Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten

SAMENVATTING VAN:

Mededeling van de Commissie (COM(2010) 573 definitief) – Strategie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten door de Europese Unie

SAMENVATTING

WAT IS HET DOEL VAN DE MEDEDELING?

  • In de mededeling wordt de strategie van de Europese Commissie gepresenteerd voor een doeltreffende toepassing van het Handvest van de grondrechten van de EU.
  • De mededeling bevat overwegingen bij de rol van fundamentele rechten in het wetgevende proces, met inbegrip van de methodologie van de Commissie voor de voorbereiding van nieuwe wetgeving en de tenuitvoerlegging van EU-wetgeving.

KERNPUNTEN

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon op 1 december 2009 werd het Handvest van de grondrechten juridisch bindend. Deze nieuwe status van het handvest moest het optreden van de EU met betrekking tot de naleving van grondrechten versterken.

Het doel van de strategie van de Commissie is het verzekeren van de effectieve toepassing van de grondrechten die in het handvest zijn opgenomen. Daartoe dient de EU zelf het goede voorbeeld te geven om:

  • iedereen die binnen de EU leeft, de mogelijkheid te bieden om de in het handvest vastgelegde rechten te genieten;
  • het wederzijdse vertrouwen tussen lidstaten te versterken;
  • bij de bevolking vertrouwen te wekken in communautaire beleidsmaatregelen;
  • de geloofwaardigheid van het externe optreden van de EU op het vlak van mensenrechten te verbeteren.

Een grondrechtencultuur binnen de Commissie

De Commissie verricht regelmatig controles om er zich van te vergewissen dat haar wetsvoorstellen en besluiten verenigbaar zijn met het handvest. Toch dient ze deze controles nog te versterken binnen de departementen die de voorstellen en besluiten opstellen, door voor het ontstaan van een „grondrechtencultuur” in alle stadia van de procedure te zorgen. Dat is in het bijzonder belangrijk met het oog op de evaluatie van de noodzaak en de evenredigheid van de voorstellen, met name aangezien sommige rechten absoluut zijn (bijv. menselijke waardigheid, verbod op foltering, enz.), terwijl er voor andere, onder bepaalde omstandigheden, beperkingen kunnen gelden.

De Commissie beschikt over een methodiek om erop toe te zien dat er systematisch grondige controles worden verrichten met betrekking tot de naleving van de grondrechten in ontwerpvoorstellen bij:

  • voorbereidend overleg;
  • effectbeoordelingen (in 2011 vaardigde de Commissie richtsnoeren uit waarmee in effectbeoordelingen met deze grondrechten rekening kon worden gehouden;
  • de opstelling van ontwerpteksten.

Verder voert de Commissie controles uit om er zeker van te zijn dat het handvest in aanmerking werd genomen bij ex post-evaluaties van EU-instrumenten. Zij wil er zeker van zijn dat er inspanningen worden gedaan om de methodiek beter toe te passen in de praktijk. Zo besteedt ze in het bijzonder aandacht aan voorstellen en besluiten die

  • specifieke kwesties aankaarten met betrekking tot de verenigbaarheid met het handvest, of
  • de bevordering van een door het handvest beschermd specifiek grondrecht beogen.

Het handvest en het wetgevingsproces

De methodiek van de Commissie geldt alleen voor het voorbereidende stadium van het wetgevingsproces. Haar voorstellen kunnen door de Raad of het Europees Parlement worden gewijzigd zonder dat de gevolgen van de aldus aangebrachte wijzigingen voor en hun verenigbaarheid met grondrechten systematisch worden nagegaan. Bijgevolg is de Commissie bereid om de andere instellingen te helpen bij het aftoetsen van hun wijzigingen aan het handvest. Bij wijzigingen van haar voorstel die de naleving van grondrechten onvoldoende garanderen, kan de Commissie haar verzet tegen het verlagen van de beschermingsnormen kenbaar maken en actie ondernemen door, waar nodig, haar voorstel intrekken. Elke ontwerpwijziging die onverenigbaar zou kunnen zijn met het handvest, moet verder besproken worden in het kader van discussies tussen de instellingen.

Het handvest en de EU-landen

De EU-landen zijn alleen bij het implementeren van communautair recht verplicht om het handvest na te leven. De Commissie wil stappen ondernemen om de naleving van grondrechten in lidstaten af te dwingen door:

  • hen aan deze verplichting te herinneren en hen te helpen bij de correcte implementatie van communautair recht;
  • inbreukprocedures in te leiden tegen een lidstaat die zijn verplichting ter zake niet nakomt.

Informatie aan de bevolking

De bevolking moet goed op de hoogte worden gehouden van haar rechten zoals deze in het handvest werden vastgelegd en van de manieren waarop ze deze rechten kan afdwingen, mochten ze geschonden worden, in het bijzonder met betrekking tot de bescherming van de rechten van het kind. Het is van essentieel belang dat de bevolking zich bewust is van de beschikbare rechtsmiddelen en dat ze over alle nodige informatie beschikt om redres te verkrijgen (bijvoorbeeld compensatie). Daarom wil de Commissie doelgerichte en aangepaste maatregelen treffen om elk eventueel probleem op het vlak van communicatie aan te pakken, zoals:

  • bijkomende informatieactiviteiten over de rol en de bevoegdheden van de EU inzake grondrechten;
  • acties om ervoor te zorgen dat er praktische informatie beschikbaar is over bestaande rechtsmiddelen, in het bijzonder via het portaal voor e-justitie.

Jaarrapporten over de toepassing van het handvest

Om de geboekte vooruitgang te kunnen opvolgen bij de implementatie van het handvest en om voor regelmatige gedachtewisselingen binnen het Europees Parlement en de Raad te zorgen, stelt de Commissie jaarrapporten op over de toepassing van het handvest. Deze rapporten worden in nauwe samenwerking met alle instellingen en relevante belanghebbenden voorbereid.

ACHTERGROND

Meer informatie is beschikbaar op de website van het Handvest voor de grondrechten van de EU.

BESLUIT

Mededeling van de Commissie – Strategie voor een doeltreffende tenuitvoerlegging van het Handvest van de grondrechten door de Europese Unie (COM(2010) 573 definitief van 19.10.2010

GERELATEERDE BESLUITEN

Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Inhoudsopgave (PB L 326 van 26.10.2012, blz. 392)

Werkdocument van de diensten van de Commissie – Praktische richtsnoeren voor het rekening houden met grondrechten bij effectbeoordelingen door de Commissie ( SEC(2011) 567 definitief van 6.5.2011)

Laatste bijwerking 28.06.2016

Top