Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
L-unjoni ekonomika u monetarja tal-UE – it-tielet stadju

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

L-unjoni ekonomika u monetarja tal-UE – it-tielet stadju

 

SOMMARJU TAD-DOKUMENT:

L-Artikolu 119 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

L-Artikolu 140 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

X'INHU L-GĦAN TAT-TIELET STADJU TAL-UNJONI EKONOMIKA U MONETARJA TAL-UE?

It-tielet stadju tal-unjoni ekonomika u monetarja tal-UE (UEM) huwa l-introduzzjoni tal-euro u l-implimentazzjoni ta' politika monetarja komuni fil-pajjiżi tal-UE.

PUNTI EWLENIN

Il-UEM huwa proċess li għandu l-għan li jarmonizza l-politiki ekonimiċi u monetarji tal-pajjiżi tal-UE. Il-proċess jikkonsisti mit-3 fażijiet li ġejjin:

  • Fażi Nru 1 (mill-1 ta' Lulju 1990 sal-31 ta' Diċembru 1993): il-moviment ħieles ta' kapital bejn il-pajjiżi tal-UE;
  • Fażi Nru 2 (mill-1 ta' Jannar 1994 sal-31 ta' Diċembru 1998): li tikkoordina l-politiki monetarji tal-pajjiżi tal-UE li jżidu l-kooperazzjoni bejn il-banek ċentrali nazzjonali tagħhom u jsaħħu l-konverġenza ekonomika bejn il-pajjiżi tal-UE;
  • Fażi Nru 3 (mill-1 ta' Jannar 1999 'il quddiem): l-introduzzjoni gradwali tal-euro u l-implimentazzjoni ta' politika monetarja unika taħt ir-responsabbiltà tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE).

L-ewwel 2 stadji tal-UEM tlestew. It-tielet u l-aħħar stadju għadu għaddej. Dan jikkonċerna speċifikament l-introduzzjoni tal-euro fil-pajjiżi tal-UE. Bħalissa, 19-il pajjiż tal-UE adottaw il-euro bħala munita unika. Dawn il-pajjiżi jiffurmaw iż-“żona tal-euro”.

Tranżizzjoni għall-euro

Qabel ma jkun jista' jingħaqad fit-tielet fażi tal-UEM, pajjiż tal-UE għandu l-ewwel jissodisfa għadd ta' rekwiżiti ekonomiċi u legali.

Ir-rekwiżiti ekonomiċi jissejjħu il-kriterji ta' konverġenza. L-għan huwa sabiex jiġi żgurat li l-UE għandha ekonomija u sitwazzjoni finanzjarja stabbli sabiex tippreserva l-istabbiltà taż-żona tal-euro.

Skont ir-rekwiżiti legali, il-liġi nazzjonali għandha tkun kompatibbli mat-trattati tal-UE, b'mod partikolari dwar il-punti rigward il-bank ċentrali nazzjonali u l-munita.

Meta pajjiż tal-UE jissodisfa r-rekwiżiti kollha, huwa awtorizzat sabiex jipparteċipa fit-tielet fażi tal-UEM u sabiex jadotta l-euro bħala munita unika. Imbagħad l-euro tissostitwixxi l-munita nazzjonali ta' qabel u ssir il-munita uffiċjali tal-pajjiż.

Il-Bank Ċentrali Ewropew

Il-Bank Ċentrali Ewropew għandu rwol essenzjali fl-UEM. Huwa l-BĊE li jfassal il-politika monetarja tal-pajjiżi fiż-żona tal-euro. Għandu s-setgħa unika wkoll li jawtorizza l-ħruġ tal-karti tal-flus tal-euro. Il-pajjiż tal-UE jistgħu joħorġu l-muniti iżda l-BĊE jrid l-ewwel jawtorizza l-ammont annwali li għandu jinħareġ.

