Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
System uznawania kwalifikacji zawodowych

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

System uznawania kwalifikacji zawodowych

Dyrektywa ustanawia system uznawania kwalifikacji zawodowych w Unii Europejskiej (UE), obejmujący także, pod pewnymi warunkami, inne kraje Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcarię. Celem dyrektywy jest uelastycznienie rynków pracy, dalsza liberalizacja usług, zachęcanie do automatycznego uznawania kwalifikacji i uproszczenie procedur administracyjnych.

AKT

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych

STRESZCZENIE

Dyrektywa ustanawia system uznawania kwalifikacji zawodowych w Unii Europejskiej (UE), obejmujący także, pod pewnymi warunkami, inne kraje Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) oraz Szwajcarię. Celem dyrektywy jest uelastycznienie rynków pracy, dalsza liberalizacja usług, zachęcanie do automatycznego uznawania kwalifikacji i uproszczenie procedur administracyjnych.

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEJ DYREKTYWY?

Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych pomiędzy krajami UE, krajami EOG spoza UE i Szwajcarią.

Dyrektywa wprowadza narzędzie wzajemnej oceny krajowych regulacji zawodowych oraz przejrzystość postępowania (tj. kontrolowanie ograniczeń przyjmowania do zawodu i analizowanie potrzeby takich ograniczeń).

Dyrektywa ma zastosowanie do wszystkich obywateli z krajów UE, z krajów EOG spoza UE i ze Szwajcarii, którzy chcą wykonywać zawód regulowany, jako osoby prowadzące własne firmy lub w ramach umowy o pracę, w kraju innym niż kraj, w którym takie osoby zdobyły swoje kwalifikacje zawodowe.

Komisja Europejska opublikowała interaktywną mapę zawodów regulowanych w Europie. Są to zawody, do których dostęp lub prawo wykonywania uzależnione jest od posiadania określonych kwalifikacji. Dotyczy to także zawodów, w przypadku których korzystanie z konkretnych tytułów podlega ochronie, np. Chartered Engineer (dyplomowany inżynier) w Zjednoczonym Królestwie.

Dyrektywa nie ma zastosowania do spraw uregulowanych innymi dyrektywami, np. dyrektywą 2006/43/WE w sprawie biegłych rewidentów. Kolejnym przykładem są prawnicy. Choć kwalifikacjom prawników poświęcona jest dyrektywa 2005/36/WE, ich profesję regulują także dwie inne dyrektywy (77/249/EWG i 98/5/WE), które wprowadzają dodatkowe sposoby świadczenia usług transgranicznych przez prawników, zarówno tymczasowo, jak i po osiedleniu się na stałe w krajach UE.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Tymczasowa mobilność

Przedstawiciele zawodów z zasady mogą tymczasowo świadczyć swoje usługi w innym kraju UE na podstawie działalności (tj. prawa do wykonywania zawodu) prowadzonej w ich własnym kraju. Kraj docelowy może wymagać od takich osób uprzedniego zgłoszenia, lecz nie muszą one przechodzić przez procedury uznawania. Nie ma to zastosowania do zawodów związanych ze zdrowiem lub bezpieczeństwem publicznym, w przypadku których kraje UE mogą wymagać uprzedniego uznania kwalifikacji.

Stała działalność

Dyrektywa przewiduje trzy systemy uznawania kwalifikacji:

1.

Automatyczne uznawanie kwalifikacji w przypadku zawodów, których minimalne wymogi w zakresie wykształcenia są zharmonizowane na poziomie UE: lekarzy, pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, położnych, farmaceutów i architektów.

2.

Automatyczne uznawanie kwalifikacji w przypadku konkretnych zawodów: osoby pracujące w rzemiośle, handlu i przemyśle mogą wnioskować o automatyczne uznanie ich kwalifikacji na podstawie doświadczenia zawodowego.

3.

Ogólny system dla powyższych zawodów, które nie spełniają warunków automatycznego uznawania, oparty jest na zasadzie wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych. To samo dotyczy pozostałych zawodów regulowanych, dostępu do których udziela się wszystkim osobom potrafiącym dowieść, że posiadają pełne kwalifikacje we własnym kraju. Jednakże jeśli władze kraju przyjmującego stwierdzą znaczące różnice pomiędzy wykształceniem zdobytym w kraju pochodzenia a wykształceniem wymaganym w kraju przyjmującym, mogą one zażądać, aby dana osoba odbyła staż adaptacyjny lub przystąpiła do testu umiejętności, z zasady wedle wyboru takiej osoby.

