Help Print this page 
Title and reference
Zobowiązania alimentacyjne

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Zobowiązania alimentacyjne

Rozporządzeniem objęte są transgraniczne wnioski alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych. Na jego mocy ustanawia się wspólne dla całej Unii Europejskiej (UE) przepisy umożliwiające dochodzenie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych, nawet jeżeli dłużnik bądź wierzyciel znajdują się za granicą.

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

STRESZCZENIE

W rozporządzeniu przewidziano szereg środków ułatwiających odzyskiwanie należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych w sytuacjach transgranicznych. Należności te wynikają z obowiązku udzielania pomocy członkom rodziny. Mogą one mieć na przykład formę świadczeń alimentacyjnych płaconych w następstwie rozwodu na rzecz dziecka lub byłego małżonka.

Rozporządzenie to dotyczy zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków:

  • rodzinnych,
  • pokrewieństwa,
  • małżeństwa lub powinowactwa.

Jurysdykcja

Jurysdykcję do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych ma:

  • sąd zwykłego miejsca pobytu pozwanego lub wierzyciela,
  • sąd, który zgodnie z prawem jest właściwy do prowadzenia postępowania dotyczącego statusu osoby (na przykład postępowania rozwodowego) albo dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem (pod warunkiem, że ta jurysdykcja nie wynika wyłącznie z obywatelstwa stron).

O ile spór nie dotyczy zobowiązania alimentacyjnego wobec dziecka poniżej 18 roku życia, strony mogą, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, umówić się co do wyboru sądu lub sądów w kraju lub krajach UE, gdzie spór ma być rozstrzygany.

Jeżeli pozwany wda się w spór przed danym sądem kraju UE, sąd ten uzyskuje jurysdykcję, chyba że pozwany wdaje się w spór w celu podniesienia zarzutu braku jurysdykcji danego sądu.

Jeśli żaden z wymienionych wyżej warunków nie jest spełniony, spór może, pod warunkiem spełnienia określonych warunków, być rozstrzygany przed sądami kraju UE, którego obywatelami są obie strony.

Jeśli żaden z wymienionych wyżej warunków nie jest spełniony, wniosek może zostać złożony w kraju UE, który ma z daną sprawą wystarczająco silny związek, jeżeli postępowanie nie może się toczyć w sposób uzasadniony w kraju, z którym dany spór ma ścisły związek.

Postępowanie w sprawie zmiany orzeczenia wydanego w sprawie zobowiązań alimentacyjnych nie może, z pewnymi wyjątkami, zostać wszczęte przez dłużnika w innym kraju niż ten, w którym wierzyciel nadal posiada zwykłe miejsce pobytu, o ile pierwotne orzeczenie zostało wydane w tym kraju UE. Niemniej jednak wierzyciel może wyrazić zgodę na to, by spór został rozpatrzony przed innym sądem.

Jeśli postępowanie dotyczące tych samych stron i tych samych spraw toczy się przed kilkoma sądami krajów UE, jurysdykcję sprawuje sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo.

Niezależnie od tego, który sąd sprawuje jurysdykcję, wnioski o zastosowanie środków tymczasowych i środków zabezpieczających można składać w dowolnym sądzie w dowolnym kraju UE.

Uznawanie i wykonywanie orzeczeń

Orzeczenie w sprawie zobowiązań alimentacyjnych wydane przez jeden kraj UE jest uznawane w innym kraju UE bez konieczności przeprowadzania specjalnego postępowania.

Zdecydowana większość krajów UE jest związana Protokołem haskim z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.

Jeżeli orzeczenie wydane zostało w państwie będącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., nie ma możliwości sprzeciwiania się jego uznaniu.

Jeśli orzeczenie wydano w państwie niebędącym stroną protokołu haskiego z 2007 r., w określonych okolicznościach możliwa jest odmowa jego uznania. Orzeczenie takie może zostać wykonane jedynie w innym państwie, jeśli stwierdzenie jego wykonalności zostało w tym państwie uzyskane.