L-ewwel pajjiżi fiż-żona tal-euro

It-3 ta' Mejju 1998 hija data storika fir-rigward tat-tnedija tat-tielet fażi tal-unjoni ekonomika u monetarja. F'din id-data, il-Kunsill adotta deċiżjoni li tagħraf li 11-il pajjiż tal-UE ssodisfaw il-kundizzjonijiet meħtieġa sabiex jadottaw il-munita unika fl-1 ta' Jannar 1999 (il-Belġju, il-Ġermanja, l-Irlanda, Spanja, Franza, l-Italja, il-Lussemburgu, in-Netherlands, l-Awstrija, il-Portugall u l-Finlandja).

L-euro ġiet introdotta f'2 stadji:

  • 1 ta' Jannar 1999: l-euro ġiet introdotta bħala munita “kontabbli” u jiġu ffissati r-rati ta' konverżjoni mal-muniti nazzjonali ta' qabel, li mbagħad isiru unitajiet tal-euro mhux deċimali sub-diviżi;
  • 1 ta' Jannar 2002: il-muniti u l-karti tal-flus tal-euro ġew introdotti fil-pajjiżi tal-UE. Imbagħad, iċ-ċittadini u negozji Ewropej setgħu jagħmlu l-pagamenti fiduċjarji tagħhom bil-euro.

Il-Greċja, li ma ssodisfatx il-kriterji ta' konverġenza fl-1998, talbet evalwazzjoni mill-ġdid tas-sitwazzjoni fl-2000. Il-Kummissjoni Ewropea imbagħad tat opinjoni favorevoli u l-Greċja uffiċjalment daħlet fit-tielet fażi tal-UEM fl-1 ta' Jannar 2001.

Tkabbir taż-żona tal-euro

Bi prinċipju, il-pajjiżi kollha tal-UE suppost jingħaqdu fit-tielet fażi tal-UEM u għaldaqstant jadottaw l-euro (l-Artikolu 119 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE). Madankollu, ċerti pajjiżi għadhom ma ssodisfawx il-kundizzjonijiet ekonomiċi u finanzjarji meħtieġa. Dawn il-pajjiżi jirċievu derogi provviżorji sakemm huma jkunu kapaċi jingħaqdu fiż-żona tal-euro. Barra minn hekk, id-Danimarka u r-Renju Unit għandhom eżenzjoni, magħrufa wkoll bħala non-parteċipazzjoni, milli jipparteċipaw fil-euro (ara hawn taħt).

Mill-anqas kull sentejn, il-Kummissjoni u l-BĊE jivvalutaw il-progress magħmul minn dawk il-pajjiżi b'derogi mir-rekwiżiti ta' konverġenza u legali. Jekk jagħtu opinjoni favorevoli fuq il-ħila tal-pajjiż sabiex jingħaqad fit-tielet fażi tal-UEM, il-Kunsill imbagħad jadotta deċiżjoni dwar is-sħubija tal-pajjiż fil-euro.

Abbażi ta' din il-proċedura, iż-żona tal-euro tkabbret diversi drabi sabiex tinkludi pajjiżi addizzjonali:

Bħalissa, 19 mit-28 pajjiż tal-UE jużaw il-euro bħala l-munita komuni tagħhom.

Eżenzjonijiet

Ir-Renju Unit u d-Danimarka innotifikaw l-intenzjoni tagħhom li ma jissieħbux fit-tielet fażi tal-UEM u għaldaqstant li ma jadottawx l-euro. Dawn iż-2 pajjiżi għaldaqstant għandhom eżenzjoni milli jipparteċipaw fil-UEM, fejn l-arranġamenti tagħha huma deskriti fid-dettall fil-protokolli Nru 15 u 16, annessi mat-trattati fundaturi tal-UE. Barra minn hekk, id-Danimarka u r-Renju Unit jirriżervaw l-għażla li jtemmu l-arranġamenti ta' eżenzjoni u li japplikaw li jingħaqdu fit-tielet fażi tal-UEM.

SFOND

Għal aktar informazzjoni, ara:

DOKUMENT EWLIENI

L-Artikolu 119 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

L-Artikolu 140 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea

l-aħħar aġġornament 01.08.2016

Top