Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Comhaontuithe EDT

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Comhaontuithe EDT

 

ACHOIMRE AR:

Comhairle 94/800/CE ón gComhairle maidir le tabhairt i gcrích thar ceann AE na gcomhaontuithe a dtángthas orthu i mBabhta Uragua den chaibidlíocht iltaobhach (1986-1994) — gnéithe a bhaineann le trádáil earraí

Babhta Uragua den chaibidlíocht iltaobhach trádála (1986-1994) — Comhaontú lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála

Fógra maidir le teacht i bhfeidhm don phrótacal lena leasaítear Ionstraim Chríochnaitheach Marrakech lena mbunaítear an Eagraíochta Dhomhanda Trádála.

CAD IS AIDHM LEIS AN GCINNEADH AGUS LEIS AN GCOMHAONTÚ?

Thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh (an tAontas Eorpach inniu), faomhtar leis an gcinneadh an comhaontú lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála (EDT)

PRÍOMHPHOINTÍ

Ionstraim chríochnaitheach a chorpraíonn torthaí Bhabhta Uragua den chaibidlíocht iltaobhach trádála

Comhaontú lena mbunaítear EDT

  • Cruthaítear leis an gcomhaontú seo comhchreat institiúideach buan le haghaidh na gcomhaontuithe sonracha atá liostaithe thuas.
  • Eagraíocht bhuan is ea an EDT a thairbhíonn de phearsantacht dhlíthiúil. Tháinig baill uile an CGTT chun bheith ina mbaill bhunaidh den EDT an 1 Eanáir 1995 de cheart. Ón dáta sin i leith, iarrthóirí ar mian leo dul isteach san eagraíocht ní mór dóibh cloí leis an nós imeachta aontachais a leagtar amach sa chomhaontú lena mbunaítear an EDT.
  • Leag baill an EDT na cuspóirí seo a leanas amach don eagraíocht:
    • caighdeáin mhaireachtála a ardú;
    • lánfhostaíocht agus méid méadaitheach d'fhíorioncam agus d'éileamh éifeachtach a chinntiú;
    • táirgeadh agus trádáil earraí agus seirbhísí a leathnú;
    • an comhshaol a fhorbairt go hinbhuanaithe agus a chosaint;
    • riachtanais tíortha i mbéal forbartha a chur san áireamh.
  • Is iad feidhmeanna an EDT ná:
    • cur chun feidhme, riarachán agus oibriú na gcomhaontuithe éagsúla trádála a éascú;
    • fóram a sholáthar do chaibidlíocht iltaobhach trádála;
    • díospóidí trádála a réiteach, tríd an gComhlacht chun Díospóidí a Réiteach (DSB);
    • beartais náisiúnta trádála na mball a athbhreithniú;
    • dul i gcomhar le heagraíochtaí eile idirnáisiúnta chun comhsheasmhacht mhéadaithe a chinntiú agus beartais eacnamaíocha dhomhanda á gceapadh.

