Help Print this page 
Title and reference
Parlament Europejski

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Parlament Europejski

WPROWADZENIE

Parlament Europejski jest instytucją, w której obywatele UE są reprezentowani w sposób bezpośredni. Co pięć lat obywatele wybierają posłów do Parlamentu Europejskiego, których liczba jest określana dla każdego państwa członkowskiego.

Kompetencje Parlamentu Europejskiego zmieniały się w drodze zmian w traktatach europejskich. Obecnie Parlament sprawuje władzę ustawodawczą na równi z Radą w większości obszarów kompetencji UE. Razem z Radą Parlament decyduje o budżecie Unii. Parlament zapewnia polityczną kontrolę nad Komisją.

SKŁAD

Podział miejsc między państwami członkowskimi w Parlamencie jest zagadnieniem złożonym, które często znajdowało się centrum debat podczas rewizji traktatów. Przydziały te muszą przede wszystkim utrzymywać satysfakcjonujące proporcje między miejscami przeznaczonymi dla państw członkowskich i liczbą ich obywateli. Muszą one umożliwić Parlamentowi refleksję nad ważnymi kwestiami politycznymi, dając szansę także mniej zaludnionym państwom członkowskim. Ponadto całkowita liczba parlamentarzystów nie może przekroczyć pewnej granicy, aby nie wpłynęła ona niekorzystnie na wydajność pracy Parlamentu.

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego podział miejsc miedzy państwa członkowskie nie stanowi już części traktatów. Ma on od tej chwili wynikać z propozycji Parlamentu przyjętej jednogłośnie przez Radę Europejską z aprobatą Parlamentu.

Traktat ustanawia podstawowe zasady odnoszące się do składu Parlamentu:

  • maksymalna liczba posłów, wraz z przewodniczącym Parlamentu wynosi 751,
  • minimalna liczba miejsc przypisana państwu członkowskiemu wynosi 6,
  • maksymalna liczba miejsc przypisana państwu członkowskiemu wynosi 96,
  • podział miejsc odbywać się musi na zasadzie proporcjonalności degresywnej. Innymi słowy im państwo członkowskie jest bardziej zaludnione, tym więcej ma europosłów i tym większa jest liczba mieszkańców, których taki europoseł reprezentuje.

W związku z wejściem Chorwacji do Unii w lipcu 2013 r. liczba deputowanych europejskich tymczasowo osiągnęła 766. Po wyborach Europejskiej w maju 2014 r. liczba ta wróciła do poziomu 751 posłów: 12 krajów utraciło jedno miejsce (Rumunia, Grecja, Belgia, Portugalia, Republika Czeska, Węgry, Austria, Bułgaria, Irlandia, Chorwacja, Litwa i Łotwa), a Niemcy straciły trzech posłów.

ZAKRES UPRAWNIEŃ

Na mocy traktatu lizbońskiego demokratyczny charakter UE staje się poprzez rozszerzenie uprawnień Parlamentu Europejskiego wyraźniejszy. Procedura współdecyzji, w ramach której Parlament traktowany jest na zasadzie równości z Radą, nazwana została zwykłą procedurą ustawodawczą. Zwykła procedura ustawodawcza jest obecnie stosowana w ponad 40 nowych obszarach, w tym w zakresie rolnictwa, bezpieczeństwa energetycznego, imigracji, sprawiedliwości, spraw wewnętrznych, zdrowia publicznego i funduszy strukturalnych. (zob. dokument procedura ustawodawcza). Parlament ma prawo do wyrażenia zgody na akty przyjęte w ramach procedury konsultacji i procedury zgody, zwanych od tego czasu specjalnymi procedurami ustawodawczymi.

Na poziomie międzynarodowym Parlament musi przyjmować szereg układów z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi, takich jak układy o stowarzyszeniu czy układy w dziedzinach objętych zwykłą procedurą ustawodawczą (na przykład umowy handlowe). Parlamentowi muszą być również przedstawiane wszystkie inne rodzaje umów międzynarodowych.

Traktat lizboński zwiększył również uprawnienia budżetowe Parlamentu. Od tego czasu Parlament ma w ramach procedury przyjmowania budżetu rocznego UE ten sam status co Rada, a nie, jak uprzednio, tylko w stosunku do wydatków nieobowiązkowych. Przed wejściem w życie traktatu lizbońskiego Parlament nie miał ostatniego słowo w sprawie wydatków obowiązkowych, w szczególności w rolnictwie lub w zakresie umów międzynarodowych (około 45% całego budżetu Unii), w przypadku których mógł jedynie proponować zmiany. Procedura została uproszczona i obejmuje jedno czytanie przez Parlament i Radę lub, w przypadku braku porozumienia, jedno czytanie przez komitet pojednawczy (artykuł 314 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).

Zwiększyły się także uprawnienia Parlamentu w zakresie kontroli politycznej w Komisji Europejskiej. Przewodniczący jest wybierany na wniosek Rady Europejskiej. Muszą być uwzględnianie wyniki wyborów europejskich. Inauguracja Komisji w pełnym składzie jest zatem uzależniona od zgody Parlamentu. Zgoda ta obejmuje również wybór Wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, który jest jednocześnie wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej. Zgodnie z artykułem 234 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej Parlament może również odwołać Komisję, głosując w sprawie wniosku o wotum nieufności.

Ponadto Parlament uzyskuje większe uprawnienia w zakresie zmian traktatów założycielskich Unii. Mając prawo inicjatywy ustawodawczej, może przedkładać Radzie propozycje zmian traktatów. Jest członkiem konwentu, który analizuje propozycje przedłożone w ramach zwykłej procedury zmiany traktatów. W ramach uproszczonej procedury zmiany, kiedy w celu zmiany traktatu interwencja konwentu nie jest konieczna, konsultacja z Parlamentem nadal musi mieć miejsce.

TABELA ZBIORCZA

-

Artykuły

Temat

Traktat o Unii Europejskiej

14

Rola i skład Parlamentu

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

223 do 234

Zasady funkcjonowania i zadania Parlamentu Europejskiego

AKTY POWIĄZANE

2013/312/UE: Decyzja Rady Europejskiej z dnia 28 czerwca 2013 r. ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego [Dziennik Urzędowy L 181 z 29.06.2013].

Ostatnia aktualizacja: 08.05.2014

Top