Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Akty prawne Unii Europejskiej

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Akty prawne Unii Europejskiej

W celu realizacji swoich zadań instytucje Unii Europejskiej (UE) przyjmują szereg aktów prawnych. Akty te mogą mieć charakter ustawodawczy lub nieustawodawczy. W zależności od ich charakteru mogą one posiadać moc wiążącą.

STRESZCZENIE

W celu realizacji swoich zadań instytucje Unii Europejskiej (UE) przyjmują szereg aktów prawnych. Akty te mogą mieć charakter ustawodawczy lub nieustawodawczy. W zależności od ich charakteru mogą one posiadać moc wiążącą.

Wprowadzenie

W ramach traktatu lizbońskiego przeprowadzono przegląd klasyfikacji aktów prawnych UE. W celu uproszczenia liczbę aktów prawnych do dyspozycji instytucji UE zmniejszono z ponad dziesięciu do pięciu.

Ponadto traktat lizboński umożliwił Komisji Europejskiej przyjmowanie nowego typu aktów: aktów delegowanych. Zwiększył on też kompetencje Komisji Europejskiej w zakresie przyjmowania aktów wykonawczych. Obie zmiany miały na celu zwiększenie skuteczności podejmowania decyzji przez UE oraz wykonywania tych decyzji.

Akty prawne UE i ich klasyfikacja

Zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) instytucje unijne mogą przyjmować pięć typów aktów prawnych:

Rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, w przeciwieństwie do zaleceń i opinii, to wiążące akty prawne.

Decyzja może być skierowana do jednego lub większej liczby podmiotów (krajów UE, przedsiębiorstw lub osób fizycznych). Istnieją też decyzje nieskierowane do konkretnych podmiotów, w szczególności w obszarze wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB).

Akty delegowane

Art. 290 TFUE zezwala prawodawcy Unii (przeważnie są to Parlament Europejski i Rada) na przekazywanie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów o charakterze nieustawodawczym o zasięgu ogólnym, które uzupełniają lub zmieniają niektóre, inne niż istotne, elementy aktu ustawodawczego.

Przykładowo akt delegowany może wprowadzać nowe (inne niż istotne) przepisy lub obejmować późniejsze zmiany niektórych elementów aktu prawodawczego. Dzięki temu prawodawca może skoncentrować się na kierunku i celu polityki, bez potrzeby uczestnictwa w zbyt szczegółowych debatach, często o wysoce technicznym charakterze.

Przekazywanie uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega jednak ścisłym ograniczeniom. Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych można przekazać jedynie Komisji. Ponadto istotne elementy danego obszaru nie mogą podlegać przekazywaniu uprawnień. Dodatkowo akty ustawodawcze wyraźnie określają cele, treść, zakres oraz czas obowiązywania przekazanych uprawnień. Wreszcie ustawodawca musi wyraźnie określić w akcie prawodawczym warunki, na jakich można dokonać przekazania uprawnień. W tym kontekście przewiduje się, że Parlament i Rada mają prawo do odwołania przekazanych uprawnień lub wyrażenia sprzeciwu względem aktu delegowanego.

Niniejsza procedura jest szeroko wykorzystywana w wielu obszarach, takich jak: rynek wewnętrzny, rolnictwo, środowisko, ochrona konsumentów, transport, a także w obszarach dotyczących wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości.

Akty wykonawcze

Odpowiedzialność za wykonanie prawnie wiążących aktów UE ponoszą przede wszystkim kraje UE. Niektóre prawnie wiążące akty UE wymagają jednak jednolitych warunków wykonywania. W takich przypadkach Komisji lub, w należycie uzasadnionych przypadkach oraz w przypadkach przewidzianych w art. 24 i 26 Traktatu o Unii Europejskiej, Radzie powierza się uprawnienia do przyjmowania aktów wykonawczych (art. 291 TFUE).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 ustanawia przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez kraje UE wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję. Kontrola sprawowana jest za pomocą procedur określanych w żargonie unijnym jako „ komitetowe ”, co oznacza, że Komisja wspierana jest przez komitety złożone z przedstawicieli krajów UE, którym przewodniczy przedstawiciel Komisji. Wszelkie projekty aktów wykonawczych przedkłada komitetowi jego przewodniczący.

Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej Unii Europejskiej poświęconej prawu UE.

Ostatnia aktualizacja: 08.09.2015

Top