Struchtúr

  • Is í an Chomhdháil Aireachta, comhlacht cinnteoireachta is airde an EDT.Tá sí comhdhéanta d'ionadaithe na mballstát ar fad, agus tagann sí le chéile ar a laghad gach dara bliain.Idir na cruinnithe sin, déanann an Chomhairle Ghinearálta, ar a bhfuil ionadaithe de na baill ar fad, cinntí a bhaineann le feidhmiú an EDT agus maoirsíonn sí na comhaontuithe agus na gcinntí aireachta. Tagann an Chomhairle Ghinearálta le chéile, leis, chun comhlíonadh a dhéanamh ar fhreagrachtaí an DSF agus an Chomhlachta Athbhreithnithe ar an mBheartas Trádála (TPRM) dá bhforáiltear sanTPRM (féach thíos).
  • Tá trí fhochomhlacht ag an gComhairle Ginearálta ; an Chomhairle um Thrádáil Earraí, an Chomhairle um Thrádáil Seirbhísí agus an Chomhairle um Ghnéithe de Chearta Maoine Intleachtúla a bhaineann le Trádáil. Lena chois sin, tá líon coistí atá bainteach go díreach leis an gComhairle Ghinearálta. Áirítear orthu sin na Coistí maidir le Trádáil agus Forbairt, maidir le Trádáil agus an Comhshaol agus maidir le Comhaontuithe Réigiúnacha. Ar deireadh tá dhá choiste freagrach as riar an dá chomhaontú ilpháirtithe maidir le trádáil in aerárthaí sibhialta agus soláthar rialtais.
  • Ceapann an Chomhairle Ghinearálta ard-stiúrthóir, atá freagrach as Rúnaíocht an EDT a stiúradh.
  • I bprionsabal, cinntí comhthola is ea cinntí an EDT. Nuair nach féidir teacht ar chinneadh, is le tromlach vótaí a dhéantar cinntí, agus bíonn vóta amháin ag gach ball den EDT. Tá líon vótaí ag AE, ar lánbhall den EDT é, atá comhionann le líon thíortha AE ar baill den EDT iad.
  • Féadfaidh gach ball den EDT tograí a chur ar aghaidh chuig an gComhairle Aireachta ag iarraidh forálacha de chomhaontuithe éagsúla iltaobhacha trádála an EDT a leasú.

Comhaontú maidir le rialacha agus nósanna imeachta a rialaíonn Réiteach díospóidí