Europejska legitymacja zawodowa

Dyrektywa ta została zmieniona dyrektywą 2013/55/UE (obowiązującą w krajach UE od 18 stycznia 2016 r.), która przewiduje stworzenie europejskiej legitymacji zawodowej. Pozwoli ona zainteresowanym obywatelom UE zdobyć uznanie ich kwalifikacji zawodowych w prostszy i szybszy sposób za pośrednictwem standaryzowanej procedury elektronicznej. Legitymacja będzie opierać się na korzystaniu z systemu wymiany informacji na rynku wewnętrznym (IMI) i będzie wydawana w formie elektronicznego dokumentu. Legitymacja zostanie najpierw wdrożona dla pielęgniarek odpowiedzialnych za opiekę ogólną, fizjoterapeutów, farmaceutów, przewodników górskich i agentów nieruchomości.

Dyrektywa z roku 2013 umożliwia także wszystkim obywatelom dążącym do uznania ich kwalifikacji zawodowych kontaktowanie się z pojedynczym punktem kontaktowym.

KIEDY DYREKTYWA WESZŁA W ŻYCIE I JAKI JEST TERMIN JEJ TRANSPOZYCJI?

Dyrektywa 2005/36/WE weszła w życie 20 października 2005 r., a jej zapisy musiały zostać wprowadzone do prawodawstwa krajów UE do 20 października 2007 r. Ostatnie zmiany wprowadzone do dyrektywy 2013/55/UE weszły w życie 17 stycznia 2014 r. z terminem transpozycji przypadającym na 18 stycznia 2016 r.

KONTEKST

W obliczu zmniejszającej się liczby ludności w wieku produkcyjnym można spodziewać się zwiększonego zapotrzebowania na pracowników z wysokimi kwalifikacjami. Szacuje się, że do 2020 r. liczba miejsc pracy dla takich osób wzrośnie do 16 milionów. W związku z tym pojawia się potrzeba szybkiego, prostego i rzetelnego procesu uznawania kwalifikacji takich pracowników w całej UE.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Komisji Europejskiej dotyczącej automatycznego uznawania kwalifikacji zawodowych.

ODNIESIENIA

Akt

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dyrektywa 2005/36/WE

20.10.2005

20.10.2007

Dz.U. L 255 z 30.9.2005, s. 22-142

Akt(-y) zmieniający(-e)

Wejście w życie

Termin transpozycji przez państwa członkowskie

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dyrektywa 2006/100/WE

1.1.2007

1.1.2007

Dz.U. L 363 z 20.12.2006, s. 141-237

Rozporządzenie (WE) nr 1430/2007

26.12.2007

-

Dz.U. L 320 z 6.12.2007, s. 3-11

Rozporządzenie (WE) nr 755/2008

21.8.2008

-

Dz.U. L 205 z 1.8.2008, s. 10-12

Rozporządzenie (WE) nr 279/2009

27.4.2009

-

Dz.U. L 93 z 7.4.2009, s. 11-12

Rozporządzenie (UE) nr 213/2011

24.3.2011

-

Dz.U. L 59 z 4.3.2011, s. 4-7

Rozporządzenie (UE) nr 623/2012

1.8.2012

-

Dz.U. L 180 z 12.7.2012, s. 9-11

Dyrektywa 2013/25/UE

1.7.2013

1.7.2013

Dz.U. L 158 z 10.6.2013, s. 368-375

Dyrektywa 2013/55/UE

17.1.2014

18.1.2016

Dz.U. L 354, 28.12.2013, s. 132-170

Kolejne zmiany i poprawki do dyrektywy 2005/36/WE zostały włączone do tekstu podstawowego. Niniejszy tekst skonsolidowany ma jedynie wartość dokumentalną.

AKTY POWIĄZANE

Dyrektywa Rady 77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. mająca na celu ułatwienie skutecznego korzystania przez prawników ze swobody świadczenia usług (Dz.U. L 78, 26.3.1977, s. 17-18)

Dyrektywa 98/5/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. mająca na celu ułatwienie stałego wykonywania zawodu prawnika w Państwie Członkowskim innym niż państwo uzyskania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. L 77, 14.3.1998, s. 36-43)

Decyzja Rady 2007/172/WE z dnia 19 marca 2007 r. ustanawiająca grupę koordynatorów ds. uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. L 79 z 20.3.2007, s. 38-39)

Ostatnia aktualizacja: 17.08.2015

Top