Help Print this page 
Title and reference
Rozszerzenie zastosowania głosowania większością kwalifikowaną i zwykłej procedury ustawodawczej

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Rozszerzenie zastosowania głosowania większością kwalifikowaną i zwykłej procedury ustawodawczej

WPROWADZENIE

Traktat lizboński stara się unowocześnić i poprawić proces decyzyjny w Unii Europejskiej (UE). W Unii rozszerzonej do 27 członków jednogłośnie podejmowanie decyzji staje się trudne, a ryzyko blokowania dużo poważniejsze. Traktat lizboński rozszerza stosowanie głosowania większością kwalifikowaną na wiele nowych dziedzin politycznych. Ma się to przyczynić do budowy struktury europejskiej poprzez ułatwienie podejmowania decyzji w instytucjach.

Traktat lizboński obejmuje głosowaniem większością kwalifikowaną wiele przepisów Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE):

  • w sposób bezpośredni – wskazując przypadki, kiedy Rada Europejska lub Rada stanowią większością kwalifikowaną,
  • w sposób pośredni – umożliwiając stanowienie zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą w nowych dziedzinach.

Wciąż mając na celu poprawę procesu decyzyjnego, traktat lizboński dokonał także zmian dotyczących definicji samej większości kwalifikowanej.

POSTANOWIENIA INSTYTUCJONALNE

W następstwie reformy instytucjonalnej wynikającej z traktatu lizbońskiego Rada Europejska stanowi większością kwalifikowaną w sprawach:

Rada stanowi także większością kwalifikowaną w sprawie decyzji dotyczących:

  • zmian statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz utworzenia sądów wyspecjalizowanych (art. 257 i 281 TFUE),
  • zatwierdzania umowy o wystąpieniu zawartej przez państwo członkowskie i UE (art. 50 TUE),
  • określania zasad odnoszących się do uprawnień wykonawczych (art. 291 TFUE).

EUROPEJSKA PRZESTRZEŃ WOLNOŚCI, BEZPIECZEŃSTWA I SPRAWIEDLIWOŚCI

Traktat lizboński w istotny sposób wzmacnia przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości UE. Środki podejmowane w tym zakresie były z zasady przyjmowane przez Radę jednogłośnie. Zwykła procedura ustawodawcza ma teraz zastosowanie do wielu z nich. Celem jest wzmocnienie demokratycznej legitymacji działań UE w tej dziedzinie dzięki włączeniu Parlamentu Europejskiego i rozszerzeniu zastosowania głosowania większością kwalifikowaną. Zwykła procedura ustawodawcza stosowana jest dla środków wynikających z:

  • polityk związanych z kontrolą granic i imigracją (art. 77, 78 i 79 TFUE),
  • współpracy sądowej w sprawach cywilnych (art. 81 TFUE),
  • współpracy policyjnej (art. 87 i 88 TFUE),
  • współpracy sądowej w sprawach karnych (art. 82, 83, 84 i 85 TFUE). Głosowanie większością kwalifikowaną mogło być rozszerzone na art. 82 i 83 dzięki dwóm klauzulom zwanym „hamulcem bezpieczeństwa”: państwo członkowskie może zwrócić się do Rady Europejskiej, jeśli uzna, że podstawowe zasady systemu prawnego są zagrożone. Procedura ustawodawcza jest wtedy zawieszona aż do momentu, kiedy Rada Europejska zwróci się do Komisji o nowy wniosek lub zadecyduje o ponownym wszczęciu procedury z uwzględnieniem uwag.

WSPÓLNA POLITYKA ZAGRANICZNA I BEZPIECZEŃSTWA (WPZIB)

Głosowanie jednomyślne pozostaje podstawową zasadą w kwestiach związanych z WPZiB. Artykuł 31 TUE przewiduje jednak cztery wyjątki: Rada stanowi większością kwalifikowaną w sytuacji, gdy:

  • przyjmuje decyzję określającą działanie lub stanowisko Unii, na podstawie decyzji Rady Europejskiej,
  • przyjmuje decyzje określające działanie lub stanowisko Unii, zgodnie z wnioskiem Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa,
  • podejmuje decyzję wykonującą decyzję określającą działanie lub stanowisko Unii w dziedzinie WPZiB,
  • mianuje specjalnego przedstawiciela na wniosek Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa.

Wprowadzono także specjalną klauzulę pomostową, aby Rada mogła stanowić większością kwalifikowaną także w innych sytuacjach. Rada Europejska musi wcześniej podjąć jednomyślnie decyzję pozwalającą na rozszerzenie stosowania większości kwalifikowanej.

Ponadto traktat lizboński tworzy dwa nowe instrumenty, których warunki są określone przez Radę większością kwalifikowaną:

  • fundusz początkowy WPZiB (art. 41 TUE),
  • Europejską Agencję Obrony (art. 45 TUE).

Powstała także możliwość zorganizowania stałej współpracy strukturalnej między państwami członkowskimi, które mają duże zdolności wojskowe. Wówczas Rada podejmuje większością kwalifikowaną decyzję regulującą warunki takiej współpracy (art. 46 TUE).

INNE DZIEDZINY POLITYCZNE

Rozszerzenie stosowania głosowania większością kwalifikowaną dotyczy większości polityk europejskich. Zwykła procedura ustawodawcza stosowana jest w następujących dziedzinach:

  • swobodny przepływ pracowników (art. 48 TFUE), wprowadzono klauzulę „hamulca bezpieczeństwa”, aby głosowaniem większością kwalifikowaną objąć także tę dziedzinę. Zasada jest taka sama, jak w przypadku dwóch klauzul hamulca bezpieczeństwa w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości: procedura ustawodawcza może zostać zawieszona, jeśli państwo członkowskie uważa, że jego system bezpieczeństwa społecznego jest zagrożony,
  • transport (art. 91 TFUE),
  • harmonizacja prawa (art. 118 TFUE),
  • polityka pieniężna (art. 129 i 133 TFUE),
  • oświata, kształcenie zawodowe, sport (art. 165 TFUE),
  • kultura (art. 167 TFUE),
  • badania (art. 182 i 189 TFUE),
  • energia (art. 194 TFUE),
  • turystyka (art. 195 TFUE),
  • ochrona ludności (art. 196 TFUE),
  • współpraca administracyjna (art. 197 TFUE),
  • wspólna polityka handlowa (art. 207 TFUE),
  • współpraca finansowa z państwami trzecimi (art. 213 TFUE),
  • pomoc humanitarna (art. 214 TFUE).

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2010

Top