Help Print this page 
Title and reference
Produkty podwójnego zastosowania

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Produkty podwójnego zastosowania

Unia Europejska kontroluje wywóz produktów podwójnego zastosowania, czyli produktów, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, takich jak uran wykorzystywany do wytwarzania energii i produkcji broni jądrowej. Ten system kontroli ma zapewnić wypełnianie międzynarodowych ustaleń i zobowiązań, w szczególności odnośnie do nieproliferacji (czyli zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej).

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania.

STRESZCZENIE

Unia Europejska kontroluje wywóz produktów podwójnego zastosowania, czyli produktów, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, takich jak uran wykorzystywany do wytwarzania energii i produkcji broni jądrowej. Ten system kontroli ma zapewnić wypełnianie międzynarodowych ustaleń i zobowiązań, w szczególności odnośnie do nieproliferacji (czyli zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej).

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEGO ROZPORZĄDZENIA?

Ustanawia jednolity unijny system kontroli wywozu, transferu, tranzytu i pośrednictwa (działalności pośredników, którzy kupują i sprzedają w imieniu innych podmiotów) w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania. Określa wspólny wykaz kontrolny UE oraz zasady jego wdrożenia. Aby wywieźć produkty podwójnego zastosowania z Unii do kraju spoza Unii, wymagane jest zezwolenie na wywóz.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Produkty podwójnego zastosowania oznaczają produkty, które mogą być użyte zarówno w zastosowaniach niewybuchowych, jak i w jakikolwiek sposób do wspomagania wytwarzania broni jądrowej lub innych urządzeń do wybuchu jądrowego. Sektor handlu produktami podwójnego zastosowania stale się rozwijał na przestrzeni lat i stanowi znaczną część handlu zewnętrznego Unii. W 2013 r. wielkości kontrolowanego wywozu produktów podwójnego zastosowania z Unii wynosiła 85 mld EUR.

Zezwolenie na wywóz: Załącznik I zawiera wykaz produktów podwójnego zastosowania, które wymagają zezwolenia.

Wywóz niektórych produktów podwójnego zastosowania niewymienionych w załączniku I może wymagać zezwolenia, gdy istnieje podejrzenie, że są one przeznaczone do użytku w związku z programem produkcji broni chemicznej, biologicznej lub jądrowej albo rakiet balistycznych, lub do użytku stanowiącego naruszenie embargo na broń.

W wyjątkowych przypadkach ze względów bezpieczeństwa publicznego lub ze względu na prawa człowieka kraje UE mogą nakładać dodatkowe kontrole na produkty niewyszczególnione w załączniku.

Kraje UE mogą również wprowadzać ograniczenia w zakresie świadczenia usług pośrednictwa w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania, a także tranzytu takich produktów przez terytorium UE.

Rozporządzenie (UE) nr 388/2012 zmienia załącznik I i dostosowuje go do przepisów międzynarodowych i zobowiązań podjętych w kontekście zaangażowania Unii w postanowienia uzgodnione w ramach Grupy Australijskiej, Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych, Grupy Dostawców Jądrowych, Porozumienia z Wassenaar w sprawie kontroli eksportu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania, a także Konwencji o Zakazie Broni Chemicznej.

Swobodny przepływ produktów podwójnego zastosowania na terenie Unii: z wyjątkiem niektórych wrażliwych produktów wymienionych w załączniku IV do rozporządzenia (np. zapłonniki elektryczne), produkty podwójnego zastosowania mogą być przedmiotem swobodnego obrotu na terenie UE.

Istnieją cztery rodzaje zezwoleń na wywóz:

1.

Generalne unijne zezwolenia na wywóz umożliwiają wywóz produktów podwójnego zastosowania do niektórych krajów, pod pewnymi warunkami (zob. załącznik II do rozporządzenia). Obejmują one:wywóz do krajów takich, jak Australia, Kanada, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Szwajcaria i Stany Zjednoczone,wywóz po naprawie/wymianie,wywóz czasowy na wystawy/targi,wywóz urządzeń telekomunikacyjnych i środków chemicznych.

2.

Krajowe generalne zezwolenia na wywóz mogą być wydawane przez kraje UE, jeśli są one zgodne z istniejącymi generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz i nie odnoszą się do produktów wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (np. uranu, patogenów ludzkich i zwierzęcych, takich jak niektóre wirusy, w tym wirus Ebola).

3.

Globalne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi i mogą obejmować wiele produktów oraz być ważne na wywóz do jednego lub więcej określonych użytkowników końcowych i/lub w jednym lub więcej określonych państwach trzecich.

4.

Indywidualne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi w odniesieniu do jednego użytkownika końcowego lub odbiorcy w państwie trzecim i obejmują jeden lub więcej produktów podwójnego zastosowania.

Sieć organów kontroli wywozu: Rozporządzenie ustanawia sieć krajowych organów kontroli wywozu, które wymieniają pomiędzy sobą informacje.

Aktualizacja wykazu produktów podwójnego zastosowania

Aby umożliwić regularne aktualizacje unijnego wykazu produktów podwójnego zastosowania, rozporządzenie (UE) nr 599/2014 nadaje Komisji Europejskiej uprawnienia do przyjmowania aktów. Jeżeli Parlament Europejski lub Rada zgłoszą sprzeciw, akt delegowany nie wchodzi w życie.

Przegląd polityki w zakresie kontroli wywozu

Rozporządzenie nakłada na Komisję Europejską obowiązek przeprowadzenia przeglądu polityki kontroli eksportu. W październiku 2013 r. Komisja przedstawiła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie w sprawie wdrażania i oceny wpływu. Stwierdzono w nim, że obecny system kontroli wywozu zapewnia mocne podstawy prawne i instytucjonalne, jednak należy go zaktualizować w celu wytworzenia zdolności w zakresie nowoczesnej kontroli, które będą UE niezbędne w przyszłości. W kwietniu 2014 r. przyjęto komunikat przedstawiający długofalową wizję systemu kontroli wywozu z UE i określający konkretne warianty strategiczne modernizacji systemu kontroli wywozu. Komisja obecnie przeprowadza ocenę wpływu i planuje wprowadzenie nowych przepisów w 2016 r.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej poświęconej kontroli produktów podwójnego zastosowania.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Rozporządzenie (WE) nr 428/2009

27.8.2009

-

Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1-269

Akt(-y) zmieniający(-e)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Rozporządzenie (UE) nr 1232/2011

7.1.2012

-

Dz.U. L 326 z 8.12.2011, s. 26-44

Rozporządzenie (UE) nr 388/2012

15.6.2012

-

Dz.U. L 129 z 16.5.2012, s. 12-280

Rozporządzenie (UE) nr 599/2014

2.7.2014

-

Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 79-83

AKTY POWIĄZANE

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego - Przegląd polityki kontroli wywozu: zapewnienie bezpieczeństwa i konkurencyjności w zmieniającym się świecie (COM(2014) 244 final z 24.4.2014).

Ostatnia aktualizacja: 01.03.2015

Top