Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Handvest van de grondrechten

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Handvest van de grondrechten

 

SAMENVATTING VAN:

EU-handvest van de grondrechten

WAT IS HET DOEL VAN HET HANDVEST?

Met het Handvest van de grondrechten wordt een reeks persoonlijke, burgerlijke, politieke, economische en sociale rechten van de burgers en de ingezetenen van de EU erkend en in het EU-recht opgenomen.

KERNPUNTEN

Inhoud

Het handvest van de grondrechten van de Europese Unie (het Handvest) verenigt, met inachtneming van de bevoegdheden en taken van de Unie en van het subsidiariteitsbeginsel, de rechten die in het bijzonder voortvloeien uit de constitutionele tradities en de internationale verplichtingen die de lidstaten gemeen hebben, uit het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, uit de door de Unie en de Raad van Europa aangenomen sociale handvesten, alsook uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie en van het Europees Hof voor de rechten van de mens. Het handvest geeft meer bekendheid aan de grondrechten en verduidelijkt ze, waardoor het de rechtszekerheid in de EU versterkt.

Het handvest van de grondrechten omvat een inleidende preambule en 54 artikelen, verdeeld over zeven hoofdstukken:

  • hoofdstuk I: waardigheid (menselijke waardigheid, recht op leven, recht op menselijke integriteit, verbod van folteringen en van onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen, verbod van slavernij en dwangarbeid);
  • hoofdstuk II: vrijheden (recht op vrijheid en veiligheid, eerbiediging van het privéleven en het familie- en gezinsleven, bescherming van persoonsgegevens, recht te huwen en recht een gezin te stichten, vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst, vrijheid van meningsuiting en van informatie, vrijheid van vergadering en vereniging, vrijheid van kunsten en wetenschappen, recht op onderwijs, vrijheid van beroep en recht om te werken, vrijheid van ondernemerschap, recht op eigendom, asielrecht, bescherming bij verwijdering, uitzetting en uitlevering);
  • hoofdstuk III: gelijkheid (gelijkheid voor de wet, non-discriminatie, culturele, godsdienstige en taalkundige verscheidenheid, gelijkheid van mannen en vrouwen, rechten van het kind, rechten van ouderen, integratie van personen met een handicap);
  • hoofdstuk IV: solidariteit (recht op voorlichting en raadpleging van de werknemers binnen de onderneming, recht op collectieve onderhandelingen en collectieve actie, recht op toegang tot arbeidsbemiddeling, rechtvaardige en billijke arbeidsomstandigheden en -voorwaarden, verbod van kinderarbeid en bescherming van jongeren op het werk, gezins- en beroepsleven, sociale zekerheid en sociale bijstand, gezondheidsbescherming, toegang tot diensten van algemeen economisch belang, milieubescherming, consumentenbescherming);
  • hoofdstuk V: burgerschap (actief en passief kiesrecht bij de verkiezingen voor het Europees Parlement en bij gemeenteraadsverkiezingen, recht op behoorlijk bestuur, recht op toegang tot documenten, Europese Ombudsman, recht van petitie, vrijheid van verkeer en van verblijf, diplomatieke en consulaire bescherming);
  • hoofdstuk VI: rechtspleging (recht op een doeltreffende voorziening in rechte en op een onpartijdig gerecht, vermoeden van onschuld en rechten van de verdediging, legaliteitsbeginsel en evenredigheidsbeginsel inzake delicten en straffen, recht om niet tweemaal in een strafrechtelijke procedure voor hetzelfde delict te worden berecht of gestraft);
  • hoofdstuk VII: algemene bepalingen.

Toepassingsgebied

Het handvest geldt voor de Europese instellingen, waarbij het subsidiariteitsbeginsel wordt gerespecteerd, en kan in geen geval de hun door de verdragen toegekende bevoegdheden en taken uitbreiden. Het handvest geldt ook voor de lidstaten wanneer zij EU-wetgeving uitvoeren.

Indien rechten overeenstemmen met rechten die worden gewaarborgd door het Europees Verdrag ter bescherming van de rechten van de mens van 1950, zijn de betekenis en het toepassingsgebied daarvan zoals vastgesteld in het verdrag, hoewel in het EU-recht in een ruimere bescherming kan worden voorzien.

Jaarverslagen

Sinds 2010 publiceert de Europese Commissie een jaarverslag. In dit rapport wordt de vooruitgang van de toepassing van het handvest gevolgd.

ACHTERGROND

  • In 1999 concludeerde Europese Raad dat de fundamentele rechten die op EU-niveau van toepassing zijn, moesten worden geconsolideerd in een handvest voor betere zichtbaarheid.
  • Het handvest werd in december 2000 in Nice formeel afgekondigd door het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.
  • Het handvest werd juridisch bindend in de EU met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in december 2009 en beschikt nu over dezelfde juridische waarde als de EU-verdragen.

Kijk voor meer informatie op:

BELANGRIJKSTE DOCUMENT

Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (PB C 202, 7.6.2016, blz. 389-405)

GERELATEERDE DOCUMENTEN

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees economisch en sociaal comité en het comité van de regio’s: 2015 Verslag over de toepassing van het EU-Handvest van de grondrechten in 2015 (COM(2016) 265 final, 18.5.2016)

Laatste bijwerking 17.10.2016

Top