym stopniu wykonane zostało prawo kandydowania.

Działanie systemu wymiany informacji po raz kolejny okazało się niezadowalające. W związku z tym Komisja apeluje o wprowadzenie praktycznych poprawek do systemu wymiany informacji w ramach bieżących ram prawnych, ponieważ nie widzi konieczności wprowadzania zmian do dyrektywy, mimo że rozbieżne terminy rejestracji utrudniły wymianę informacji w praktyce.

Report from the Commission to the European Parliament and the Council of 7 January 1998 on the application of Directive 93/109/EC – Voting rights of EU citizens living in a Member State of which they are not nationals in European Parliament elections [ COM(97) 731 final – Not published in the Official Journal] (Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 stycznia 1998 r. w sprawie stosowania dyrektywy 93/109/WE – Prawo obywateli UE głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, którego nie są obywatelami [COM(97) 731 wersja ostateczna – nieopublikowane w Dzienniku Urzędowym]).

Zgodnie ze sprawozdaniem Komisji, w wyborach do Parlamentu Europejskiego w czerwcu 1994 r. wszystkie państwa członkowskie zastosowały dyrektywę 93/109/WE. Szwecja, Austria i Finlandia zastosowały dyrektywę w wyborach organizowanych w 1995 r. i w 1996 r. po przystąpieniu do Unii.

W sprawozdaniu wyciągnięto dwa wnioski z wyborów:

  • informacje na temat nowych praw obywateli UE były niewystarczające,
  • wyjątkowo niski wskaźnik skuteczności w przypadku kandydatów niebędących obywatelami państwa miejsca zamieszkania (wybrany został tylko jeden kandydat niebędący obywatelem państwa miejsca zamieszkania), ze średnią frekwencją wyborców niebędących obywatelami państwa miejsca zamieszkania na poziomie 5,87%.

Jako że dyrektywa została, ogólnie rzecz biorąc, z powodzeniem transponowana przez wszystkie państwa członkowskie, Komisja doszła do wniosku, iż na daną chwilę nie ma konieczności wprowadzania do niej zmian.

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2014

Top