Help Print this page 
Title and reference
De voorrang van het Europese recht

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
BG ES CS DA DE ET EL EN FR GA HR IT LV LT HU MT NL PL PT RO SK SL FI SV
HTML html ES html CS html DA html DE html EL html EN html FR html IT html HU html NL html PL html PT html RO html FI html SV
Multilingual display
Text

De voorrang van het Europese recht

Volgens het voorrangsbeginsel staat het Europese recht boven het nationale recht van de lidstaten. Het beginsel geldt voor alle verbindende Europese rechtshandelingen. De lidstaten kunnen dan ook geen nationale voorschriften toepassen die strijdig zijn met het Europese recht.

Het voorrangsbeginsel zorgt ervoor dat het Europese recht steeds boven het nationale recht van de lidstaten staat. Het betreft een basisbeginsel van het Europese recht. Net zoals het beginsel van de rechtstreekse werking is het niet in de verdragen opgenomen, maar werd het door het Hof van Justitie van de Europese Unie (HJEU) vastgesteld.

Definitie

Het HJEU heeft het voorrangsbeginsel geformuleerd in het arrest Costa tegen Enel van 15 juli 1964. In dat arrest verklaart het Hof dat het door de Europese instellingen vastgestelde recht wordt opgenomen in de nationale rechtsstelsels van de lidstaten, die het moeten naleven. Het Europese recht staat daarbij boven het nationale recht van de lidstaten. Indien een nationaal voorschrift in strijd is met een Europese bepaling, dienen de autoriteiten van de lidstaten bijgevolg de Europese bepaling toe te passen. Het nationale recht wordt geannuleerd noch ingetrokken, maar de verbindende aard ervan wordt opgeschort.

Later heeft het Hof verduidelijkt dat de voorrang van het Europese recht voor alle nationale rechtshandelingen geldt, ongeacht of ze vóór of na de vaststelling van de betrokken Europese rechtshandeling zijn goedgekeurd.

Aangezien het Europese recht boven het nationale recht komt te staan, garandeert het voorrangsbeginsel dus dat de burgers overal in de EU op een eenvormige wijze beschermd worden door het Europese recht.

Reikwijdte van het beginsel

De voorrang van het Europese recht op het nationale recht is absoluut. Dat betekent dat deze voor alle verbindende Europese rechtshandelingen geldt, ongeacht of het gaat om primair dan wel om afgeleid recht.

Evenzo is het beginsel van toepassing op alle nationale rechtshandelingen, ongeacht de aard ervan: wetten, verordeningen, besluiten, beschikkingen, circulaires, enz. Het is van weinig belang of deze teksten afkomstig zijn van de uitvoerende dan wel de wetgevende macht van de lidstaat. Ook voor de rechterlijke macht geldt het voorrangsbeginsel. Ook het recht dat door haar wordt geschapen, de jurisprudentie, dient zich te voegen naar het recht van de Unie.

Volgens het Hof van Justitie geldt het voorrangsbeginsel ook ten aanzien van de nationale grondwetten. Een nationale rechter mag grondwettelijke bepalingen die strijdig zijn met het Europese recht bijgevolg niet toepassen.

Verantwoordelijken voor de naleving van het beginsel

Naar het voorbeeld van het beginsel van de rechtstreekse werking oefent het Hof van Justitie ook toezicht uit op de correcte toepassing van het voorrangsbeginsel. Het legt sancties op aan de lidstaten die dit beginsel niet respecteren, via zijn arresten in het kader van de verschillende in de oprichtingsverdragen vastgestelde beroepen, met name het beroep wegens niet-nakoming.

Ook is het de taak van de nationale rechter het voorrangsbeginsel te laten naleven. Hij kan eventueel gebruik maken van de prejudiciële verwijzingsprocedure wanneer hij twijfelt over de toepassing van genoemd beginsel. In een arrest van 19 juni 1990 (Factortame) heeft het Hof van Justitie aangegeven dat een nationale rechterlijke instantie in het kader van een prejudiciële vraag over de geldigheid van een nationaal voorschrift terstond de toepassing van dit voorschrift moet opschorten in afwachting van de door het Hof van Justitie voorgestane oplossing en van het vonnis dat de rechterlijke instantie hierover ten gronde zal geven.

Laatste wijziging: 01.10.2010

Top