Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Podział kompetencji w Unii Europejskiej

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Podział kompetencji w Unii Europejskiej

 

STRESZCZENIE

Unia Europejska posiada wyłącznie kompetencje przyznane jej na mocy Traktatów (zasada przyznania). Zgodnie z tą zasadą UE może działać wyłącznie w granicach kompetencji przyznanych jej przez kraje UE na mocy Traktatów, by osiągać zawarte w nich cele. Kompetencje nieprzyznane UE na mocy Traktatów leżą w gestii krajów UE. Traktat lizboński wyjaśnia podział kompetencji pomiędzy UE a krajami UE. Kompetencje te podzielone są na trzy główne kategorie:

  • kompetencje wyłączne,
  • kompetencje dzielone,
  • kompetencje uzupełniające.

Trzygłówne rodzaje kompetencji:

  • 1.

    Kompetencje wyłączne (artykuł 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – TFUE): obszary, w których UE może samodzielnie stanowić prawo i przyjmować wiążące akty prawne. Kraje UE mają prawo czynić to samo, wyłącznie działając na mocy upoważnienia ze strony UE. UE posiada kompetencje wyłączne w następujących obszarach:

  • 3.

    Kompetencje uzupełniające (artykuł 6 TFUE): UE może interweniować jedynie w celu wspierania, koordynacji lub uzupełniania działań krajów UE. Prawnie wiążące akty UE nie mogą wymagać harmonizacji praw i przepisów krajów UE. Kompetencje wspierające dotyczą następujących obszarów:

Kompetencje szczególne

Unia Europejska może podejmować kroki w celu zapewnienia, by kraje UE koordynowały swoje polityki gospodarcze, społeczne i zatrudnienia na poziomie UE.

Unijna wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa charakteryzuje się określonymi cechami instytucjonalnymi, takimi jak ograniczony udział Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego w procedurze podejmowania decyzji i wyłączaniu działań legislacyjnych. Polityka ta jest określana i wdrażana przez Radę Europejską (składającą się z szefów państw lub rządów krajów UE) oraz przez Radę (składającą się z przedstawicieli wszystkich krajów UE na poziomie ministerialnym). Przewodniczący Rady Europejskiej i Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa reprezentują UE w sprawie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa.

Wykonywanie kompetencji

Wykonywanie kompetencji UE podlega dwóm podstawowym zasadom określonym w artykule 5 Traktatu o Unii Europejskiej:

  • zasada proporcjonalności: treść i zakres działań UE nie wykraczają poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów Traktatów,
  • zasada pomocniczości: w dziedzinach, które nie należą do jej wyłącznej kompetencji, UE podejmuje działania tylko wówczas i tylko w takim zakresie, w jakim cele zamierzonego działania nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez kraje UE i jeśli możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie UE.

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2016

Top