Help Print this page 
Title and reference
Zmiany traktatów UE

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Zmiany traktatów UE

 

STRESZCZENIE

Możliwość wprowadzania zmian w traktatach założycielskich jest ma kluczowe znaczenie dla Unii Europejskiej (UE). Pozwala przystosować unijne ramy ustawodawcze i polityczne do nowych wyzwań, z którym UE musi się zmierzyć. Traktat lizboński przewiduje stosowanie uproszczonej procedury zmiany, zwiększając demokratyczny charakter zmian.

Procedury zmiany zawarte są w art. 48 Traktatu o Unii Europejskiej. Bez względu na stosowaną procedurę, kraje UE muszą przyjąć zmiany zapisów danego traktatu jednogłośnie.

ZWYKŁA PROCEDURA ZMIANY

Zwykła procedura zmiany dotyczy najistotniejszych zmian wprowadzonych do traktatów, takich jak zwiększenie lub zmniejszenie kompetencji UE. Procedura przebiega w następujący sposób:

Każdy rząd kraju UE, Parlament Europejski lub Komisja mogą przedłożyć Radzie propozycję wprowadzenia zmian w traktacie; Rada przekłada te propozycje Radzie Europejskiej (składającej się z głów państwa i szefów rządów krajów UE), o zaproponowanej procedurze informowane są też krajowe parlamenty.

W przypadku, gdy Rada Europejska przyjmie pozytywną decyzję, zwoływany jest konwent, w skład którego wchodzą przedstawiciele krajowych parlamentów, głowy państw i szefowie rządów krajów UE, Parlament Europejski i Komisja. Konwent bada propozycje zmian i podejmuje decyzję na zasadzie konsensusu.

Następnie przewodniczący Rady zwołuje konferencję przedstawicieli rządów krajów UE, co ma na celu przyjęcie, za wspólnym porozumieniem, zmian w traktatach. Zmiany wchodzą w życie wyłącznie po ich ratyfikacji przez wszystkie kraje UE.

Rada Europejska , za zgodą Parlamentu Europejskiego, może także decydować o niezwoływaniu konwentu, jeśli zmiany mają niewielkie znaczenie.

UPROSZCZONA PROCEDURA ZMIANY

Traktat lizboński ustanawia procedurę uproszczoną dla zmiany wewnętrznych polityk i działań UE (np. dotyczących rolnictwa i rybołówstwa, rynku wewnętrznego, kontroli granic, polityki gospodarczej i pieniężnej). Celem jest ułatwienie dalszej integracji europejskiej w tym zakresie.

Taka procedura pozwala na niezwoływanie konwencji europejskiej i konferencji międzyrządowej.

Rada Europejska stanowi jednogłośnie po konsultacji z Komisją, Parlamentem Europejskim i Europejskim Bankiem Centralnym, jeśli zmiana dotyczy kwestii monetarnych. Zmiany traktatów wchodzą w życie dopiero po ratyfikacji przez wszystkie kraje UE.

Jednak kompetencje UE nie mogą być rozszerzone przy zastosowaniu uproszczonej procedury zmiany.

W obliczu kryzysu bankowego z 2008 r. wykorzystano uproszczoną procedurę, w celu powołania Europejskiego Mechanizmu Stabilności w oparciu o międzyrządowe porozumienie krajów należących do strefy euro. Na mocy decyzji Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2011 r. dodano ustęp trzeci do art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w brzmieniu: „państwa członkowskie, których walutą jest euro, mogą ustanowić mechanizm stabilizacyjny [ale] udzielenie wszelkiej niezbędnej pomocy finansowej w ramach takiego mechanizmu będzie podlegało rygorystycznym warunkom”.

KLAUZULE POMOSTOWE

Klauzule pomostowe stanowią drugi rodzaj uproszczonej procedury zmiany.

Ogólna klauzula pomostowa (art. 48 ust. 7 TUE) dotyczy dwóch przypadków:

1.

Kiedy traktaty zakładają, że akt przyjmowany jest przez Radę jednogłośnie, Rada Europejska może podjąć decyzję pozwalającą jej na stanowienie większością kwalifikowaną. Możliwość ta nie obejmuje decyzji mających wpływ na kwestie wojskowe lub obronne.

2.

kiedy traktaty zakładają, że akty przyjmowane są zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą, Rada Europejska może podjąć decyzję pozwalającą na przyjęcie danych aktów zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

W obu przypadkach Rada Europejska stanowi jednogłośnie po uzyskaniu zgody PE. Każdy parlament narodowy ma ponadto prawo sprzeciwu i może zablokować stosowanie ogólnej klauzuli pomostowej.

KLAUZULA ELASTYCZNOŚCI (ART. 352 TFUE)

Klauzula ta rozszerza uprawnienia UE w przypadkach, gdy działanie Unii okaże się niezbędne do osiągnięcia jednego z celów, o których mowa w Traktatach, a Traktaty nie przewidziały uprawnień do działania wymaganego w tym celu, Rada, stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, przyjmuje stosowne przepisy. Przepisy te nie mogą prowadzić do harmonizacji przepisów krajów UE, jeżeli Traktaty wykluczają taką harmonizację.

Ostatnia aktualizacja: 17.11.2015

Top