Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Tionóiscí agus teagmhais eitlíochta sibhialta

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Tionóiscí agus teagmhais eitlíochta sibhialta

 

ACHOIMRE AR:

Rialachán (AE) Uimh. 996/2010 — maidir le tionóiscí agus teagmhais eitlíochta sibhialta a imscrúdú agus a chosc

CAD IS AIDHM LEIS AN RIALACHÁN?

  • Is é is aidhm leis feabhas a chur ar shábháilteacht eitlíochta trí leibhéal ard éifeachtúlachta, fóirsteanachta agus cáilíochta a chinntiú in imscrúduithe sábháilteachta san eitlíocht shibhialta.
  • Leagtar síos ann rialacha lena rialaítear infhaighteacht thráthúil na faisnéise i ndáil le gach duine agus le gach earra contúirteach ar bord aerárthaigh a mbaineann tionóisc dó.
  • Is é is aidhm leis chomh maith feabhas a chur ar an gcúnamh d’íospartaigh tionóiscí aeir agus dá ngaolta.

PRÍOMHPHOINTÍ

Raon feidhme

  • Baineann an rialachán seo le himscrúduithe sábháilteachta ar thionóiscí* agus ar theagmhais thromchúiseacha*:
    • a tharlaíonn ar chríocha thíortha an Aontais Eorpaigh (AE);
    • a tharlaíonn lasmuigh de chríocha thíortha AE ach a bhaineann le haerárthaí atá cláraithe i dtír AE nó atá á n-oibriú ag cuideachta atá bunaithe i dtír AE;
    • ina bhfuil tír AE i dteideal (de réir caighdeán idirnáisiúnta agus cleachtas molta) ionadaí creidiúnaithe a cheapadh chun páirt a ghlacadh san imscrúdú;
    • ina dtugann an tír a bhfuil an t-imscrúdú á dhéanamh aici cead do thír AE — a bhfuil leas speisialta aici de bhua bhás a saoránach nó díobhála tromchúisí dá saoránaigh — saineolaí a cheapadh.
  • Níl feidhm ag an rialachán seo maidir le himscrúduithe sábháilteachta i ndáil le tionóiscí agus teagmhais thromchúiseacha lena mbaineann aerárthach atá ag gabháil do sheirbhísí míleata, do sheirbhísí custaim, do sheirbhísí póilíneachta nó do sheirbhísí comhchosúil leo sin.

Údaráis Neamhspleácha um Imscrúdú Sábháilteachta (SIAnna)

  • Ní mór do gach tír AE a chinntiú go ndéanfaidh údarás buan náisiúnta um imscrúdú sábháilteachta san eitlíocht shibhialta (SIA) imscrúduithe sábháilteachta a sheoladh, gan cur isteach seachtrach.
  • Beidh gach SIA neamhspleách go feidhmiúil ar údarás ar bith eile nó ar pháirtí ar bith eile a d’fhéadfadh a bheith i gcoimhlint lena chúraim nó a bhféadfadh tionchar a bheith acu ar a oibiachtúlacht.
  • Ní mór do gach SIA a bheith ábalta imscrúdú sábháilteachta iomlán a sheoladh ar bhonn neamhspleách. Ní mór do thíortha AE an modh agus an t-airgead a chur ar fáil dá SIAnna faoi seach — lena n-áirítear buiséad — chun a bhfreagrachtaí a chomhlíonadh go neamhspleách agus rochtain a bheith acu ar acmhainní leordhóthanacha.
  • Go sonrach, beidh fáil ag an SIA ar phearsanra cáilithe agus ar shaoráidí leordhóthanacha, lena n-áirítear oifigí agus haingir, chun an t-aerárthach, a bhfuil ann agus a raic a stóráil agus a scrúdú.

An oibleagáid imscrúdú a dhéanamh

  • Ní mór gach tionóisc nó teagmhas tromchúiseach a bhaineann d’aerárthach seachas na haerárthaí atá sonraithe in Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 216/2008 a bheith ina ábhar imscrúdaithe sa tír AE ar ina críoch ar tharla an tionóisc nó an teagmhas.
  • Féadfaidh SIAnna cinneadh a dhéanamh chun teagmhais seachas na teagmhais dá dtagraítear thuas a imscrúdú, mar aon le tionóiscí nó teagmhais thromchúiseacha a bhaineann do chineálacha eile aerárthaí, nuair a bheifear ag súil le ceachtanna sábháilteachta a bhaint astu.
  • Ní bhainfidh imscrúduithe sábháilteachta in aon chor le milleán ná le dliteanas a leagan. Beidh siad neamhspleách ar aon imeachtaí breithiúnacha nó riaracháin chun milleán nó dliteanas a leagan, beidh siad ar leithligh ó aon imeachtaí den sórt sin agus beidh siad gan dochar d’aon imeachtaí den sórt sin.

