Help Print this page 
Title and reference
Il-proċess ta' adeżjoni ta' Stat Membru ġdid

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Il-proċess ta' adeżjoni ta' Stat Membru ġdid

Il-proċess ta' tkabbir tal-Unjoni Ewropea (UE) għandu funzjoni storika: li jagħmel lill-kontinent Ewropew żona ta' paċi, stabilità u prosperità. L-UE stabbilixxiet progressivament proċess biex tiggwida u tgħin lill-pajjiżi kandidati għall-adeżjoni biex iħejju ruħhom għall-obbligi tagħhom bħala Stati Membri, b'mod partikolari fil-proċessi tagħhom ta' tranżizzjoni, ta' riformi u ta' implimentazzjoni tad-dritt u tal-politiki tal-UE.

SINTEŻI

Kull Stat Ewropew li jkun jixtieq isir membru tal-Unjoni Ewropea (UE) għandu jirrispetta l-valuri komuni tal-UE ddefiniti fl-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE): ir-rispett tad-dinjità tal-bniedem, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, ir-rispett tad-drittijiet tal-bniedem, l-Istat tad-dritt u d-drittijiet ta' persuni li jappartjenu għal minoranzi. Barra minn hekk, għandu jimpenja ruħu li jippromwovi dawn il-valuri fi ħdan l-UE u fir-rigward ta' pajjiżi terzi.

Il-proċeduri ta' adeżjoni mal-UE huma stipulati fl-Artikolu 49 tat-TUE. Fl-ewwel lok, l-Istat li jkun jixtieq isir membru għandu jibgħat l-applikazzjoni tiegħu lill-Kunsill. Il-Parlament Ewropew u l-parlamenti nazzjonali jiġu infurmati dwar dik l-applikazzjoni. Il-Konsull jikkonsulta lill-Kummissjoni u jitlob l-approvazzjoni tal-Parlament Ewropew, li jiddikjara l-pożizzjoni tiegħu b'maġġoranza tal-membri tiegħu. F'każ ta' approvazzjoni, il-Kunsill jiddikjara l-pożizzjoni tiegħu dwar l-adeżjoni b'vot unanimu.

Il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni, u l-adattamenti tat-trattati u tal-istituzzjonijiet li dik l-adeżjoni tkun teħtieġ, huma soġġetti għal ftehim bejn l-Istati Membri u l-pajjiż kandidat. Dak il-ftehim, magħruf bħala t-Trattat tal-adeżjoni, huwa soġġett għar-ratifika tal-Istati kontraenti kollha.

Il-proċess ta' adeżjoni

Kull talba għal adeżjoni hija soġeġtta għal opinjoni mill-Kummissjoni, u deċiżjoni mill-Kunsill, li tattribwixxi l-istatus ta' pajjiż kandidat lill-pajjiż applikant. Dak l-istatus ma jippermettix neċessarjament il-ftuħ immedjat tan-negozjati bil-għan ta' adeżjoni. Biex ikun jista' jsir dan, il-pajjiż kandidat irid jissodisfa numru ta' kundizzjonijiet.

Il-pajjiż irid jissodisfa l-kriterji ta' eliġibbiltà, li ġew iddefiniti matul il-Kunsill Ewropew ta' Kopenħagen fl-1993 u ssupplimentati matul il-Kunsill Ewropew ta' Madrid fl-1995. Dawn huma:

  • kriterji politiċi: l-istabilità tal-istituzzjonijiet għandha tiggarantixxi d-demokrazija, l-Istat tad-dritt, id-drittijiet tal-bniedem kif ukoll ir-rispett u l-protezzjoni tal-minoranzi;
  • kriterji ekonomiċi: l-eżistenza ta' ekonomija tas-suq vijabbli, il-kapaċità tal-pajjiż li jħabbatha mal-pressjoni tal-kompetizzjoni u mal-forzi tas-suq fi ħdan l-UE;
  • il-kapaċità li jassumi l-obbligi ta' Stat Membru, li jirriżultaw mid-dritt u mill-politiki tal-UE (jew acquis communautaire), inkluża l-adeżjoni mal-objettivi tal-Unjoni politika, ekonomika u monetarja.

Il-pajjiż kandidat għandu wkoll ikun ħoloq il-kundizzjonijiet għall-integrazzjoni tiegħu għall-adattament tal-istrutturi amministrattivi tiegħu.

Il-pajjiżi tal-Balkani tal-punent għandhom jipproduċu riżultati sodisfaċenti fil-qafas tal-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni (b'mod partikolari fir-rigward tal-kummerċ) qabel mal-UE tkun tista' teżamina l-applikazzjonijiet tagħhom għal adeżjoni.

