Help Print this page 
Title and reference
Akty prawne Unii Europejskiej

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Akty prawne Unii Europejskiej

WPROWADZENIE

Traktatem lizbońskim wprowadzono kilka zmian w zakresie typologii aktów prawnych Unii Europejskiej (UE). Aby je objaśnić i uprościć, w pierwszej kolejności zmniejszona zostaje liczba instrumentów prawnych, które ma do dyspozycji Unia.

Komisja może przyjmować nową kategorię aktów: akty delegowane. Ponadto uprawnienia Komisji w ramach przyjmowania aktów wykonawczych są większe. Te dwie zmiany mają na celu zwiększenie skuteczności europejskiego procesu decyzyjnego i wykonywania podjętych w jego ramach decyzji.

Tytułem przypomnienia akty prawne UE to akty prawodawcze i akty o charakterze nieprawodawczym przyjmowane przez instytucje europejskie. W zależności od ich charakteru mogą mieć wiążący skutek prawny.

ZMNIEJSZENIE LICZBY AKTÓW PRAWNYCH

Przed wejściem w życie traktatu lizbońskiego instytucje europejskie mogły przyjmować czternaście rodzajów aktów prawnych. Ich mnogość wynikała przede wszystkim z uprzedniej struktury filarowej UE, w której każdy filar dysponował własnymi instrumentami prawnymi.

Traktatem lizbońskim struktura filarowa została zniesiona i wprowadzono nową klasyfikację aktów prawnych. Od tego czasu instytucje europejskie mogą przyjmować tylko pięć rodzajów aktów:

Na mocy art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej rozporządzenie, dyrektywa i decyzja są aktami wiążącymi. Wiążące wobec wskazanych adresatów nie są natomiast zalecenie i opinia.

W decyzji ponadto nie ma obowiązku wskazania adresata. W ten sposób zyskuje ona większy zakres i zastępuje wszystkie instrumenty stosowane w ramach uprzedniego systemu dla dziedziny WPZiB.

AKTY DELEGOWANE

Traktatem lizbońskim utworzono nową kategorię aktów prawnych: akty delegowane. Prawodawca przekazuje w ten sposób Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów, które zmieniają elementy inne niż istotne aktu prawodawczego.

Akty delegowane mogą na przykład dotyczyć uściślenia pewnych szczegółów technicznych lub polegać na późniejszej zmianie określonych elementów aktu prawodawczego. Dzięki temu prawodawca będzie mógł skupić się na kierunku politycznym i celach bez zbytniego angażowania się w dyskusje na tematy techniczne.

Przekazanie tych uprawnień podlega jednak ścisłym ograniczeniom: do przyjmowania aktów delegowanych jako jedyna upoważniona jest Komisja, a warunki, na jakich takie przekazanie uprawnień może się odbyć, określone są przez prawodawcę. W art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej uściślono, że Rada i Parlament mogą odwołać przekazane uprawnienia lub wskazać, że takie przekazanie uprawnień jest na czas określony.

AKTY WYKONAWCZE

Na mocy traktatu lizbońskiego Komisji nadane są większe uprawnienia wykonawcze. Tytułem przypomnienia obowiązek wykonywania prawa europejskiego na terytorium państw członkowskich spoczywa na państwach członkowskich. Jednak niektóre europejskie środki wymagają wprowadzenia w UE jednolitych warunków wykonania. Do przyjęcia aktów wykonawczych, które dotyczą wprowadzenia w życie takich środków, upoważniona jest Komisja.

Do czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego uprawnienia wykonawcze należały do Rady, która uprawnienia do przyjęcia aktów wykonawczych przekazywała Komisji. W art. 291 Traktatu o funkcjonowaniu UE uznane zostały uprawnienia zasadnicze Komisji. W ten sposób europejskie środki, które wymagają jednolitego wykonania w państwach członkowskich, bezpośrednio upoważniają Komisję do przyjęcia aktów wykonawczych.

Na mocy traktatu lizbońskiego również uprawnienia Parlamentu z zakresu kontroli uprawnień wykonawczych Komisji są większe. Wcześniej tryb kontroli uchwalała Rada. Teraz uchwalany jest zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą, w ramach której Parlament i Rada traktowane są na zasadzie równości.

Ostatnia aktualizacja: 29.06.2010

Top