Comhar idir údaráis neamhspleácha um imscrúdú sábháilteachta

Déantar socrú sa rialachán seo do chomhar idir na SIAnna agus don deis cúraimí a tharmligean.

An Líonra Eorpach d’Údaráis um Imscrúdú Sábháilteachta na hEitlíochta Sibhialta (ENCASIA)

Ní mór do thíortha AE a chinntiú go mbunóidh a SIAnna Líonra Eorpach d’Údaráis um Imscrúdú Sábháilteachta na hEitlíochta Sibhialta (ENCASIA) eatarthu féin chun:

  • tuilleadh feabhais a dhéanamh ar cháilíocht na n-imscrúduithe arna seoladh ag SIAnna chun a neamhspleáchas a neartú;
  • ardchaighdeáin i modhanna imscrúdaithe agus in oiliúint imscrúdaitheoirí a spreagadh.

Imscrúdú

  • In ainneoin imscrúdú breithiúnach ar bith, tá an t-údarás ag an imscrúdaitheoir i gceannas na bearta is gá a dhéanamh chun na ceanglais um imscrúdú sábháilteachta a chomhlíonadh. I measc nithe eile, tá an t-imscrúdaitheoir i dteideal:
    • rochtain neamhshrianta, gan bhac a fháil láithreach ar láthair na tionóisce nó an teagmhais agus ar an aerárthach, ar a bhfuil ann nó ar a raic;
    • a éileamh go mbailítear fianaise agus go mbaintear smionagar nó comhpháirteanna le haghaidh anailíse;
    • scrúdaithe iarbháis agus scrúdú leighis na ndaoine a bhí bainteach in oibriú an aerárthaigh a iarraidh;
    • glao ar fhinnéithe agus a éileamh orthu fianaise a thabhairt.
  • Tá an tír AE ar ina críoch ar tharla tionóisc nó teagmhas tromchúiseach freagrach as a chinntiú go ndéileálfar go sábháilte leis an bhfianaise go léir agus go ndéanfar í a chosaint.

Comhordú le húdaráis eile

  • Ní mór do thíortha AE a chinntiú go gcomhoibreoidh SIAnna agus údaráis eile (e.g. údaráis bhreithiúnacha, údaráis eitlíochta sibhialta agus údaráis chuardaigh agus tarrthála a bhainfidh leis an imscrúdú sábháilteachta) lena chéile trí réamhshocruithe, ar an gcoinníoll nach ndéanfar dochar do neamhspleáchas na SIAnna leo.
  • Ní mór do thíortha AE na socruithe sin a chur in iúl don Choimisiún Eorpach, a tharchuirfear ansin iad chuig Cathaoirleach ENCASIA, chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig Comhairle an Aontais Eorpaigh.

Rúndacht agus úsáid iomchuí na faisnéise

  • Bunaítear sa rialachán liosta taifead nach gcuirfear ar fáil nó nach n-úsáidfear chun críocha ar bith seachas chun críocha imscrúdaithe sábháilteachta (e.g. sonraí ó thaifeadán sonraí eitilte, dréacht-tuarascálacha, aitheantas daoine a thug fianaise, nótaí imscrúdaitheoirí).
  • Déantar rialacha sa rialachán um úsáid rúnda faisnéise, lena n-áirítear faisnéis, amhail sraithuimhreacha agus uimhreacha cláraithe, lena ndéantar an t-aerárthach is ábhar do thuarascáil tarluithe a shainaithint go díreach, a leasú le Rialachán (AE) Uimh. 376/2014. Sainaithnítear sa rialachán chomh maith go bhféadfadh lucht riartha an cheartais nó an t-údarás atá inniúil cinneadh a dhéanamh maidir le scaoileadh na dtaifead de réir an dlí náisiúnta. Agus gníomhartha dlíthiúla AE á n-urramú acu ag an am céanna, féadfaidh tíortha AE a chinneadh teorainn a chur leis na cásanna ina bhféadfar cinneadh um scaoileadh a dhéanamh.

