Help Print this page 
Title and reference
Richtlijnen van de Europese Unie

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Richtlijnen van de Europese Unie

De richtlijn vormt een van de juridische instrumenten die de Europese instellingen tot hun beschikking hebben om het beleid van de Europese Unie (EU) ten uitvoer te leggen. Ze is een flexibel instrument dat vooral gebruikt wordt als middel om nationale wetten te harmoniseren. EU-landen worden erdoor verplicht bepaalde resultaten te bereiken, maar ze mogen daarbij zelf bepalen hoe ze dat doen.

SAMENVATTING

De richtlijn vormt een van de juridische instrumenten die de Europese instellingen tot hun beschikking hebben om het beleid van de Europese Unie (EU) ten uitvoer te leggen. Ze is een flexibel instrument dat vooral gebruikt wordt als middel om nationale wetten te harmoniseren. EU-landen worden erdoor verplicht bepaalde resultaten te bereiken, maar ze mogen daarbij zelf bepalen hoe ze dat doen.

Richtlijnen maken deel uit van het afgeleid recht van de EU. Daarom worden richtlijnen door de EU-instellingen in overeenstemming met de oprichtingsverdragen aangenomen. Zodra ze op EU-niveau zijn aangenomen, worden ze voor de toepassing ervan door de EU-landen omgezet in nationaal recht.

Zo staan er bijvoorbeeld in de richtlijn inzake de organisatie van de arbeidstijd verplichte rusttijden en een beperking van de in de EU toegestane wekelijkse arbeidstijd. Maar ieder land mag zelf bepalen hoe ze hun eigen wetten ontwerpen om te bepalen hoe deze regels worden toegepast.

Een bindende handeling voor algemene toepassing

In artikel 288 van het Verdrag betreffende de werking van de EU staat dat een richtlijn bindend is voor landen waarvoor de richtlijn is bestemd (één, meerdere of alle landen) ten aanzien van het te bereiken resultaat, waarbij de nationale autoriteiten de bevoegdheid houden over vorm en middelen.

Richtlijnen wijken echter af van verordeningen of besluiten.

Anders dan verordeningen, die na inwerkingtreding direct van toepassing zijn op de nationale wetgeving van EU-landen, zijn richtlijnen niet direct van toepassing in EU-landen. Ze moeten eerst in nationale wetgeving worden omgezet voordat regeringen, bedrijven en personen er een beroep op kunnen doen.

In tegenstelling tot besluiten zijn richtlijnen teksten die voor alle EU-landen van algemene toepassing zijn.

Richtlijnen worden volgens een wetgevingsprocedure aangenomen. Richtlijnen zijn wetgevingshandelingen die door de Raad en het Parlement in het kader van de gewone of bijzondere wetgevingsprocedure worden aangenomen.

Verplichte omzetting

Voordat richtlijnen op nationaal niveau van kracht worden, moeten EU-landen een wet aannemen om ze in nationaal recht om te zetten. Deze nationale maatregelen moeten de in richtlijnen vastgestelde doelstellingen bereiken. Nationale overheden moeten deze maatregelen aan de Europese Commissie meedelen.

EU-landen hebben speelruimte in het omzettingsproces. Hierdoor kunnen ze rekening houden met eventuele nationale eigenschappen. Omzetting moet plaatsvinden binnen de termijn die bij het aannemen van de richtlijn is vastgesteld (meestal binnen twee jaar).

Als een land een richtlijn niet omzet, kan de Commissie een inbreukprocedure starten en een procedure bij het Hof van Justitie van de EU tegen het land opstarten (in dit geval kan de niet-tenuitvoerlegging van de beslissing leiden tot een nieuwe veroordeling met eventuele geldboetes als gevolg).

Bescherming van personen in geval van onjuiste omzetting van richtlijnen

In principe is een richtlijn pas van kracht na omzetting in nationaal recht. Het Hof van Justitie van de EU is echter van mening dat een richtlijn die nog niet is omgezet, direct al bepaalde gevolgen kan hebben wanneer:

de omzetting in nationaal recht niet heeft plaatsgevonden of niet juist heeft plaatsgevonden,

de bepalingen van de richtlijn onvoorwaardelijk en voldoende duidelijk en nauwkeurig zijn, en

de bepalingen van de richtlijn rechten aan personen verlenen.

Onder deze voorwaarden kunnen personen voor een rechter een beroep doen op de richtlijn tegen een EU-land. Zolang een richtlijn nog niet is omgezet in nationaal recht, kunnen personen zich niet beroepen op een vordering tegen een andere persoon in verband met het rechtstreekse effect van een verordening (zie Arrest in de zaak C-91/92 Paola Faccini Dori tegen Recreb Srl van 14 juli 1994).

Ook biedt het Hof van Justitie personen onder bepaalde voorwaarden de mogelijkheid om eventuele vergoeding te verkrijgen voor richtlijnen die slecht of traag zijn omgezet (Arrest in de Zaken C-6/90 en C-6/90 Francovich en Bonifaci van 19 november 1991).

Bestrijden van vertragingen in de omzetting

Late omzetting van richtlijnen door EU-landen blijft een hardnekkig probleem waardoor burgers en bedrijven niet kunnen profiteren van de tastbare voordelen van EU-wetgeving.

De EU heeft tot doel gesteld de omzettingsachterstand tot 1 % terug te brengen. Uit de omzettingstabel van richtlijnen inzake de interne markt, die in juli 2014 door de Commissie is gepubliceerd, blijkt dat slechts vijf landen dit doel niet wisten te bereiken. Omgerekend hebben twaalf landen een omzettingsachterstand van minder dan de 0,5 % die in de Akte voor de interne markt van april 2011 is voorgesteld.

Kijk voor meer informatie op de website van de Europese Unie over EU-recht.

Laatste bijwerking 30.08.2015

Top