W każdym przypadku sąd pochodzenia może stwierdzić tymczasową wykonalność orzeczenia. W przypadku gdy orzeczenie jest wykonywane w innym kraju UE niż ten, w którym zostało wydane, prawem właściwym dla postępowania jest prawo kraju UE wykonania.

Orzeczenie wydane w jednym kraju UE nie może być przedmiotem ponownego badania co do jego istoty w kraju UE, w którym dochodzi się uznania, stwierdzenia wykonalności lub wykonania.

Bezpłatna pomoc prawna może być udzielona na wniosek w sprawie zobowiązań alimentacyjnych na rzecz osoby poniżej 21 roku życia i wynikających ze stosunku między rodzicami i dziećmi, pod warunkiem że taki wniosek zostanie złożony za pośrednictwem organów centralnych.

Organy centralne

Każdy kraj UE wyznacza organ centralny, którego zadaniem jest udzielanie pomocy w ustalaniu i odzyskiwaniu należności alimentacyjnych. Organy takie w szczególności przekazują i przyjmują wnioski przewidziane w tym rozporządzeniu oraz podejmują wszelkie właściwe środki w celu wszczęcia lub ułatwienia wszczęcia koniecznych postępowań.

Organy centralne współpracują ze sobą oraz wspierają współpracę właściwych organów w swoich krajach, dążąc do rozwiązywania trudności, jakie mogą się pojawić w związku ze stosowaniem tego rozporządzenia. W tym celu organy centralne korzystają z europejskiej sieci sądowej w sprawach cywilnych i handlowych.

Przepisy końcowe

Rozporządzenie to zastępuje przepisy dotyczące zobowiązań alimentacyjnych zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń cywilnych i handlowych . Zastępuje także rozporządzenie (WE) nr 805/2004 w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych z wyłączeniem europejskich tytułów egzekucyjnych dotyczących zobowiązań alimentacyjnych wydanych w krajach UE niebędących stronami protokołu haskiego z 2007 r.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 18 czerwca 2011 r.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy

Rozporządzenie (WE) nr 4/2009

30.1.2009

-

Dz.U. L 7 z 10.1.2009

AKTY POWIĄZANE

Decyzja Rady 2006/325/WE z dnia 27 kwietnia 2006 r. dotycząca zawarcia Umowy pomiędzy Wspólnotą Europejską a Królestwem Danii w sprawie właściwości sądów oraz uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych [Dz.U. L 120 z 5.5.2006].

Decyzja Komisji 2009/451/WE z dnia 8 czerwca 2009 r. dotycząca zamiaru przyjęcia przez Zjednoczone Królestwo rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych[Dz.U. L 149 z 12.6.2009].

Decyzja Rady 2011/220/UE z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie podpisania w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny [Dz.U. L 93 z 7.4.2011].

Na mocy tej decyzji, dnia 6 kwietnia 2011 r. kraje UE podpisały konwencję haską z 23 listopada 2007 r., która ustanawia międzynarodowy system dochodzenia alimentów w państwach będących umawiającymi się stronami.

Decyzja Rady 2011/432/UE z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny [Dz.U. L 192 z 22.7.2011].

Decyzja Rady 2014/218/UE z dnia 9 kwietnia 2014 r. zmieniająca załączniki I, II i III do decyzji 2011/432/UE w sprawie zatwierdzenia w imieniu Unii Europejskiej Konwencji haskiej z dnia 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny[Dz.U. L 113 z 16.4.2014].

Na mocy tych decyzji, UE złożyła dokument zatwierdzający konwencję dnia 9 kwietnia 2014 r. Konwencja obowiązuje we wszystkich krajach UE z wyjątkiem Danii od dnia 1 sierpnia 2014 r. Określa ona kompleksowe ramy postępowania w kwestiach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych z innymi państwami niebędącymi państwami członkowskimi UE, które są stroną konwencji.

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2014

Top