Help Print this page 
Title and reference
Polityka społeczna

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Polityka społeczna

WPROWADZENIE

Traktat lizboński podkreśla wymiar społeczny Unii Europejskiej (UE). Nadaje szczególnego znaczenia wartościom społecznym Unii zawartym w traktatach założycielskich i ujmuje nowe cele w sprawach społecznych.

Natomiast same kompetencje UE w tym zakresie nie uległy dużym zmianom. Traktat lizboński dokonał kilku zmian, ale opracowanie i wdrożenie polityki społecznej pozostaje głównie w gestii państw członkowskich.

UZNANIE ZASAD I PRAW SPOŁECZNYCH

Pełne uznanie celów społecznych w traktatach założycielskich nie ma tylko znaczenia symbolicznego. Sprawia także, że cele społeczne są lepiej zintegrowane na poziomie opracowania i wdrożenia polityki europejskiej w ujęciu ogólnym.

Poza tym traktat lizboński zmienia trzy artykuły traktatów założycielskich, w których precyzuje i wzmacnia cele społeczne UE:

  • artykuł 3 Traktatu o UE wymienia pełne zatrudnienie, postęp społeczny, walkę z wykluczeniem społecznym i ochronę socjalną wśród celów Unii,
  • artykuł 9 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wyraźnie stwierdza, że wysoki poziom zatrudnienia, odpowiednia ochrona socjalna i zwalczanie wykluczenia społecznego muszą być uwzględniane przy opracowywaniu i wprowadzaniu polityk i działań UE,
  • artykuł 152 Traktatu o funkcjonowaniu UE utwierdza znaczenie partnerów społecznych w UE; ponadto stwierdza, że trójstronny szczyt do spraw wzrostu i zatrudnienia, składający się z przedstawicieli Rady, Komisji i partnerów społecznych, ma znaczący udział w budowaniu dialogu społecznego.

Traktat lizboński uznaje ponadto wartość prawną Karty praw podstawowych UE. Karta praw ma charakter wiążący i może być przywoływana przed sądem. Takie uznanie stanowi postęp w sprawach socjalnych, ponieważ Karta gwarantuje prawa socjalne osobom mieszkającym na terytorium UE:

  • prawo do informacji oraz konsultacji pracowniczej w przedsiębiorstwach (art. 27 Karty),
  • prawo do negocjacji oraz prawo do strajku (art. 28 Karty),
  • prawo dostępu do pośrednictwa pracy (art. 29 Karty),
  • ochrona w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy (art. 30 Karty),
  • prawo do należytych i sprawiedliwych warunków pracy (art. 31 Karty),
  • zakaz pracy dzieci i ochrona młodych w miejscu pracy (art. 32 Karty),
  • godzenie życia rodzinnego i zawodowego (art. 33 Karty),
  • zabezpieczenie społeczne (art. 34 Karty),
  • ochrona zdrowia (art. 35 Karty).

WDRAŻANIE POLITYKI SPOŁECZNEJ NA POZIOMIE EUROPEJSKIM

Polityka społeczna zaliczana jest do kompetencji dzielonych między UE i państwa członkowskie. Jednakże polityki społeczne są skuteczniej realizowane na poziomie państw członkowskich niż europejskim. Dlatego zgodnie z zasadą pomocniczości rola UE ogranicza się w tym zakresie do wspierania i uzupełniania działań państw członkowskich.

Traktat lizboński zachowuje taki schemat podziału kompetencji. Poza tym utrzymuje zasadę przyjmowania tekstów zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą dla większości kroków podejmowanych w dziedzinie polityki społecznej.

Natomiast dla niektórych środków głosowanie jednomyślne w Radzie po konsultacji z Parlamentem jest zachowane, a traktat lizboński powtórzył specjalną klauzulę pomostową zaproponowaną przez traktat z Nicei (art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Przypomnijmy, że klauzula przejściowa pozwala Radzie podjąć jednogłośnie decyzję o zastosowaniu zwykłej procedury ustawodawczej w następujących dziedzinach:

  • ochrony pracowników w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę,
  • reprezentacji i obrony zbiorowej pracowników i pracodawców,
  • warunków zatrudnienia obywateli państw trzecich legalnie przebywających na terytorium Unii.

Wreszcie traktat lizboński wprowadza dwa nowe rozwiązania:

  • głosowanie większością kwalifikowaną jest rozciągnięte na środki dotyczące świadczeń socjalnych dla pracowników migrujących (art. 48 Traktatu o funkcjonowaniu UE),
  • Otwarta metoda koordynacji została zinstytucjonalizowana wraz z uznaniem, że Komisja może podejmować inicjatywy zachęcające do kooperacji między państwami członkowskimi w kwestiach socjalnych oraz ułatwiające koordynację ich działań. Inicjatywy te mogą przybierać postać badań lub opinii w celu ustalenia wytycznych i wskazówek oraz zorganizowania wymiany najlepszych praktyk z okresową oceną (art. 156 Traktatu o funkcjonowaniu UE).

Ostatnia aktualizacja: 14.04.2010

Top