  • Gné thábhachtach is ea córas an EDT um réiteach díospóidí den ord iltaobhach trádála. Bunaítear é ar Airteagail XXII agus XXIII den CGTT 1994 agus ar na rialacha agus nósanna imeachta a dréachtaíodh dá éis agus atá leagtha amach sa chomhaontú maidir le rialacha agus nósanna imeachta a rialaíonn réiteach Díospóidí atá corpraithe sa Chomhaontú lena mbunaítear an EDT.
  • Clúdaíonn an córas um réiteach díospóidí gach ceann de na comhaontuithe iltaobhacha trádála. Go deimhin, baineann sé le trádáil earraí, le trádáil seirbhísí agus le saincheisteanna maoine intleachtúla arna gclúdach ag Comhaontú TRIPS. Baineann sé chomh maith le díospóidí faoin gComhaontú ilpháirtí maidir le Soláthar Rialtais. I gcuid de na comhaontuithe seo gheofar rialacha maidir le réiteach díospóidí nach mbaineann ach amháin le díospóidí faoin gcomhaontú i dtrácht agus a d’fhéadfadh rialacha an Chomhaontaithe a fhorlíonadh nó a mhionathrú.
  • Is é an DSB a riarann an córas chun díospóidí a réiteach, comhlacht a bunaíodh faoin gComhaontú. Is ceadmhach do gach ball den EDT freastal ar chruinnithe den DSB. I gcás ina bhfuil na rialacha á rialú ag an DSB maidir le díospóidí a réiteach a bhaineann le comhaontú ilpháirtithe trádála, áfach, ní ceadmhach ach do na baill ar páirtithe iad sa chomhaontú a bheith rannpháirteach i gcinntí nó i ngníomhaíochtaí a ghlacfaidh an DSB maidir le díospóidí faoin gcomhaontú sin.
  • Seoltar an próiseas réitithe díospóidí nuair a chuireann ball amháin iarratas chuig ball eile ar chomhairliúcháin ar shaincheist ar leith. Ní mór tús a chur leis na comhairliúcháin sin laistigh de 30 lá ón iarratas. Má theipeann ar na comhairliúcháin an díospóid a réiteach, féadfaidh ball iarraidh ar an DSB painéal a bhunú, ar a mbíonn trí shaineolaí neamhspleácha de ghnáth, chun déileáil leis an tsaincheist. Lena chois sin, féadfaidh na páirtithe teacht ar chomhaontú deonach chun úsáid a bhaint as modhanna eile chun an díospóid a réiteach, lena n-áirítear cuidiú, idir-réiteach agus idirghabháil.
  • Tar éis éisteacht leis na páirtithe, cuireann an painéal tuairisc faoi bhráid an DSB. Ní mór don phainéal a chuid oibre a thabhairt chun críche laistigh de shé mhí, nó laistigh de trí mhí i gcásanna práinne. Breithnítear an tuairisc lena glacadh ag an DSB 20 lá tar éis di a bheith scaipthe ar na baill. Glactar í laistigh de 60 lá ó dháta an scaipthe, ach amháin i gcás go dtagann an DSB ar chomhthoil gan an tuairisc a ghlacadh (comhthoil chontrártha nó dhiúltach), nó má fhógraíonn páirtí amháin go bhfuiltear chun achomharc a dhéanamh.
  • Go deimhin, cumasaíonn nósanna imeachta an EDT maidir le díospóidí a réiteach do na páirtithe ar fad i gcás painéil, achomharc a dhéanamh. Achomharc maidir le ceisteanna dlí arna gclúdach i dtuairisc an phainéil agus in aghaidh léirmhínithe dlí arna bhforbairt ag an bpainéal agus iad sin amháin a cheadaítear, áfach. Buanchomhlacht Achomhairc de 7 ball a cheapann an DSB go ceann 4 bliana a scrúdaíonn an t-achomharc. Fónann triúr de na baill ar gach aon chás. Ní mór do na páirtithe sa díospóid glacadh le tuairisc an Bhuanchomhlachta Achomhairc gan choinníoll agus ní mór don DSB é a ghlacadh ach amháin má tá comhthoil dhiúltach ann. I bhfocail eile, cinneadh comhthola gan an tuairisc a ghlacadh.
  • Coimeádann an DSB cur chun feidhme na moltaí nó na gcinntí a glacadh faoi fhaireachas, agus fanann gach ábhar ar feitheamh ar chlár oibre na gcruinnithe aige go dtí go mbíonn siad réitithe. Socraítear spriocdhátaí chomh maith do na moltaí atá leagtha amach i dtuairiscí an phainéil a bheith curtha chun feidhme. Nuair nach féidir le páirtí na moltaí sin a chur chun feidhme laistigh de thréimhse réasúnta, ní mór dó dul i gcaibidlíocht leis an ngearánach chun cúiteamh a cheapadh a bheidh inghlactha go frithpháirteach. Mura n-éiríonn leis an gcaibidlíocht sin, féadfaidh an DSB a údarú don ghearánach lamháltais nó oibleagáidí a chuirtear i bhfeidhm maidir leis an bpáirtí i dtrácht a chur ar fionraí. Níl sa chúiteamh agus sna lamháltais a chur ar fionraí, áfach, ach bearta sealadacha is féidir a fheidhmiú go dtí go gcuireann an páirtí i dtrácht moltaí an DSB chun feidhme.
  • I ngach cás, tá baill an EDT ar aon fhocal nach gcinnfidh siad iad féin gur sáraíodh oibleagáidí a leagadh síos laistigh de chreat an EDT, agus nach gcuirfidh siad lamháltais ar fionraí. Ní mór dóibh na rialacha agus na nósanna imeachta maidir le díospóidí a réiteach atá leagtha amach sa Chomhaontú a fheidhmiú.
  • Thairis sin, aithnítear sa chomhaontú maidir le rialacha agus nósanna imeachta a rialaíonn réiteach díospóidí cor speisialta bhaill an EDT ar thíortha i mbéal forbartha agus tíortha is lú forbairt iad. Féadfaidh tíortha i mbéal forbartha nós imeachta luathaithe a roghnú, spriocdhátaí sínte a iarraidh nó cúnamh dlíthiúil breise a iarraidh. Iarrtar ar bhaill an EDT aird ar leith a thabhairt ar chor na mball ar tíortha i mbéal forbartha iad.

