Help Print this page 
Title and reference
Odesłanie prejudycjalne

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Odesłanie prejudycjalne

Odesłanie prejudycjalne jest procedurą prowadzoną przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Procedura ta umożliwia sądom krajowym zadawanie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań o interpretację lub stwierdzenie ważności prawa europejskiego. Odesłanie prejudycjalne pomaga zatem zagwarantować pewność prawa poprzez jednolite stosowanie prawa UE.

AKT

Zalecenia dla sądów krajowych, dotyczące składania wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym [Dz.U. C 338 z 6.11.2012].

STRESZCZENIE

Odesłanie prejudycjalne jest jedną z procedur stosowanych przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Procedura ta jest otwarta dla sędziów krajowych państw członkowskich. Mogą oni zwracać się do Trybunału z pytaniem dotyczącym interpretacji lub ważności prawa UE w rozpatrywanej sprawie.

W odróżnieniu od innych postępowań sądowych odesłanie prejudycjalne nie jest skargą skierowaną przeciwko aktowi europejskiemu lub krajowemu, ale pytaniem dotyczącym stosowania prawa UE.

Odesłanie prejudycjalne wspiera współpracę między krajowym wymiarem sprawiedliwości a Trybunałem Sprawiedliwości oraz jednolite stosowanie prawa wspólnotowego w całej UE.

W 2012 r. Trybunał Sprawiedliwości wydał zalecenia dla sądów krajowych, które nie mają charakteru wiążącego, ale służą uzupełnieniu regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości (art. 93-118). Zalecenia te mają również na celu przekazanie wskazówek sądom państw członkowskich dotyczących prawidłowości składania odesłania prejudycjalnego oraz przedstawienie praktycznych informacji dotyczących formy i skutków odesłania prejudycjalnego.

Charakter odesłania prejudycjalnego

Każdy sąd krajowy, przed którym toczy się sprawa, w której zastosowanie zasady prawa europejskiego budzi zastrzeżenia (postępowanie przed sądem krajowym), może zdecydować o zadaniu Trybunałowi Sprawiedliwości pytania prejudycjalnego. Są dwa rodzaje odesłania prejudycjalnego:

  • pytanie o interpretację normy europejskiej (prawa pierwotnego i prawa wtórnego): sędzia krajowy prosi Trybunał Sprawiedliwości o doprecyzowanie kwestii wykładni prawa europejskiego, aby odpowiednio ją zastosować,
  • pytanie o ważność normy europejskiej prawa wtórnego: sędzia krajowy prosi Trybunał Sprawiedliwości o sprawdzenie ważności aktu prawa europejskiego.

Odesłanie prejudycjalne stanowi zatem procedurę między sądami. Nawet jeśli wnioskować o nie może jedna ze stron sporu, to sąd krajowy decyduje o odesłaniu pytania do Trybunału Sprawiedliwości.

Artykuł 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dodaje, że sądy krajowe rozstrzygające w ostatniej instancji (od których decyzji nie ma odwołania) są zobowiązane do dokonania odesłania prejudycjalnego Trybunał Sprawiedliwości, chyba że Trybunał orzekał już w danej sprawie lub interpretacja danej normy prawnej UE jest oczywista.

Natomiast sądy krajowe, które nie rozstrzygają w ostatniej instancji, nie mają obowiązku stosowania odesłania prejudycjalnego, nawet jeśli jedna ze stron o to wnosi.

W każdej sytuacji wszystkie sądy krajowe mogą spontanicznie wnioskować do Trybunału Sprawiedliwości w przypadku wątpliwości dotyczącej interpretacji przepisów wspólnotowych. Muszą one jednak kierować do Trybunału odesłanie prejudycjalne, gdy mają wątpliwości dotyczące ważności aktu wydanego przez instytucję, organ, biuro lub agencję UE.

Trybunał Sprawiedliwości wypowiada się wyłącznie na temat elementów stanowiących odesłanie prejudycjalne. Sąd krajowy pozostaje głównym decydentem w sprawie.

Z zasady Trybunał Sprawiedliwości jest zobowiązany do udzielenia odpowiedzi. Nie może odmówić udzielenia odpowiedzi, uzasadniając, że odpowiedź nie jest właściwa w sporze przed sądem krajowym. Może natomiast sprzeciwić się, jeśli pytanie wykracza poza jego kompetencje.

Tryb przyspieszony i tryb pilny

Trybunał podejmuje decyzję, czy zastosować powyższe tryby postępowania, co zgodnie z zasadą odbywa się na podstawie uzasadnionego wniosku sądu odsyłającego.

Zgodnie z art. 23a Statutu Trybunału Sprawiedliwości odesłanie prejudycjalne może być objęte trybem przyspieszonym, gdy charakter sprawy i wyjątkowe okoliczności powodują, że musi ona być rozpatrzona szybko.

Pilny tryb prejudycjalny ma zastosowanie jedynie do dziedzin związanych z wolnością, bezpieczeństwem i sprawiedliwością. W szczególności w ramach tego trybu ograniczona jest liczba stron upoważnionych do składania uwag na piśmie i możliwe jest, w wyjątkowo pilnych przypadkach, pominięcie części pisemnej postępowania przed Trybunałem.

Skutki odesłanie prejudycjalnego dla postępowania krajowego

Skierowanie odesłania prejudycjalnego wymaga zawieszenia postępowania krajowego do czasu wydania przez Trybunał orzeczenia.

Ogólny zasięg decyzji prejudycjalnych

Decyzja Trybunału Sprawiedliwości ma powagę rzeczy osądzonej. Jest wiążąca nie tylko dla sądu krajowego kierującego odesłanie, ale także dla wszystkich sądów krajowych państw członkowskich.

Jeśli po rozpatrzeniu odesłania prejudycjalnego o ważność stwierdzi się, że akt europejski jest nieważny, wszystkie akty podjęte na jego podstawie także tracą ważność. Zadaniem instytucji europejskich jest wtedy przyjęcie nowego aktu.

AKTY POWIĄZANE

Regulamin postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości z dnia 25 września 2012 r. [Dz.U. L 265 z 29.9.2012], zmieniony dnia 18 czerwca 2013 r. [Dz.U. L 173 z 26.6.2013, s.65].

Ostatnia aktualizacja: 15.01.2014

Top