Il-kapaċità ta' assorbiment tal-UE (jew il-kapaċità ta' integrazzjoni) hija element fundamentali ieħor. L-UE għandha tkun f'pożizzjoni li tilqa' membri ġodda waqt li tapprofondixxi l-integrazzjoni tagħha, u waqt li tiżgura l-funzjonament tal-istituzzjonijiet u l-politiki tagħha. Il-membri l-ġodda għandhom, min-naħa tagħhom, ikunu ppreparati sew għall-istaus ġdid tagħhom ta' Stat Membru. It-tkabbir għandu jirċievi wkoll l-appoġġ tal-opinjoni pubblika fl-Istati Membri u fil-pajjiżi kandidati.

Malli l-pajjiż kandidat jissodisfa dawn il-kriterji, in-negozjati ta' adeżjoni ikunu jistgħu jinbdew. Il-Kunsill Ewropew jiddeċiedi dwar jekk ikunx opportun li jinfetħu n-negozjati fuq il-bażi tal-parir tal-Kummissjoni.

In-negozjati ta' adeżjoni jikkostitwixxu s-sustanza tal-proċess ta' adeżjoni. Dawn jirrigwardaw l-adozzjoni, l-implimentazzjoni u l-applikazzjoni tal-acquis communautaire mill-pajjiżi kandidati. Dawn għandhom bħala objettiv li jgħinu lill-pajjiżi kandidati li jippreparaw għall-obbligi tagħhom bħala Stati Membri malli tinkiseb l-adeżjoni. In-negozjati, li huma bbażati fuq il-merti partikolari ta' kull pajjiż kandidat, jitmexxew individwalment; il-grad ta' preparazzjoni b'hekk jista' jvarja minn pajjiż kandidat għal ieħor.

Il-proċess tan-negozjati tal-adeżjoni huwa bbażat fuq qafas ta' negozjati stabbilit mill-Kunsill fuq proposta mill-Kummissjoni. Dawn ipoġġi f'perspettiva n-negozjati li għandhom isiru mas-sitwazzjoni u l-karatteristiċi ta' kull pajjiż kandidat. Il-qafas tan-negozjati jirrigwarda:

  • il-prinċipji u l-proċeduri tan-negozjati;
  • il-punti li jistgħu jiġu nnegozjati bħall-aspetti finanzjarji, id-derogi temporanji jew miżuri ta' salvagward f'oqsma speċifiċi tal-acquis (bħall-moviment liberu tal-persuni, il-politiki strutturali jew l-agrikoltura);
  • ir-riformi politiċi u ekonomiċi;
  • l-eżitu tan-negozjati, li jibqa' miftuħ;
  • l-objettiv, li huwa l-adeżjoni.

In-negozjati jirrigwardaw l-adozzjoni tal-acquis communautaire. Dawn jibdew b'fażi preparatorja, jew eżami analitiku tal-acquis (“screening”), immexxi mill-Kummissjoni. L-iskop tal-iscreening huwa sabiex jiġi evalwat kemm jinsab ippreparat il-pajjiż kandidat, biex jiġi ffamiljarizzat mal-acquis u biex jidentifika l-kapitli li għandhom jinfetħu fuq il-bażi ta' kriterji ta' referenza (“benchmarks”). Dawn il-kriterji ta' referenza jikkonċernaw stadji preparatorji essenzjali għall-allinjament futur u r-rispett ta' obbligi kuntrattwali abbażi ta' ftehimiet ta' assoċjazzjoni marbuta mal-acquis. Il-Kunsill jiddeċiedi fuq bażi ta' unanimità l-kriterji ta' referenza li jistgħu jiġu speċifikati, jew il-ftuħ ta' kapitlu fuq il-bażi ta' rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni.

In-negozjati jsiru fil-qafas ta' konferenzi intergovernattivi bilaterali bejn l-Istati Membri tal-UE u l-pajjiż kandidat.

In-negozjati jingħalqu meta l-pajjiż kandidat jissodisfa l-kriterji ta' referenza (“benchmarks”) iddefiniti għall-għeluq ta' kapitolu (pereżempju: miżuri leġiżlattivi, awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji, sezzjonijiet tal-acquis li effettivament ikunu ġew implimentati, ekonomija tas-suq vijabbli għall-kapitoli ekonomiċi). Il-pajjiż għandu jaċċetta wkoll l-abbozz ta' pożizzjoni komuni tal-UE fformulat mill-Kummissjoni u adottat unanimament mill-Kunsill. Il-kapitli magħluqa jistgħu madankollu jerġgħu jinfetħu f'każ li l-pajjiżi kandidati ma jibqgħux jissodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa.

