Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Urlop rodzicielski

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Urlop rodzicielski

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Dyrektywa Rady 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylająca dyrektywę 96/34/WE

STRESZCZENIE

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEJ DYREKTYWY?

Dyrektywa wdraża zmienione porozumienie ramowe dotyczące urlopu rodzicielskiego przyjęte przez europejskich partnerów społecznych w dniu 18 czerwca 2009 r.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Pracownicy mają prawo do urlopu rodzicielskiego w związku z narodzeniem lub przysposobieniem dziecka. Urlop ten można wziąć do czasu osiągnięcia przez dziecko pewnego wieku, który określony jest w ustawodawstwach krajowych lub układach zbiorowych, ale przed ukończeniem przez nie ośmiu lat.

Dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich pracowników, kobiet i mężczyzn, bez względu na rodzaj umowy o pracę (na czas nieokreślony, określony, zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy o pracę z agencją pracy tymczasowej).

Urlopu rodzicielskiego udziela się na okres co najmniej czterech miesięcy i stanowi on indywidualne prawo każdego z rodziców. Każdy pracownik powinien mieć możliwość wykorzystania urlopu rodzicielskiego w całości. To oznacza, że urlop ten nie powinien być przenoszony na drugiego rodzica. Takie przeniesienie jest jednak możliwe, jeżeli każdy z rodziców zachowa co najmniej jeden z czterech miesięcy przyznanego urlopu dla siebie, co ma na celu zachęcić do bardziej wyrównanego korzystania z urlopu przez oboje rodziców. Dyrektywa określa minimalne normy, kraje UE mogą je zastosować lub wprowadzić bardziej korzystne przepisy.

Korzystanie z urlopu

Warunki dostępu do urlopu i okoliczności wykorzystania urlopu określone są w ustawodawstwie krajowym lub układach zbiorowych. W związku z tym kraje UE lub partnerzy społeczni mogą:

przewidywać przyznawanie urlopu na zasadzie pełnego lub niepełnego wymiaru czasu pracy, w częściach lub w formie systemu kredytu czasowego, biorąc pod uwagę zarówno potrzeby rodziców, jak i pracowników,

uzależnić przyznanie urlopu rodzicielskiego od stażu pracy, który nie może przekroczyć jednego roku. Przy obliczaniu okresu kwalifikującego powinno się w odpowiednich przypadkach brać pod uwagę wszystkie kolejne umowy na czas określony zawierane z tym samym pracodawcą,

określić przypadki, w których pracodawca może odroczyć urlop z uzasadnionych przyczyn związanych z działalnością przedsiębiorstwa,

dopuścić szczególne rozwiązania w celu zapewnienia sprawnego funkcjonowania małych przedsiębiorstw.

Pracownicy, którzy mają zamiar skorzystać z urlopu rodzicielskiego, muszą powiadomić o tym pracodawców w wyznaczonym terminie. Termin ten określony jest przez każde państwo członkowskie przy uwzględnieniu zarówno interesów pracowników, jak i pracodawców.

Dyrektywa zachęca kraje UE oraz partnerów społecznych do określenia środków dodatkowych lub zasad szczególnych korzystania z urlopu rodzicielskiego przez rodziców przysposabiających i rodziców dzieci niepełnosprawnych lub dotkniętych długotrwałą chorobą.

Powrót do pracy i niedyskryminacja

Po wykorzystaniu urlopu rodzicielskiego pracownik ma prawo do powrotu do tej samej pracy. Jeżeli nie jest to możliwe, pracodawca musi takiemu pracownikowi zapewnić pracę równorzędną lub podobną, zgodną z umową o pracę lub stosunkiem zatrudnienia.

Ponadto prawa nabyte lub które były nabywane przez pracownika w chwili rozpoczęcia urlopu rodzicielskiego:

muszą być zachowywane są w niezmienionej formie do zakończenia urlopu,

muszą mieć zastosowanie po zakończeniu urlopu, podobnie jak wszystkie zmiany wynikające z prawa krajowego, układów zbiorowych lub praktyki.

Pracownicy muszą być objęci ochroną przed mniej korzystnym traktowaniem lub zwalnianiem z powodu ubiegania się o urlop rodzicielski lub korzystania z takiego urlopu.

Kraje UE lub partnerzy społeczni rozstrzygają wszystkie kwestie dotyczące zabezpieczenia społecznego i dochodów, związane z urlopem rodzicielskim. W porozumieniu nie określono tym samym zasad dotyczących wypłacania wynagrodzenia czy świadczenia wyrównawczego w czasie trwania urlopu rodzicielskiego.

Pracownicy powracający z urlopu rodzicielskiego muszą mieć możliwość wystąpienia o zmianę ich godzin pracy lub organizacji czasu pracy przez pewien okres. Pracodawcy muszą rozpatrzyć takie wnioski i odpowiedzieć na nie, uwzględniając zarówno swoje potrzeby jak i pracowników.

Urlop z powodu działania siły wyższej

Pracownicy mogą ubiegać się o urlop z powodu działania siły wyższej związanej ze sprawami rodzinnymi. O taki urlop można się w szczególności ubiegać w przypadku choroby lub wypadku, kiedy natychmiastowa obecność pracownika przy jego rodzinie jest konieczna.

OD KIEDY DYREKTYWA MA ZASTOSOWANIE?

Dyrektywa weszła w życie w dniu 7 kwietnia 2010 r. Kraje UE były zobowiązane do włączenia jej zapisów do prawa krajowego do dnia 8 marca 2012 r.

KONTEKST

Porozumienie stanowi kontynuację porozumienia ramowego z 14 grudnia 1995 r. dotyczącego urlopu rodzicielskiego i nadano mu moc prawną dyrektywą Rady 96/34/WE.

Umożliwia ono wspieranie lepszego godzenia życia zawodowego i rodzinnego oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn.

Zgodnie z art. 155 ust. 2 Traktu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jest ono wdrożone na mocy dyrektywy Rady.

AKT

Dyrektywa Rady 2010/18/UE z dnia 8 marca 2010 r. w sprawie wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez BUSINESSEUROPE, UEAPME, CEEP i ETUC oraz uchylająca dyrektywę 96/34/WE (Dz.U L 68 z 18.3.2010, s. 13–20)

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 2010/18/UE zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

Ostatnia aktualizacja: 09.11.2015

Top