Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Członkostwo w UE – proces przystąpienia

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Członkostwo w UE – proces przystąpienia

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Traktat o Unii Europejskiej — przystąpienie do UE

STRESZCZENIE

JAKIE SĄ CELE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ (TUE)?

  • Artykuł 49 stanowi podstawę prawną dla krajów europejskich chcących przystąpić do UE.
  • Artykuł 2 określa wartości, na których opiera się UE.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Kwalifikowalność

Kraj wnioskujący o przyjęcie musi:

  • być krajem leżącym w geograficznych granicach Europy;
  • szanować i przestrzegać zasad określonych w artykule 2 TUE, a mianowicie: poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości oraz państwa prawnego; przestrzeganie praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości; poszanowanie społeczeństwa opartego na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności i równości kobiet i mężczyzn.

Kraj kandydujący musi także spełnić unijne kryteria kwalifikowalności. Nazywane są one zwyczajowo kryteriami kopenhaskimi, ponieważ zostały ustanowione przez Radę Europejską na szczycie w Kopenhadze w czerwcu 1993 r. Kryteria te są następujące:

  • stabilne instytucje gwarantujące demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie i ochronę mniejszości;
  • funkcjonująca gospodarka rynkowa oraz zdolność do sprostania konkurencji i siłom rynkowym w UE;
  • zdolność do podjęcia zobowiązań członkowskich i skutecznej ich realizacji, w tym celów unii politycznej, gospodarczej i monetarnej.

Na szczycie Rady Europejskiej, który odbył się w grudniu 1995 r., dodano kryterium wymagające, by kraj kandydujący był w stanie stosować prawo UE i zapewnić, by prawo UE było transponowane do ustawodawstwa krajowego w sposób efektywny za pomocą odpowiednich struktur administracyjnych i sądowych.

UE zastrzega sobie prawo decydowania o tym, kiedy dany kraj kandydujący spełnił kryteria przyjęcia. Ponadto sama UE musi być w stanie przyjąć nowych członków.

Procedura

  • 1.

    Wniosek

Kraj europejski spełniający kryteria zawarte w artykule 2 TUE składa do Rady UE formalny wniosek. Rada informuje Parlament Europejski, Komisję i parlamenty narodowe o wpłynięciu wniosku.

  • 2.

    Status kandydata

Rada Europejska nadaje status kraju kandydującego po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji i zatwierdzeniu przez Radę Europejską.

  • 3.

    Negocjacje

Negocjacje rozpoczynane są po jednogłośnej decyzji Rady UE.

Negocjacje odbywają się w ramach konferencji międzyrządowych pomiędzy rządami krajów UE i kraju kandydującego. Wspólnotowy dorobek prawny (acquis) dzieli się na obszary polityk podlegających oddzielnym negocjacjom. (Obecnie istnieje 35 obszarów polityk lub inaczej „rozdziałów”).

W fazie przedakcesyjnej Komisja monitoruje wysiłki kraju kandydującego we wdrażaniu acquis. Komisja wspiera także kraj kandydujący w tym procesie za pomocą instrumentów finansowania, takich jak TAIEX.

Ustalenia przejściowe — strony omawiają także kwestię, czy (i jak) dane przepisy mogą być wprowadzane stopniowo, by dać nowemu członkowi lub dotychczasowym krajom UE czas na przystosowanie. Tę kwestię omawia się głównie na ostatnich etapach negocjacji.

  • 4.

    Przegląd zgodności prawa krajowego z prawem unijnym (screening)

Równolegle z negocjacjami przeprowadza się tzw. screening. Polega on na sprawdzeniu, czy poszczególne elementy acquis wymienione w danym rozdziale zostały transponowane do prawa kraju kandydującego. Dany rozdział można tymczasowo zamknąć, dopiero gdy kraj kandydujący wykaże, że już zrealizował odpowiednią część acquis, lub że wdroży ją do dnia przystąpienia do UE. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy kraj kandydujący zawrze specjalne ustalenia odnośnie do danej części acquis.

Komisja informuje Radę i Parlament Europejski w toku całego procesu, zwłaszcza za pomocą rocznych sprawozdań z postępów. Sprawozdania te podlegają dyskusji w Parlamencie Europejskim, który następnie zgłasza swoje uwagi w rezolucjach przyjmowanych na posiedzeniu plenarnym. Kraj kandydujący także sporządza roczne programy krajowe, w których ocenia własne postępy we wdrażaniu różnych rozdziałów acquis.

  • 5.

    Przystąpienie

Ostatecznym celem negocjacji jest przygotowanie traktatu akcesyjnego. Przystąpienie danego kraju do UE musi zostać zatwierdzone jednogłośnie przez Radę i wymaga zgody Parlamentu Europejskiego. Traktat jest podpisywany przez każdy z krajów UE i przez kraj przystępujący, a następnie ratyfikowany przez każdy z krajów UE i przez kraj przystępujący zgodnie z indywidualnymi procedurami konstytucjonalnymi.

KONTEKST

AKT

Artykuł 49 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE)

Artykuł 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE)

Ostatnia aktualizacja: 09.05.2016

Top