Help Print this page 
Title and reference
Het bevorderen en in stand houden van de waarden van de EU

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Het bevorderen en in stand houden van de waarden van de EU

De EU is gegrondvest op de waarden van respect voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren (artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU)).

BESLUIT

Artikel 2 VEU

Artikel 7 VEU

Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over artikel 7 van het Verdrag betreffende de Europese Unie: Eerbiediging en bevordering van de waarden waarop de Unie is gegrondvest (COM/2003/0606 def. van 15 oktober 2003)

SAMENVATTING

De EU is gegrondvest op de waarden van respect voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten, waaronder de rechten van personen die tot minderheden behoren (artikel 2 van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU)).

Alleen Europese landen die de in artikel 2 bedoelde waarden eerbiedigen en zich ertoe verplichten deze uit te dragen, kunnen een verzoek indienen om lid te worden van de EU (artikel 49 VEU).

Zorgen voor naleving van de fundamentele waarden van de EU

In de EU is de rechtsstaat van bijzonder belang. Respect voor de rechtsstaat is een voorwaarde voor de bescherming van alle in artikel 2 VEU genoemde fundamentele waarden. Het is ook een voorwaarde voor het handhaven van alle rechten en verplichtingen die voortvloeien uit de Verdragen en het internationaal recht.

HET EU-KADER VOOR DE RECHTSSTAAT

In maart 2014 heeft de Europese Commissie een nieuw kader voor de aanpak van systemische bedreigingen voor de rechtsstaat in een van de EU-28 landen aangenomen. Het nieuwe kader voor de rechtsstaat is een aanvulling op de inbreukprocedures, wanneer EU-recht wordt geschonden, en op de zogenaamde „artikel 7 VEU-procedure” die, op zijn strengst, een schorsing van het stemrecht mogelijk maakt in geval van „ernstige en voortdurende schending” van de EU-waarden door een EU-land.

Het kader stelt de Europese Commissie in staat een dialoog met het betrokken EU-land aan te gaan om escalatie van systemische bedreigingen voor de rechtsstaat te voorkomen. Bij het opstellen van haar beoordeling kan de Commissie gebruikmaken van de deskundigheid van andere EU-instellingen en internationale organisaties (met name het Europees Parlement, de Raad, het Bureau voor de grondrechten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), enz.

Als er binnen het kader geen oplossing kan worden gevonden, blijft artikel 7 VEU altijd het laatste redmiddel om een crisis op te lossen en te zorgen voor naleving van de EU-waarden.

Artikel 7 VEU

Artikel 7 VEU moet ervoor zorgen dat alle EU-landen de gemeenschappelijke waarden van de EU, met inbegrip van de rechtsstaat, respecteren. Het preventiemechanisme van artikel 7, lid 7 VEU kan alleen worden geactiveerd wanneer er een „duidelijk gevaar bestaat voor een ernstige schending” en het sanctiemechanisme van artikel 7, lid 2 VEU wanneer er een „ernstige en voortdurende schending door een EU-land” van de waarden in artikel 2 plaatsvindt.

Het preventiemechanisme stelt de Raad in staat het betrokken EU-land een waarschuwing te geven voordat een „ernstige schending” daadwerkelijk heeft plaatsgevonden.

Het sanctiemechanisme stelt de Raad in staat bepaalde rechten voor het betrokken EU-land die uit de toepassing van de Verdragen voortkomen, met inbegrip van de stemrechten van dat land in de Raad, te schorsen. In dat geval moet de „ernstige schending” al enige tijd hebben geduurd.

TOEPASSING

Sinds 2009 heeft de Commissie al meerdere keren te maken gehad met crisismomenten in sommige EU-landen, die specifieke problemen met de rechtsstaat hebben blootgelegd. De Commissie heeft deze gebeurtenissen aangepakt door het uitoefenen van politieke druk, evenals door het opstarten van procedures wegens schending in het geval van schendingen van EU-recht.

De preventie- en sanctiemechanismen van artikel 7 VEU zijn tot nu toe nog niet toegepast.

Initiatieven van andere EU-instellingen

Alle EU-instellingen hebben een aanvullende rol bij het bevorderen en handhaven van de rechtsstaat in de EU.

In december 2014 hebben de Raad en de EU-landen zich ertoe verbonden een jaarlijkse dialoog tussen alle EU-landen in de Raad op te zetten ter bevordering en instandhouding van de rechtsstaat in het kader van de Verdragen.

Het Europees Parlement heeft de EU-landen er ook bij diverse gelegenheden toe opgeroepen om regelmatig te worden beoordeeld op hun voortdurende naleving van de fundamentele waarden van de EU en de eis van de democratie en de rechtsstaat.

Zie ook het Bureau voor de grondrechten (Fundamental Rights Agency - FRA) en het jaarlijks activiteitenverslag 2013 FRA

GERELATEERDE BESLUITEN

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s - Verslag over de toepassing van het EU-Handvest van de grondrechten 2012 (COM(2013) 271 final van 8 mei 2013).

Verslag van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s - Verslag over de toepassing van het EU-Handvest van de grondrechten 2013 (COM(2014) 224 final van 14 april 2014).

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - Een nieuw EU-kader voor het versterken van de rechtsstaat (COM(2014) 158 final van 11 maart 2014).

Conclusies van de bijeenkomst van de Raad en de EU-landen in de Raad ter waarborging van het respect voor de rechtsstaat van 16 december 2014.

Laatste wijziging: 10.03.2015

Top