Help Print this page 
Title and reference
Het Europees Parlement

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Het Europees Parlement

INLEIDING

Het Europees Parlement is de instelling van de Europese Unie die direct door de burgers wordt gekozen. Iedere vijf jaar kiezen de burgers de leden van het Europees Parlement waarbij elke lidstaat recht heeft op een bepaald aantal leden.

Met de hervorming van de Europese verdragen zijn de bevoegdheden van het Europees Parlement verder uitgebreid. Het Parlement heeft nu in de meeste bevoegdheidsgebieden van de EU evenveel wetgevende bevoegdheid als de Raad. Het Parlement besluit samen met de Raad over de begroting van de Unie. De Commissie werkt onder de politieke controle van het Parlement.

SAMENSTELLING

De verdeling van de zetels tussen de lidstaten in het Parlement is een ingewikkeld thema dat altijd veel stof deed opwaaien tijdens de hervorming van de verdragen. Allereerst moet er sprake zijn van een bevredigende verhouding tussen de zetels die aan de lidstaten worden toegekend en hun bevolkingen. Vervolgens moeten die bevolkingen het Parlement toestaan na te denken over belangrijke politieke zaken, zaken waar ook de minder bevolkte lidstaten mee te maken krijgen. En tot slot mag het aantal parlementsleden niet te hoog worden, zodat de slagvaardigheid van het Parlement niet wordt aangetast.

Sinds het Verdrag van Lissabon staat de zetelverdeling tussen de lidstaten niet meer in de verdragen. Sindsdien moet hierover bij eenparigheid van stemmen worden besloten door de Raad nadat het Europees Parlement het ontwerp heeft opgesteld en goedkeuring heeft verleend.

In het Verdrag worden slechts de basisregels vastgesteld met betrekking tot de samenstelling van het Parlement:

  • het maximaal aantal leden van het Europees Parlement is vastgesteld op 751, met inbegrip van de voorzitter van het Parlement;
  • het minimaal aantal zetels per lidstaat bedraagt 6;
  • het maximaal aantal zetels per lidstaat bedraagt 96;
  • de toewijzing van de zetels dient te gebeuren op basis van het principe van degressieve proportionaliteit. Met andere woorden, hoe groter de bevolkingsomvang van een land, hoe meer zetels het land zal hebben en hoe meer burgers een lid van het Europees Parlement van die lidstaat zal vertegenwoordigen.

Na de toetreding van Kroatië tot de Unie in juli 2013, steeg het aantal leden van het Europees Parlement tijdelijk tot 766. Na de Europese verkiezingen in mei 2014 is dit aantal weer teruggebracht tot 751. Hierdoor moesten 12 landen een zetel inleveren (Roemenië, Griekenland, België, Portugal, de Tsjechische Republiek, Hongarije, Oostenrijk, Bulgarije, Ierland, Kroatië, Litouwen en Letland) en verloor Duitsland drie zetels.

BEVOEGDHEDEN

Het Verdrag van Lissabon versterkte het democratische karakter van de EU door de bevoegdheden van het Europees Parlement uit te breiden. De medebeslissingsprocedure, waarin het Europees Parlement op gelijke voet staat met de Raad, is omgedoopt tot gewone wetgevingsprocedure. Er wordt nu op meer dan 40 nieuwe beleidsterreinen gebruik gemaakt van de gewone wetgevingsprocedure, waaronder landbouw, energieveiligheid, immigratie, justitie, interne aangelegenheden, volksgezondheid en structuurfondsen (zie document wetgevingsprocedures). Het Parlement intervenieert ook binnen de bijzondere wetgevingsprocedures door advies te geven (raadplegingsprocedure) of door voorstellen goed te keuren (goedkeuringsprocedure).

Op internationaal niveau is voor een groot aantal soorten verdragen met derde landen of internationale organisaties goedkeuring nodig van het Parlement. Voorbeelden daarvan zijn associatieovereenkomsten en overeenkomsten op beleidsterreinen die onder de gewone wetgevingsprocedure vallen (bijvoorbeeld handelsovereenkomsten). Ook voor alle andere soorten internationale overeenkomsten moet het Parlement worden geraadpleegd.

Door het Verdrag van Lissabon zijn de begrotingsbevoegdheden van het Parlement toegenomen. Het Parlement werkt gedurende de volledige goedkeuringsprocedure van de jaarlijkse begroting van de Europese Unie op gelijke voet met de Raad, en niet langer alleen op het gebied van de niet-verplichte uitgaven. Voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon, had het Parlement niet het laatste woord over de verplichte uitgaven zoals die voor bijvoorbeeld landbouw of internationale overeenkomsten (ongeveer 45% van de volledige begroting van de Unie). Het enige wat het Parlement kon doen, was wijzigingen voorstellen. De procedure is vereenvoudigd en bestaat nu uit een eerste lezing van het Parlement en de Raad, of anders een lezing van een bemiddelingscomité (artikel 314 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie).

Het Parlement zag ook zijn bevoegdheden inzake het politieke toezicht op de Europese Commissie toenemen. De voorzitter wordt gekozen op voorstel van de Europese Raad. Er dient hierbij rekening te worden gehouden met de resultaten van de Europese verkiezingen. De inauguratie van de Commissie in haar totaliteit is afhankelijk van de goedkeuring van het Parlement. Deze goedkeuring omvat ook de benoeming van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, tevens de vicevoorzitter van de Europese Commissie. Conform artikel 234 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, kan het Parlement de Commissie ook dwingen collectief ontslag te nemen, middels een motie van wantrouwen.

Tot slot krijgt het Parlement meer verantwoordelijkheden met betrekking tot de herziening van de stichtingsverdragen van de Unie. Het heeft het recht van initiatief en kan derhalve een herziening van de verdragen voorstellen. Het Parlement neemt deel in de Conventie die de ontwerpen tot herziening bestudeert die worden voorgelegd met het oog op een gewone herzieningsprocedure van de verdragen en het Parlement moet worden geraadpleegd voor wijzigingen van de verdragen volgens de vereenvoudigde herzieningsprocedures.

OVERZICHT

-

Artikelen

Betreft

EU-Verdrag

14

Rol en samenstelling van het Parlement

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU):

223 t/m 234

Werking van het Europees Parlement

GERELATEERDE BESLUITEN

2013/312/EU: Besluit van de Europese Raad van 28 juni 2013 inzake de samenstelling van het Europees Parlement [Publicatieblad L 181 van 29.6.2013].

Laatste wijziging: 08.05.2014

Top