Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Produkty podwójnego zastosowania

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Produkty podwójnego zastosowania

Unia Europejska kontroluje wywóz produktów podwójnego zastosowania, czyli produktów, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, takich jak uran wykorzystywany do wytwarzania energii i produkcji broni jądrowej. Ten system kontroli ma zapewnić wypełnianie międzynarodowych ustaleń i zobowiązań, w szczególności odnośnie do nieproliferacji (czyli zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej).

AKT

Rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania.

STRESZCZENIE

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEGO ROZPORZĄDZENIA?

Ustanawia jednolity unijny system kontroli wywozu, transferu, tranzytu i pośrednictwa (działalności pośredników, którzy kupują i sprzedają w imieniu innych podmiotów) w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania. Określa wspólny wykaz kontrolny UE oraz zasady jego wdrożenia. Aby wywieźć produkty podwójnego zastosowania z Unii do kraju spoza Unii, wymagane jest zezwolenie na wywóz.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Produkty podwójnego zastosowania oznaczają produkty, które mogą być użyte zarówno w zastosowaniach niewybuchowych, jak i w jakikolwiek sposób do wspomagania wytwarzania broni jądrowej lub innych urządzeń do wybuchu jądrowego. Sektor handlu produktami podwójnego zastosowania stale się rozwijał na przestrzeni lat i stanowi znaczną część handlu zewnętrznego Unii. W 2013 r. wielkości kontrolowanego wywozu produktów podwójnego zastosowania z Unii wynosiła 85 mld EUR.

Zezwolenie na wywóz: Załącznik I zawiera wykaz produktów podwójnego zastosowania, które wymagają zezwolenia.

Wywóz niektórych produktów podwójnego zastosowania niewymienionych w załączniku I może wymagać zezwolenia, gdy istnieje podejrzenie, że są one przeznaczone do użytku w związku z programem produkcji broni chemicznej, biologicznej lub jądrowej albo rakiet balistycznych, lub do użytku stanowiącego naruszenie embargo na broń.

W wyjątkowych przypadkach ze względów bezpieczeństwa publicznego lub ze względu na prawa człowieka kraje UE mogą nakładać dodatkowe kontrole na produkty niewyszczególnione w załączniku.

Kraje UE mogą również wprowadzać ograniczenia w zakresie świadczenia usług pośrednictwa w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania, a także tranzytu takich produktów przez terytorium UE.

Rozporządzenie (UE) nr 388/2012 zmienia załącznik I i dostosowuje go do przepisów międzynarodowych i zobowiązań podjętych w kontekście zaangażowania Unii w postanowienia uzgodnione w ramach Grupy Australijskiej, Reżimu Kontrolnego Technologii Rakietowych, Grupy Dostawców Jądrowych, Porozumienia z Wassenaar w sprawie kontroli eksportu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania, a także Konwencji o Zakazie Broni Chemicznej.

Swobodny przepływ produktów podwójnego zastosowania na terenie Unii: z wyjątkiem niektórych wrażliwych produktów wymienionych w załączniku IV do rozporządzenia (np. zapłonniki elektryczne), produkty podwójnego zastosowania mogą być przedmiotem swobodnego obrotu na terenie UE.

Istnieją cztery rodzaje zezwoleń na wywóz:

  • 1.

    Generalne unijne zezwolenia na wywóz umożliwiają wywóz produktów podwójnego zastosowania do niektórych krajów, pod pewnymi warunkami (zob. załącznik II do rozporządzenia). Obejmują one:

    • wywóz do krajów takich, jak Australia, Kanada, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Szwajcaria i Stany Zjednoczone,
    • wywóz po naprawie/wymianie,
    • wywóz czasowy na wystawy/targi,
    • wywóz urządzeń telekomunikacyjnych i środków chemicznych.
  • 2.

    Krajowe generalne zezwolenia na wywóz mogą być wydawane przez kraje UE, jeśli są one zgodne z istniejącymi generalnymi unijnymi zezwoleniami na wywóz i nie odnoszą się do produktów wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (np. uranu, patogenów ludzkich i zwierzęcych, takich jak niektóre wirusy, w tym wirus Ebola).

  • 3.

    Globalne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi i mogą obejmować wiele produktów oraz być ważne na wywóz do jednego lub więcej określonych użytkowników końcowych i/lub w jednym lub więcej określonych państwach trzecich.

  • 4.

    Indywidualne zezwolenia na wywóz są udzielane przez organy krajowe jednemu eksporterowi w odniesieniu do jednego użytkownika końcowego lub odbiorcy w państwie trzecim i obejmują jeden lub więcej produktów podwójnego zastosowania.

Sieć organów kontroli wywozu: Rozporządzenie ustanawia sieć krajowych organów kontroli wywozu, które wymieniają pomiędzy sobą informacje.

Aktualizacja wykazu produktów podwójnego zastosowania

Aby umożliwić regularne aktualizacje unijnego wykazu produktów podwójnego zastosowania, rozporządzenie (UE) nr 599/2014 nadaje Komisji Europejskiej uprawnienia do przyjmowania aktów. Jeżeli Parlament Europejski lub Rada zgłoszą sprzeciw, akt delegowany nie wchodzi w życie.

Przegląd polityki w zakresie kontroli wywozu

Rozporządzenie nakłada na Komisję Europejską obowiązek przeprowadzenia przeglądu polityki kontroli eksportu. W październiku 2013 r. Komisja przedstawiła Radzie i Parlamentowi Europejskiemu sprawozdanie w sprawie wdrażania i oceny wpływu. Stwierdzono w nim, że obecny system kontroli wywozu zapewnia mocne podstawy prawne i instytucjonalne, jednak należy go zaktualizować w celu wytworzenia zdolności w zakresie nowoczesnej kontroli, które będą UE niezbędne w przyszłości. W kwietniu 2014 r. przyjęto komunikat przedstawiający długofalową wizję systemu kontroli wywozu z UE i określający konkretne warianty strategiczne modernizacji systemu kontroli wywozu. Komisja obecnie przeprowadza ocenę wpływu i planuje wprowadzenie nowych przepisów w 2016 r.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej poświęconej kontroli produktów podwójnego zastosowania.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Rozporządzenie (WE) nr 428/2009

27.8.2009

-

Dz.U. L 134 z 29.5.2009, s. 1-269

Akt(-y) zmieniający(-e)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Rozporządzenie (UE) nr 1232/2011

7.1.2012

-

Dz.U. L 326 z 8.12.2011, s. 26-44

Rozporządzenie (UE) nr 388/2012

15.6.2012

-

Dz.U. L 129 z 16.5.2012, s. 12-280

Rozporządzenie (UE) nr 599/2014

2.7.2014

-

Dz.U. L 173 z 12.6.2014, s. 79-83

AKTY POWIĄZANE

Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego - Przegląd polityki kontroli wywozu: zapewnienie bezpieczeństwa i konkurencyjności w zmieniającym się świecie (COM(2014) 244 final z 24.4.2014).

Ostatnia aktualizacja: 01.03.2015

Top