Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Hervorming van EU-verdragen

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Hervorming van EU-verdragen

 

SAMENVATTING

De mogelijkheid om de stichtingsverdragen te hervormen is essentieel voor de Europese Unie (EU). Het kader van Europese wetgeving en Europees beleid kunnen daardoor worden aangepast aan de nieuwe uitdagingen voor de EU. Het Verdrag van Lissabon maakt een vereenvoudigde herzieningsprocedure mogelijk en zorgt ervoor dat herziening democratischer is.

De herzieningsprocedures staan in artikel 48 van het verdrag betreffende de EU. Welke procedure ook wordt gevolgd, EU-landen moeten het unaniem eens zijn over de herziening van de betreffende verdragsbepalingen.

GEWONE HERZIENINGSPROCEDURE

De gewone herzieningsprocedure betreft de belangrijkste aanpassingen aan de Verdragen, zoals de uitbreiding of beperking van de bevoegdheden van de EU. Het werkt als volgt:

De regering van ieder EU-land, het Europees Parlement of de Commissie kunnen een herzieningsproject voorleggen aan de Raad. De Raad legt deze voorstellen voor aan de Europese Raad (bestaande uit de staatshoofden en regeringsleiders van EU-landen), waarbij de nationale parlementen ook op de hoogte zijn gesteld van de voorgestelde procedure.

Indien de Europese Raad een positief besluit neemt, wordt een Conventie bijeengeroepen, die bestaat uit vertegenwoordigers van nationale parlementen, staatshoofden en regeringsleiders van EU-landen, het Europees Parlement en de Commissie. De Conventie onderzoekt de herzieningsvoorstellen en neemt per consensus een besluit.

Vervolgens wordt een conferentie van vertegenwoordigers van de regeringen van EU-landen bijeengeroepen door de voorzitter van de Raad om in onderlinge overeenstemming de aanpassingen van de verdragen aan te nemen. Deze wijzigingen worden pas van kracht wanneer alle EU-landen deze hebben geratificeerd.

De Europese Raad kan ook beslissen, na goedkeuring van het Europees Parlement om geen Conventie samen te roepen als de aanpassingen niet significant zijn.

VEREENVOUDIGDE HERZIENINGSPROCEDURE

Het Verdrag van Lissabon vereenvoudigt de procedure voor herziening van interne beleidslijnen en acties van de EU (waaronder landbouw- en visserijbeleid, interne marktbeleid, beleid inzake grenscontroles, economisch en monetair beleid). Het doelt op het vergemakkelijken van verdere Europese integratie in deze domeinen.

Deze procedure vermijdt de noodzaak tot convocatie van een Europese Conventie en een Intergouvernementele Conferentie.

De Europese Raad doet een uitspraak met eenparigheid van stemmen, na raadpleging van de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Centrale Bank als de herziening een monetaire beslissing inhoudt. De herzieningen van de Verdragen treden pas in werking na bekrachtiging door alle EU-landen.

De bevoegdheden van de EU mogen echter niet worden uitgebreid door middel van een vereenvoudigde herzieningsprocedure.

Na de bankencrisis van 2008, werd de vereenvoudigde procedure gebruikt om de vorming mogelijk te maken van het Europees Stabiliteitsmechanisme door een intergouvernementele overeenkomst van de landen in het eurogebied. Het besluit van de Europese Raad van 25 maart 2011 voegt een derde paragraaf toe aan artikel 136 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) die luidt „lidstaten die de euro als munt hanteren, kunnen een stabiliteitsmechanisme instellen…” maar „de verlening van financiële steun, indien vereist, uit hoofde van het mechanisme zal aan stringente voorwaarden gebonden zijn”.

OVERBRUGGINGSCLAUSULES

Overbruggingsclausules ” vormen de tweede vereenvoudigde herzieningsprocedure.

De algemene overbruggingsclausule (artikel 48 (7) TEU) heeft betrekking op de twee volgende gevallen:

1.

Indien de Verdragen voorschrijven dat een besluit met eenparigheid van stemmen aangenomen wordt door de Raad, dan kan de Europese Raad bij besluit bepalen dat de Raad met een gekwalificeerde meerderheid besluit. Deze mogelijkheid is niet van toepassing op besluiten die gevolgen hebben op militair gebied en besluiten op het gebied van defensie.

2.

Indien de Verdragen voorschrijven dat de besluiten vastgesteld worden volgens een bijzondere wetgevingsprocedure, kan de Europese Raad bij besluit bepalen dat die wetgevingshandelingen volgens de gewone wetgevingsprocedure worden vastgesteld.

In beide gevallen kan de Europese Raad besluiten met eenparigheid van stemmen en met de goedkeuring van het Europees Parlement. Bovendien beschikt elk nationaal parlement over een oppositierecht en kan de activering van de algemene overbruggingsclausule verhinderen.

DE OVERBRUGGINGSCLAUSULE (ARTIKEL 352 VWEU)

Deze clausule breidt de bevoegdheden van de EU uit wanneer een maatregel noodzakelijk blijkt te zijn om een van de doelstellingen van de Verdragen te behalen en wanneer de Verdragen niet in de nodige bevoegdheden voorzien. Maatregelen krachtens deze bepaling worden met eenparigheid van stemmen door de Raad aangenomen op voorstel van de Commissie en na goedkeuring van het Europees Parlement. Ze omvatten geen harmonisatie van de wetten van EU-landen op gebieden waar de Verdragen deze harmonisatie uitsluiten.

Laatste bijwerking 17.11.2015

Top