Help Print this page 
Title and reference
Procedury legislacyjne

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Procedury legislacyjne

WPROWADZENIE

Traktat lizboński ma na celu wzmocnienie zdolności Unii Europejskiej (UE) do decydowania, gwarantując jednocześnie prawowitość podejmowanych decyzji. Reformuje proces decyzyjny w UE, wprowadzając zmiany w obowiązujących procedurach ustawodawczych.

Artykuł 289 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej wymienia już tylko dwa rodzaje procedur ustawodawczych:

  • zwykłą procedurę ustawodawczą,
  • specjalne procedury ustawodawcze.

Ponadto traktat lizboński wprowadza klauzule pomostowe. Umożliwiają one zastosowanie – pod pewnymi warunkami – zwykłej procedury ustawodawczej w dziedzinach, w których takiej procedury początkowo nie stosowano.

ZWYKŁA PROCEDURA USTAWODAWCZA

Zwykła procedura ustawodawcza zastępuje dawną procedurę współdecydowania. Procedura ta jest najbardziej prawowita z demokratycznego punktu widzenia. Zakłada uczestnictwo Parlamentu Europejskiego, działającego obok Rady jako współustawodawca. Z czasem stała się najczęściej stosowaną procedurą ustawodawczą. Traktat lizboński potwierdza tę tendencję, zmieniając jej nazwę i ustanawiając ją procedurą prawa powszechnego. Zgodnie z tendencją wcześniejszych traktatów traktat lizboński rozszerza także zwykłą procedurę ustawodawczą na nowe dziedziny polityczne (zob. „rozszerzenie stosowania większości kwalifikowanej i zwykłej procedury ustawodawczej”).

Przebieg i zasady zwykłej procedury ustawodawczej są takie same, jak w dawnej procedurze współdecydowania. Opisane są szczegółowo w art. 294 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Rada i Parlament zajmują równorzędne stanowisko. Obie instytucje przyjmują akty ustawodawcze po pierwszym lub drugim czytaniu. Jeśli po drugim czytaniu instytucje nie znalazły porozumienia, powołuje się komitet pojednawczy.

Ponadto zasadą głosowania w ramach zwykłej procedury ustawodawczej jest większość kwalifikowana. W celu ułatwienia podejmowania decyzji i wzmocnienia skuteczności procedury traktat lizboński wprowadził nową definicję większości kwalifikowanej (zob. „Rada Unii Europejskiej”).

SPECJALNE PROCEDURY USTAWODAWCZE

Specjalne procedury ustawodawcze zastępują dawne procedury konsultacji, współpracy i zgody. Ma to na celu uproszczenie procesu decyzyjnego w UE dzięki poprawie przejrzystości i skuteczności. Jak wskazuje sama nazwa, są to procedury inne od zwykłej procedury ustawodawczej i stanowią wyjątek.

W specjalnych procedurach ustawodawczych Rada UE jest w praktyce jedynym ustawodawcą. Parlament Europejski jest tylko włączony do procedury. Jego rola ogranicza się do konsultacji lub zatwierdzenia.

Inaczej niż w przypadku zwykłej procedury ustawodawczej Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie daje dokładnego opisu specjalnych procedur ustawodawczych. Zasady ich stosowania są opisane w TUE oraz w TFUE, w odpowiednich artykułach zakładających ich stosowanie.

KLAUZULE POMOSTOWE

Traktat lizboński wprowadza klauzule pomostowe, aby umożliwić stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w dziedzinach, w których traktaty przewidywały specjalną procedurę ustawodawczą. Ponadto klauzule te pozwalają na stosowanie głosowania większością kwalifikowaną w aktach, które miały być przyjmowane jednogłośnie.

Istnieją dwa rodzaje klauzul pomostowych:

  • ogólna klauzula pomostowa stosowana do wszystkich polityk europejskich: jej zastosowanie musi być zaakceptowane w drodze jednogłośnej decyzji Rady Europejskiej (zob. „zmiana traktatów”),
  • szczególne klauzule pomostowe dla niektórych polityk europejskich.

Klauzule pomostowe szczególne różnią się od ogólnej klauzuli pomostowej kilkoma cechami. Na przykład parlamenty narodowe zwykle nie mają prawa sprzeciwu, którym dysponują w ogólnej klauzuli. W innych przypadkach stosowanie pewnych szczególnych klauzul może być dopuszczone decyzją Rady, a nie Rady Europejskiej, jak w przypadku klauzuli ogólnej. Sposoby stosowania klauzul szczególnych różnią się w poszczególnych przypadkach i są opisane w artykułach traktatów, które przewidują ich stosowanie.

Wyróżniono sześć szczególnych klauzul pomostowych stosowanych do:

  • wieloletnich ram finansowych (art. 312 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (art. 31 Traktatu o Unii Europejskiej),
  • współpracy sądowej w sprawach prawa rodzinnego (art. 81 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Ta specyficzna klauzula jest jedyną, w przypadku której parlamenty narodowe zachowują prawo sprzeciwu.
  • wzmocnionej współpracy w dziedzinach, w których stosowane jest głosowanie jednomyślne lub specjalna procedura ustawodawcza (art. 333 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • kwestii społecznych (art. 153 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej),
  • ochrony środowiska (art. 192 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2010

Top