Cúnamh d’íospartaigh agus dá ngaolta

  • Ní mór do gach tír AE plean éigeandála um thionóiscí eitlíochta sibhialta a chur i bhfeidhm ina mbeidh socruithe maidir le cúnamh d’íospartaigh tionóiscí agus dá ngaolta. Ní mór dóibh a chinntiú chomh maith go bhfuil a bpleananna féin ag aerlínte chun cuidiú le híospartaigh agus lena ngaolta, agus tacaíocht síceolaíochta á cur san áireamh ach go háirithe.
  • Ní mór do thíortha AE aerlínte neamh-AE a oibríonn laistigh den Aontas Eorpach a spreagadh chun plean comhchosúil a ghlacadh.
  • Ní mór do gach tír AE a mbaineann tionóisc dóibh duine a cheapadh mar phointe teagmhála agus faisnéise d’íospartaigh agus dá ngaolta.
  • Ní mór d’aerlínte an deis a thabhairt do thaistealaithe mionsonraí teagmhála an duine a ndéanfar teagmháil leis i gcás tionóisce a thabhairt. Ní dhéanfar ainm duine ar bord a chur ar fáil go poiblí go dtí go gcuirfear gaolta an duine sin ar an eolas.

Tuarascáil agus moltaí sábháilteachta

  • Le linn an imscrúdaithe, molfaidh an t-údarás sábháilteachta cibé gníomhaíocht phras a mheasfaidh sé a bhfuil gá leis chun feabhas a chur ar shábháilteacht eitlíochta do na daoine atá freagrach as monarú nó as cothabháil aerárthaí nó trealaimh aerárthaí, agus d’oibreoirí aerárthaí nó d’oiliúint foirne.
  • Tugtar an t-imscrúdú chun críche le tuarascáil ina mbeidh moltaí sábháilteachta i ndiaidh comhairliúcháin deiridh leis na húdaráis lena mbaineann, lena n-áirítear an Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Eitlíochta. Foilsítear an tuarascáil deiridh a luaithe is féidir, laistigh de 12 mhí ó dháta na tionóisce nó an teagmhais más féidir. Déanfaidh an t-údarás na freagairtí ar a mholtaí a thaifeadadh chomh maith.
  • Ní mór do gach páirtí a gheobhaidh moladh sábháilteachta, lena n-áirítear na húdaráis sábháilteachta ar leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal AE, monatóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn na gníomhaíochta a rinneadh mar fhreagairt ar an moladh a fuarthas chomh maith.
  • Déantar Treoir 94/56/CE a aisghairm leis an rialachán.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN RIALACHÁIN?

Tá sé i bhfeidhm ón 2 Nollaig 2010.

CÚLRA

Tá tuilleadh faisnéise le fáil iontu seo a leanas:

* PRÍOMHTHÉARMAÍ

tionóisc: tarlú a bhaineann le hoibriú aerárthaigh a tharlaíonn idir an t-am a théann duine ar bith ar bord an aerárthaigh a bheartaítear a eitilt agus an t-am a dtuirlingíonn na daoine sin ar fad de, agus ina bhfaigheann duine ar bith bás nó ina dtarlaíonn gortú tromchúiseach dóibh, nó ina ndéantar damáiste substaintiúil den aerárthach.

teagmhas: tarlú, seachas tionóisc, a bhaineann le hoibriú aerárthaigh a dhéanann difear, nó a d’fhéadfadh difear a dhéanamh, do shábháilteacht na n-oibríochtaí.

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Rialachán (AE) Uimh. 996/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Deireadh Fómhair 2010 maidir le tionóiscí agus teagmhais eitlíochta sibhialta a imscrúdú agus a chosc agus lena n-aisghairtear Treoir 94/56/CE (IO L 295, 12.11.2010, lgh. 35-50)

Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Rialachán (CE) Uimh. 996/2010 a chorprú sa bhuntéacs. Níl ach fiúntas faisnéiseach leis an leagan comhdhlúite seo.

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Rialachán (AE) Uimh. 376/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 3 Aibreán 2014 maidir le tarluithe san eitlíocht shibhialta a thuairisciú, leis an anailís a dhéantar orthu agus leis na bearta leantacha a dhéantar ina leith, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 996/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 2003/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 1321/2007 ón gCoimisiún agus Rialachán Uimh. 1330/2007 gCoimisiún (IO L 122, 24.4.2014, lgh. 18-43)

Nuashonraithe 08.11.2016

Top