Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Wprowadzanie w życie Karty praw podstawowych

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Wprowadzanie w życie Karty praw podstawowych

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Komunikat Komisji (KOM(2010) 573 wersja ostateczna) — Strategia skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską

STRESZCZENIE

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEGO KOMUNIKATU?

  • Prezentuje strategię skutecznego stosowania karty praw podstawowych UE stworzoną przez Komisję Europejską.
  • Opisuje rolę praw podstawowych w procesielegislacyjnym, w tym także w metodyki Komisji dotyczącej przygotowywania nowego prawodawstwa i wdrażania przepisów prawa UE.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego 1 grudnia 2009 r., Karta praw podstawowych nabrała mocy wiążącej. Nowy status karty miał na celu umacnienie działania UE w kwestii praw podstawowych.

Zważywszy, że celem strategii Komisji jest zapewnienie skutecznego stosowania praw podstawowych przedstawionym w karcie, Unia powinna stanowić przykład, aby:

  • umożliwić wszystkim osobom mieszkającym na terenie EU korzystanie z zapisanych w karcie praw,
  • budować wzajemne zaufanie między państwami członkowskimi,
  • budować zaufanie ogółu społeczeństwa w polityki Unii,
  • wzmacniać zaufanie w unijne działania zewnętrzne w zakresie promowania praw człowieka.

Promowanie kultury praw podstawowych przez Komisję

Komisja przeprowadza regularne kontrole, aby zapewnić, że jej wnioski legislacyjne i akty są zgodne z treścią karty. Jednakże kontrole te wymagają wzmocnienia w ramach służb Komisji odpowiedzialnych za opracowanie projektów aktów prawnych, promując „kulturę praw podstawowych” na wszystkich etapach procedury ustawodawczej. Jest to szczególnie istotne przy ocenie konieczności i proporcjonalności wniosków, zwłaszcza że niektóre prawa mają charakter bezwzględny (np. godność ludzka i zakaz tortur itp.), podczas gdy inne, w pewnych okolicznościach, podlegają określonym ograniczeniom.

Komisja stosuje metodologię w celu zapewnienia systematycznej i dokładnej kontroli poszanowania wszystkich praw podstawowych przy opracowywaniu wszystkich wniosków ustawodawczych w ramach:

  • konsultacji przygotowawczych,
  • oceny skutków (w 2011 r. Komisja wydała wytyczne dotyczące uwzględniania praw podstawowych w tych ocenach),
  • opracowania projektów aktów prawnych.

Komisja przeprowadza także kontrole, aby zapewnić uwzględnienie karty w ocenie unijnych instrumentów przeprowadzanej ex post. Jej celem jest zapewnienie, że zostaną podjęte wysiłki, by metodologia Komisji w większym stopniu była stosowana w praktyce. Komisja przywiązuje wyjątkową wagę do:

  • wniosków i aktów, które budzą szczególne wątpliwości co do zgodności z kartą, lub
  • mają na celu promowanie jednego szczególnego prawa zapisanego w karcie.

Karta a proces ustawodawczy

Metodologia ustanowiona przez Komisję ma zastosowanie jedynie na etapie przygotowania wniosków. Rada lub Parlament Europejski mogą nanosić w nich zmiany bez systematycznej oceny skutków i kontroli zgodności z prawami podstawowymi. W konsekwencji Komisja skłonna jest pomagać pozostałym instytucjom w analizowaniu naniesionych przez nie poprawek względem karty. W przypadkach gdy zmiany we wnioskach nie stanowią dostatecznej gwarancji poszanowania praw podstawowych, Komisja może wyrażać swój sprzeciw wobec obniżania standardów ochrony i podejmować działania obejmujące, w stosownych przypadkach, wycofanie wniosku. Wszelkie propozycje poprawek, które mogą budzić wątpliwości co do zgodności z kartą, powinny być przedmiotem dyskusji pomiędzy instytucjami.

Karta a państwa członkowskie UE

Państwa członkowskie zobowiązane są do przestrzegania karty jedynie w procesie wdrażania przepisów UE. Komisja stara się podejmować działania na rzecz zapewnienia przestrzegania praw podstawowych w państwach członkowskich poprzez:

  • przypominanie im o tym zobowiązaniu oraz zapewnienie wsparcia w prawidłowym wdrażaniu przepisów UE,
  • wszczęcie postępowania w przypadku naruszenia przepisów wobec państwa członkowskiego nieprzestrzegającego tego zobowiązania.

Informowanie obywateli

Obywatele muszą być dobrze poinformowani o swoich prawach zapisanych w karcie oraz o sposobach obrony tych praw, jeśli zostaną one naruszone, zwłaszcza jeśli chodzi o ochronę praw dziecka. Szczególnie ważna wydaje się świadomość obywateli o dostępności odpowiednich środków prawnych, a także posiadania wszelkich odpowiednich informacji potrzebnych do walki o swoje prawa (np. odszkodowanie). W związku z tym Komisja chce przeprowadzić ukierunkowane działania informacyjne dostosowane do wszelkich trudności, takie jak:

  • dalsze działania informacyjne na temat roli i kompetencji UE w dziedzinie praw podstawowych,
  • działania zapewniające dostępność informacji praktycznych na temat dostępnych dróg dochodzenia swoich praw, głównie za pośrednictwem portalu e-justice.

Sprawozdanie roczne ze stosowania karty

Co roku Komisja przedstawi sprawozdanie na temat stosowania karty, które będzie miało na celu przedstawienie poczynionych postępów oraz wymianę poglądów z Parlamentem Europejskim i Radą. Komisja opracuje sprawozdanie roczne w bliskiej współpracy ze wszystkimi instytucjami UE i zainteresowanymi stronami.

KONTEKST

Więcej informacji dostępnych jest na stronie internetowej Komisji Europejskiej dotyczącej Karty praw podstawowych UE

AKT

Komunikat Komisji: Strategia skutecznego wprowadzania w życie Karty praw podstawowych przez Unię Europejską [COM(2010) 573 wersja ostateczna z 19 października 2010 r.]

AKTY POWIĄZANE

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej — spis treści (Dz.U. C 326, 26.10.2012, s. 392)

Dokument roboczy służb Komisji: Wytyczne operacyjne w sprawie uwzględniania praw podstawowych w ocenach skutków przeprowadzanych przez Komisję, [SEC(2011) 567 wersja ostateczna z 6.5.2011]

Ostatnia aktualizacja: 28.06.2016

Top