Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Umowy międzynarodowe i kompetencje zewnętrzne UE

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Umowy międzynarodowe i kompetencje zewnętrzne UE

 

STRESZCZENIE DOKUMENTÓW:

Artykuł 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Artykuł 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Artykuł 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Artykuł 216 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

CO TRAKTATY MÓWIĄ O UNII EUROPEJSKIEJ (UE) I JEJ KOMPETENCJACH ZEWNĘTRZNYCH?

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego Unii Europejskiej (UE) nadano osobowość prawną. UE jest więc podmiotem prawa międzynarodowego, który w swoim własnym imieniu może negocjować i zawierać umowy międzynarodowe, tj. posiada kompetencje (lub uprawnienia) w tym obszarze nadane jej na mocy traktatów.

Umowy międzynarodowe mają skutek prawny w prawie wewnętrznym UE i prawie krajów UE. Zasady, według których UE może zawierać umowy międzynarodowe, określone zostały w traktatach ustanawiających UE.

Definicja

Umowy międzynarodowe są wynikiem zgodnej woli UE i krajów spoza UE albo UE i organizacji będącej osobą trzecią. W ramach tych umów określone zostają prawa i obowiązki zarówno instytucji europejskich jak i krajów UE. Wraz z ich wejściem w życie lub wraz z inną określoną datą stanowią część UE.

Ponieważ z prawnego punktu widzenia umowy międzynarodowe to konwencje i umowy prawa wtórnego, muszą być zgodne z traktatami ustanawiającymi UE. Mają jednak większe znaczenie niż akty prawa wtórnego zwane „aktami jednostronnymi”, tzn. przyjętymi jednostronnie przez instytucje UE (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje itd.).

Zewnętrzne kompetencje UE

Zewnętrzne kompetencje UE określone zostały w art. 216 Traktatu o funkcjonowaniu UE (TFEU). Dzięki nim UE może zawierać umowy międzynarodowe:

  • w przypadkach określonych w traktatach ustanawiających,
  • gdy w prawnie wiążącym akcie zawarcie takiej umowy jest przewidziane,
  • gdy zawarcie umowy jest niezbędne do osiągnięcia jednego z celów UE, nawet w przypadku braku europejskich przepisów wewnętrznych,
  • gdy umowa może mieć wpływ na wspólne zasady przyjęte w wewnętrznym prawie UE. Oznacza to, że jeżeli UE przyjęła wspólne zasady wykonania danej polityki, kraje UE nie mogą już zawierać umów z krajami spoza UE mających wpływ na te zasady.

Ponadto artykuł 207 TFEU reguluje politykę handlową UE — kluczową zewnętrzną kompetencję UE i centralny element relacji UE z resztą świata.

Kompetencje wyłączne i dzielone

Podział kompetencji między UE i kraje UE dotyczy również płaszczyzny międzynarodowej. Kiedy UE prowadzi negocjacje i zawiera umowę międzynarodową, ma kompetencje wyłączne albo dzielone z krajami UE.

W przypadku kompetencji wyłącznych jako jedyna może prowadzić negocjacje i zawrzeć umowę. Dziedziny, w których UE ma wyłączne kompetencje w zakresie zawierania umów międzynarodowych, w tym umów handlowych, uściślone zostały w art. 3 Traktatu o funkcjonowaniu UE.

W przypadkach, w których UE ma kompetencje dzielone z krajami UE, umowa zawarta zostaje jednocześnie przez UE i kraje UE. Mamy wówczas do czynienia z umową mieszaną, na którą kraje UE muszą wyrazić zgodę. Dziedziny kompetencji dzielonych określone są w art. 4 Traktatu o funkcjonowaniu UE.

AKTY

Artykuł 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 51)

Artykuł 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 51–52)

Artykuł 207 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 140–141)

Artykuł 216 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. C 202 z 7.6.2016, s. 144)

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2016

Top