Help Print this page 
Title and reference
Rechtshandelingen van de Europese Unie

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Rechtshandelingen van de Europese Unie

Voor de uitvoering van hun taken kunnen de instellingen van de Europese Unie (EU) verschillende rechtshandelingen aannemen. Dit kunnen wetgevings- en niet-wetgevingshandelingen zijn. Afhankelijk van hun aard kunnen ze bindend zijn.

SAMENVATTING

Voor de uitvoering van hun taken kunnen de instellingen van de Europese Unie (EU) verschillende rechtshandelingen aannemen. Dit kunnen wetgevings- en niet-wetgevingshandelingen zijn. Afhankelijk van hun aard kunnen ze bindend zijn.

Inleiding

In het Verdrag van Lissabon is de indeling van EU-rechtshandelingen herzien. Ter vereenvoudiging is het aantal rechtshandelingen ter beschikking van de EU-instellingen teruggebracht van tien naar vijf.

Daarnaast kan de Europese Commissie door dit verdrag een nieuwe categorie handelingen, de gedelegeerde handelingen, aannemen. Ook versterkt het de bevoegdheid van de Commissie om uitvoeringshandelingen aan te nemen. Door deze twee veranderingen moet de doeltreffendheid van EU-besluitvorming en de tenuitvoerlegging van de besluiten worden verbeterd.

EU-rechtshandelingen en de indeling ervan

In het kader van artikel 288 van het Verdrag inzake de werking van de Europese Unie (VWEU) kunnen de Europese instellingen vijf soorten rechtshandelingen aannemen:

adviezen.

Verordeningen, richtlijnen en besluiten zijn bindende rechtshandelingen, aanbevelingen en adviezen zijn niet bindend.

Een besluit kan specifiek op één of meerdere doelgroepen (EU-landen, bedrijven of particulieren) zijn gericht. Ook zijn er besluiten zonder specifieke doelgroep, met name op het gebied van het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

Gedelegeerde handelingen

Door artikel 290 van het VWEU kan de EU-wetgever (meestal het Europees Parlement en de Raad) bevoegdheid aan de Commissie delegeren om niet-wetgevende handelingen van algemene toepassing aan te nemen ter aanvulling of wijziging van bepaalde niet-essentiële onderdelen van een wetgevende handeling.

Zo kunnen met gedelegeerde handelingen nieuwe (niet-essentiële) regels worden toegevoegd of latere wijzigingen van bepaalde aspecten van een wetgevende handeling worden uitgevoerd. De wetgever kan zich zo concentreren op beleidsrichting en doelstellingen zonder al te diep in te gaan op de details of uiterst technische debatten aan te gaan.

De bevoegdheidsoverdracht om gedelegeerde handelingen aan te nemen is echter aan strenge beperkingen onderworpen. Alleen de Commissie kan de bevoegdheid krijgen gedelegeerde handelingen aan te nemen. Bovendien kunnen essentiële onderdelen van een gebied niet aan een bevoegdheids-delegatie worden onderworpen. Daarnaast moeten de doelstellingen, de inhoud, het toepassingsgebied en de duur van de bevoegdheidsdelegatie in de wetgevende handeling omschreven zijn. Tot slot moet de wetgever expliciet de voorwaarden voor delegatie in de wetgevende handeling opnemen. In dit opzicht kunnen het Parlement en de Raad voorzien in het recht de delegatie in te trekken of bezwaren te uiten tegen de gedelegeerde handeling.

Deze procedure wordt vaak gebruikt op verschillende gebieden zoals: interne markt, landbouw, milieu, consumentenbescherming, vervoer, of op het gebied van vrijheid, veiligheid en justitie.

Uitvoeringshandelingen

De verantwoordelijkheid voor wettelijk bindende EU-handelingen ligt vooral bij EU-landen. Sommige wettelijk bindende EU-handelingen vereisen echter uniforme voorwaarden voor de tenuitvoerlegging ervan. In deze gevallen hebben de Commissie of, in naar behoren gemotiveerde specifieke gevallen voorzien in artikel 24 en 26 van het Verdrag betreffende de Europese Unie, de Raad, de bevoegdheid uitvoeringshandelingen aan te nemen (artikel 291 van het VWEU).

In Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad staan de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de EU-landen de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren. Deze controle is een procedure die in EU-jargon ook wel als „comitologie” bekendstaat, d.w.z. dat de Commissie wordt bijgestaan door comités die uit vertegenwoordigers van EU-landen bestaan en die voorgezeten worden door een vertegenwoordiger van de Commissie. Iedere ontwerpuitvoeringshandeling wordt bij het comité ingediend door de voorzitter ervan.

Kijk voor meer informatie op de website van de Europese Commissie over EU-recht.

Laatste bijwerking 08.09.2015

Top