An Mheicníocht Athbhreithnithe ar an mBeartas Trádála

  • Bunaíodh an TPRM mar bheart sealadach faoin CGTT sa bhliain 1989 tar éis an athbhreithnithe meán téarma ar Bhabhta Uragua. Cuid dhílis is ea an mheicníocht anois de chóras an EDT agus cuimsítear ann gach réimse a chlúdaítear i gcomhaontuithe an EDT (earraí, seirbhísí agus ceisteanna maoine intleachtúla).
  • Go sonrach, féachann an TPRM le trédhearcacht i mbeartais agus i gcleachtais tráchtála bhaill an EDT agus tuiscint orthu a bhaint amach, baill a spreagadh chun cloí leis na rialacha atá i bhfeidhm sa chóras iltaobhach trádála agus feidhmiú réidh an chórais a chur ar aghaidh dá réir.
  • Tá gach ball den EDT faoi réir athbhreithniú, laistigh de chreat an TPRM. Déantar an t-athbhreithniú gach 2 bhliain i gcás na 4 ball a bhfuil an cion is mó de thrádáil an domhain acu (AE , an tSín, an tSeapáin, na Stáit Aontaithe, i láthair na huaire), gach 4 bliana i gcás an chéad sé bhall déag eile agus gach 6 bliana i gcás na mball eile. D’fhéadfaí tréimhse níos faide a shocrú i gcás na dtíortha is lú forbartha. I gcleachtas, tá méid áirithe solúbthachta tugtha isteach i minicíocht na n-athbhreithnithe (suas go heatramh 6 mhí). Aontaíodh sa bhliain 1996 gur athbhreithniú eatramhach a bheadh i ngach re athbhreithniú i gcás gach ceann de na chéad 4 chumhacht trádála.
  • Is é an TPRB a dhéanann an t-athbhreithniú ar bhonn dearbhú ginearálta beartais a chuireann an ball i dtrácht ar aghaidh agus tuarascáil a dhréachtaíonn Rúnaíocht an EDT. Agus an tuarascáil á dréachtú, lorgaíonn an Rúnaíocht tacaíocht ón mball i dtrácht ach coimeádann sí an fhreagracht iomlán as na fíricí a chuirtear i láthair agus na tuairimí a chuirtear in iúl. Foilsítear tuarascáil na Rúnaíochta agus dearbhú an bhaill tar éis an chruinnithe athbhreithnithe, mar aon le miontuairiscí an chruinnithe agus téacs na dtuairimí deireanacha a rinne Cathaoirleach an TPRB ag deireadh an chruinnithe.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN CHINNIDH AGUS AN CHOMHAONTAITHE?

  • Tá an cinneadh i bhfeidhm ón 22 Nollaig 1994.
  • Tá an comhaontú i bhfeidhm ón 1 Eanáir 1995.

CÚLRA

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach na hachoimrí eile ar an gcinneadh agus ar an gcomhaontú céanna ar EUR-Lex:

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Cinneadh 94/800/CE ón gComhairle an 22 Nollaig 1994 maidir le tabhairt i gcrích thar ceann an Chomhphobail Eorpaigh, i ndáil le hábhair laistigh dá inniúlacht, na gcomhaontuithe a dtángthas orthu i mBabhta Uragua den chaibidlíocht iltaobhach (1986-1994) (IO L 336, 23.12.1994, lgh. 1-2)

Babhta Uragua den Chaibidlíocht Iltaobhach Trádála (1986-1994) — Agreement establishing the World Trade Organization (WTO)(IO L 336, 23.12.1994, lgh. 3-10)

Fógra maidir le teacht i bhfeidhm don phrótacal seo lena leasaítear Comhaontú M arrakech lena mbunaítear an Eagraíochta Dhomhanda Trádála (IO L 54, 1.3.2017, lch. 1)

Nuashonraithe 15.05.2017

Top