Help Print this page 
Title and reference
Zmiany traktatów

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

Zmiany traktatów

WPROWADZENIE

Zmiana traktatów założycielskich jest konieczna dla Unii Europejskiej (UE). Pozwala przystosować ustawodawstwo i polityki europejskie do nowych wyzwań, z którym UE musi się zmierzyć. Przed wejściem w życie traktatu lizbońskiego istniała tylko jedna procedura zmiany traktatów. Procedura ta wymagała zwołania konferencji międzyrządowej (IGC).

Traktat lizboński łagodzi procedurę zmiany, zwiększając jej demokratyczny charakter. Nieznacznie modyfikuje zwykłą procedurę zmiany, zwiększając udział Parlamentu Europejskiego i parlamentów narodowych. Przede wszystkim należy podkreślić, że traktat lizboński tworzy dwa rodzaje procedur uproszczonych, aby ułatwić zmianę niektórych postanowień traktatów.

Złagodzenie sposobu zmiany traktatów ograniczone jest utrzymaniem jednogłośnego głosowania. Niezależnie od wybranej procedury państwa członkowskie muszą jednogłośnie przyjąć zmianę postanowień.

Procedury zmiany zawarte są w art. 48 Traktatu o Unii Europejskiej.

ZWYKŁA PROCEDURA ZMIANY

Zwykła procedura rewizji dotyczy najistotniejszych zmian wprowadzonych do traktatów, takich jak zwiększenie lub zmniejszenie kompetencji UE. Zakłada zwołanie konferencji międzyrządowej, która przyjmie projekt rewizji w drodze porozumienia. Zmiany wprowadzane do traktatów wchodzą w życie dopiero po ich ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie.

Traktat lizboński uznaje także aktualną praktykę zwoływania konwencji europejskiej przed konferencją międzyrządową. Konwencja ta ma za zadanie rozpatrzyć projekty rewizji i wydać konferencji międzyrządowej odpowiednie zalecenia. Konwencja gromadzi przedstawicieli szefów państw lub rządów, Komisji, a także parlamentów narodowych i Parlamentu Europejskiego. Traktat lizboński chce w ten sposób nadać procesowi rewizji bardziej demokratyczny charakter. Inną istotną zmianą jest to, że Parlament Europejski uzyskuje prawo inicjatywy. Może więc proponować projekty zmiany tak samo jak rządy państw członkowskich i Komisja.

Rada Europejska – za zgodą Parlamentu Europejskiego – może także decydować o niezwoływaniu konwencji, jeśli zmiany mają niewielkie znaczenie. W takim przypadku ustanawiany jest mandat dla konferencji międzyrządowej.

UPROSZCZONA PROCEDURA ZMIANY

Traktat lizboński ustanawia procedurę uproszczoną dla zmiany polityk i działań wewnętrznych UE. Celem jest ułatwienie budowania struktury europejskiej w tym zakresie. Taka procedura pozwala na niezwoływanie konwencji europejskiej i konferencji międzyrządowej. Jednak kompetencje UE nie mogą być rozszerzone przy zastosowaniu uproszczonej procedury zmiany.

Podobnie jak w zwykłej procedurze rząd każdego z państw członkowskich, Komisja lub Parlament Europejski mogą przedstawić Radzie Europejskiej projekt zmiany. Rada Europejska podejmuje następnie decyzję ogłaszającą zmiany wniesione do traktatów. Rada Europejska stanowi jednogłośnie po konsultacji z Komisją, Parlamentem Europejskim i Europejskim Bankiem Centralnym, jeśli zmiana dotyczy kwestii monetarnych. Nowe przepisy traktatów wchodzą w życie dopiero po ratyfikacji przez wszystkie państwa członkowskie zgodnie z ich wewnętrznymi zasadami konstytucyjnymi.

OGÓLNA KLAUZULA POMOSTOWA

Klauzula pomostowa wprowadzona przez traktat lizboński stanowi drugi rodzaj uproszczonej procedury zmiany. Klauzula ta umożliwia przyjęcie aktu zgodnie z zasadami innymi niż zasady przyjęte w traktatach europejskich bez wprowadzania formalnych zmian traktatów. Ogólna klauzula pomostowa dotyczy dwóch przypadków:

  • kiedy traktaty zakładają, że akt przyjmowany jest przez Radę jednogłośnie, Rada Europejska może podjąć decyzję pozwalającą jej na stanowienie większością kwalifikowaną,
  • kiedy traktaty zakładają, że akty przyjmowane są zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, Rada Europejska może podjąć decyzję pozwalającą na przyjęcie danych aktów zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

W obu przypadkach Rada Europejska stanowi jednogłośnie i musi uzyskać zgodę Parlamentu Europejskiego. Każdy parlament narodowy ma ponadto prawo sprzeciwu i może zablokować stosowanie ogólnej klauzuli pomostowej.

Klauzula pomostowa zdefiniowana w art. 48 Traktatu o Unii Europejskiej może być stosowana do wszystkich polityk europejskich z wyjątkiem decyzji w kwestiach obronności i wojskowości. Jednak Traktat o Unii Europejskiej oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewidują klauzule pomostowe stosowane w pewnych szczególnych dziedzinach (zob. „procedury ustawodawcze”). Wartością dodaną tych klauzul w stosunku do klauzuli ogólnej są pewne szczegóły proceduralne. Zwykle parlamenty narodowe nie dysponują prawem sprzeciwu.

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2010

Top