In-negozjati ta' adeżjoni jistgħu jiġu sospiżi f'każ ta' ksur serju u persistenti tal-prinċipji li fuqhom hija bbażata l-UE. Il-Kummissjoni b'hekk tista' tirrakkomanda, fuq l-inizjattiva tagħha stess jew fuq talba ta' terz tal-Istati Membri, is-sospensjoni tan-negozjati u l-kundizzjonijiet biex jerġgħu jibdew in-negozjati. Il-Kunsill jadotta r-rakkomandazzjoni b'maġġoranza kkwalifikata wara li jkun sema' lill-pajjiż kandidat ikkonċernat.

Ladarba jkunu ngħalqu n-negozjati dwar il-kapitli kollha, il-proċess tal-adeżjoni jkun wasal fi tmiemu. L-adeżjoni tista' titnieda permezz tal-konklużjoni ta' ftehim, it-Trattat ta' adeżjoni, bejn l-Istati Membri u l-pajjiż kandidat. Madankollu, il-Kunsill jiddeċiedi b'unanimità li jikkonkludi l-proċessi wara parir mill-Kummissjoni u parir konformi mill-Parlament Ewropew. It-Trattat ta' Adeżjoni jikkonċerna:

  • ir-riżultat tan-negozjati ta' adeżjoni, il-kundizzjonijiet tal-adeżjoni u l-miżuri ta' salvagward jew ta' differiment għal-oqsma li jkunu jeħtieġu li jiġu approfonditi aktar;
  • l-adattament tal-istituzzjonijiet u tat-trattati, it-tqassim tal-voti matul il-votazzjonijiet fi ħdan il-Kunsill u l-Parlament Ewropew, in-numru ta' membri parlamentari Ewropej, ta' membri fi ħdan il-Kumitat tar-Reġjuni, eċċ.;
  • id-data tal-adeżjoni.

It-Trattat tal-Adeżjoni huwa soġġett għal ratifika mill-Istati Membri kollha u mill-Istat Membru futur. Il-pajjiż kandidat issa jsir pajjiż fil-fażi ta' adeżjoni u jsegwi l-proċess lejn l-adeżjoni billi jadatta l-oqsma li għalihom irid isir progress taħt is-superviżjoni tal-Kummissjoni.

Strumenti tal-proċess ta' adeżjoni

Strateġija ta' qabel l-adeżjoni hija ddefinita għal kull proċess ta' adeżjoni u għal kull pajjiż kandidat. Dik l-istrateġija tipprevedi l-istrumenti (elenkati iktar 'l isfel) li għandhom jappoġġjaw lill-pajjiżi kandidati fit-tħejjija tagħhom.

Il-ftehimiet bilaterali konklużi bejn l-UE u kull pajjiż kandidat iservu bħala qafas għad-djalogu u għan-negozjati. Dawn jikkonsistu pereżempju fil-ftehim ta' assoċjazzjoni u l-ftehim dwar l-unjoni doganali konklużi mat-Turkija, kif ukoll il-ftehimiet ta' stabilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni mal-pajjiżi tal-Balkani tal-punent.

Id-djalogi politiċi u ekonomiċi jsiru bejn l-UE u kull pajjiż kandidat sabiex jiġi kkonsolidat il-proċess. Ir-riżultati tagħhom huma integrati fin-negozjati tal-adeżjoni.

Is-sħubijiet għall-adeżjoni jiffurmaw qafas individwali għal kull pajjiż kandidat. Dawn jippreżentaw b'mod dettaljat:

  • il-prijoritajiet ta' riformi fuq medda ta' żmien twil u medju, ibbażati fuq il-kriterji ta' Kopenħagen;
  • il-prijoritajiet ta' tisħiħ tal-istituzzjonijiet u l-infrastrutturi;
  • il-qafas ta' referenza tal-għajnuna finanzjarja żgurata mill-fondi Ewropej.

Il-programmi nazzjonali għall-adozzjoni tal-acquis (PNAA) huma previsti mis-sħubijiet għall-adeżjoni u huma stabbiliti għal kull pajjiż kandidat. Dawn jippreżentaw kalendarju biex jiġu implimentati l-prijoritajiet iddefiniti mis-sħubija għall-adeżjoni kif ukoll ir-riżorsi umani u finanzjarji allokati għal dan l-iskop.

Il-parteċipazzjoni fil-programmi, aġenziji u kumitati tal-UE hija miftuħa għall-pajjiżi kandidati. Il-pajjiż kandidat iħallas kontribuzzjoni finanzjarja; abbażi ta' dan l-għajnuna finanzjarja ta' qabel l-adeżjoni tista' tkopri parti minn dan il-finanzjament. Madankollu, il-pajjiżi kandidati għandhom biss status ta' osservaturi fil-programmi li fihom jipparteċipaw u jistgħu jipparteċipaw fil-laqgħat tal-kumitati ta' segwitu ta' dawk il-programmi biss jekk dawn ikunu jikkonċernawhom (l-edukazzjoni, it-taħriġ, iż-żgħażagħ, l-ambjent, is-saħħa, eċċ). Il-parteċipazzjoni tagħhom fi ħdan l-aġenziji tvarja bejn aġenzija u oħra, minn parteċipazzjoni sħiħa għal parteċipazzjoni parzjali.

L-evalwazzjoni tal-Kummissjoni (“monitoring”) tibda sa mill-applikazzjoni għall-adeżjoni u tibqa' għaddejja sa meta l-pajjiż kandidat effettivament isir membru tal-UE.

Din l-evalwazzjoni hija soġġetta għal rapporti annwali li fihom il-Kummissjoni tevalwa l-kapaċità tal-pajjiżi kandidati biex jassumu l-obbligi tagħhom bħala Stati Membri. Ir-rapporti jiffukaw fuq evalwazzjoni dettaljata tal-kriterji ta' Kopenħagen, inkluża evalwazzjoni kapitlu b'kapitlu fir-rigward tal-adozzjoni u l-implimentazzjoni tal-acquis.

Aktar regolarment u b'mod kumplimentari mal-evalwazzjoni annwali tagħha, il-Kummissjoni stabbilixxiet proċess ta' segwitu tal-iżvolġiment tan-negozjati ta' adeżjoni. Dan il-proċess huwa bbażat fuq il-qafas tan-negozji u jimmira li jevalwa l-allinjament tal-pajjiżi kandidati mal-acquis u l-implimentazzjoni tiegħu. Din l-evalwazzjoni tiġi ppubblikata regolarment fir-rapporti ta' segwitu.

Id-djalogu mas-soċjetà ċivili għandu l-objettiv li jinvolvi lis-soċjetajiet ċivili tal-UE u tal-pajjiżi kandidati fil-proċess ta' adeżjoni, bil-għan li jifhmu lil xulxin aħjar.

L-għajnuna finanzjarja ta' qabel l-adeżjoni issostni:

  • ir-riformi tal-istituzzjonijiet u l-istabbiliment tal-infrastrutturi meħtieġa biex jallinjaw ruħhom mal-acquis u biex japplikawh;
  • il-kooperazzjoni reġjonali u transkonfinali,
  • l-iżvilupp reġjonali;
  • il-preparamenti għall-parteċipazzjoni fil-fondi strutturali tal-UE.

L-għajnuna ta' qabel l-adeżjoni u l-proċess ta' qabel l-adeżjoni huma interdipendenti. Din hija r-raġuni għalfejn dik l-għajnuna għandha tiġi adattata skont il-progress miksub mill-pajjiżi kandidati u l-identifikazzjoni ta' prijoritajiet ġodda.

Għall-perjodu 2007-2013, l-Istrument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA) jikkostitwixxi l-għajnuna finanzjarja favur il-pajjiżi kandidati, kif ukoll tal-pajjiżi kandidati potenzjali tal-Balkani tal-punent.

Barra minn hekk, il-pajjiżi kandidati jistgħu jibbenefikaw minn kofinanzjamenti ta' istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali (IFI) li magħhom il-Kummissjoni ffirmat ftehimiet. Dawn il-ftehimiet jippermettu mhux biss li tissaħħaħ il-kooperazzjoni bejn dawk l-istituzzjonijiet iżda wkoll li jiġu allokati aħjar is-self u l-fondi pprovduti għall-proċess ta' qabel l-adeżjoni. Il-Bank Ewropew tal-Investiment (BEI) (DE) (EN) (FR), bħala istituzzjoni finanzjarja uffiċjali tal-UE, għandu wkoll rwol importanti.

Kuntest

L-UE rat ħames operazzjonijiet ta' tkabbir suċċessivi sa minn meta nħolqot fl-1957. Oriġinarjament komposta minn sitt Stati Membri fundaturi, issa għandha seba' u għoxrin Stat Membru.

It-tkabbir tal-2004 u tal-2007 kienu mingħajr preċedent minħabba n-numru ta' pajjiżi li daħlu, kif ukoll minħabba l-isfidi li kien jippreżenta d-dħul ta' dawk il-pajjiżi. Effettivament, is-sitwazzjoni kemm politika kif ukoll ekonomika tal-biċċa l-kbira ta' dawk il-pajjiżi kienet teħtieġ aktar preparazzjoni. Barra minn hekk, l-UE stess kellha tipprepara biex tkun tista' tilqagħhom fi ħdanha. Din hija r-raġuni għalfejn il-proċess ta' tkabbir ġie approfondit.

L-aħħar aġġornament: 16.03.2010

Top