Help Print this page 
Title and reference
Luachanna an Aontais Eorpaigh a chur chun cinn agus a chosaint

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Luachanna an Aontais Eorpaigh a chur chun cinn agus a chosaint

Tá an tAontas Eorpach (AE) bunaithe ar luachanna um meas ar dhínit an duine, saoirse, daonlathas, comhionannas, riail an dlí agus meas ar chearta an duine, lena n-áirítear cearta daoine ó mhionlaigh (Airteagal 2den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE).

ACHT

Airteagal 2 CAE

Airteagal 7 CAE

Cumarsáid ón gCoimisiún chuig an gComhairle agus chuig Parlaimint na hEorpa ar Airteagal 7 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. Meas ar chur chun cinn luachanna ar a bhfuil an tAontas bunaithe (COM(2003) 606 final an 15 Deireadh Fómhair 2003).

ACHOIMRE

Tá an tAontas Eorpach (AE) bunaithe ar luachanna um meas ar dhínit an duine, saoirse, daonlathas, comhionannas, riail an dlí agus meas ar chearta an duine, lena n-áirítear cearta daoine ó mhionlaigh (Airteagal 2den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE).

Ní féidir ach le Stáit Eorpacha amháin ina bhfuil meas ar na luachanna a luaitear in Airteagal 2 agus atá tiomanta dóibh a chur chun cinn iarratas a dhéanamh chun bheith ina bhall den Aontas Eorpach (Airteagal 49 CAE).

Comhlíonadh luachanna bunúsacha AE a chinntiú

Laistigh den Aontas Eorpach, baineann an-tábhacht le riail an dlí. Tá meas ar riail an dlí ina riachtanas do chosaint na luachanna bunúsacha go léir atá liostaithe in Airteagal 2 CAE. Is riachtanas é chomh maith maidir le seasamh leis na cearta agus na hoibleagáidí go léir a thagann as na conarthaí agus ón dlí idirnáisiúnta.

CREAT RIAIL AN DLÍ IN AE

I Márta 2014, ghlac an Coimisiún Eorpach Creat úr chun dul i ngleic leis na bagairtí córasacha ar riail an dlí i gceann ar bith de na 28 tír AE. Tá an Creat úr um riail an dlí comhlántach leis na nósanna imeachta um shárú - nuair a sháraítear dlí AE - agus “nós imeachta Airteagal 7 CAE” mar a deirtear leis, ina gceadaítear, sa chuid is déine de, d’fhionrú cearta vótála i gcás “sáraithe thromchúisigh agus chomhsheasmhaigh” ar luachanna AE ag tír AE.

Ceadaíonn an Creat don Choimisiún Eorpach dul isteach i bplé leis an tír AE lena mbaineann chun géarú na mbagairtí córasacha ar riail an dlí a chosc. Agus a measúnú á ullmhú aige, is féidir leis an gCoimisiún leas a bhaint as saineolas institiúidí eile de chuid AE agus eagraíochtaí idirnáisiúnta (go sonrach, Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha, an Chomhairle Eorpach, anEagraíocht um Shlándáil agus Comhar san Eoraip (ESCE), srl.).

Mura bhfaightear réiteach laistigh den Chreat, beidh Airteagal 7 CAE ar an rogha dheiridh i gcónaí chun géarchéim a réiteach agus chun comhlíonadh luachanna AE a chinntiú.

Airteagal 7 CAE

Dírítear in Airteagal 7 CAE ar a chinntiú go bhfuil meas ag gach tír AE ar luachanna coiteanna AE, lena n--áirítear riail an dlí. Ní féidir meicníocht choisctheach Airteagal 7(1) CAE a ghníomhaíochtú ach amháin i gcás “riosca shoiléir um shárú tromchúiseach” ná meicníocht cheadaithe Airteagal 7(2) CAE ach i gcás “sáraithe thromchúisigh agus chomhsheasmhaigh ag tír AE” ar na luachanna atá leagtha amach in Airteagal 2.

Ceadaíonn an mheicníocht choisctheach don Chomhairle rabhadh a thabhairt don tír AE lena mbaineann sular réadaítear an “sárú tromchúiseach” go hiarbhír.

Ceadaíonn an mheicníocht cheadaithe don chomhairle cearta áirithe a thagann as cur i bhfeidhm na gConarthaí ar an tír AE lena mbaineann, lena n-áirítear cearta vótála na tíre sin sa Chomhairle a chur ar fionraí. Sa chás sin caithfidh go raibh an “sárú tromchúiseach” ann le tamall maith.

CUR I BHFEIDHM

Ó bhí 2009 ann, cuireadh imeachtaí géarchéime i roinnt tíortha AE os comhair an Choimisiúin roinnt uaireanta, rud a léirigh fadhbanna sainiúla le riail an dlí. Thug an Coimisiún aghaidh ar na himeachtaí sin trí bhrú polaitiúil a chur, chomh maith le nósanna imeachta um sháru a lainseáil i gcás sáruithe ar dhlí AE.

Níor cuireadh meicníochtaí coisctheacha nó ceadaithe Airteagal 7 CAE i bhfeidhm go dtí seo.

Tionscnaimh institiúid eile de chuid AE

Tá ról comhlántach le himirt ag gach institiúid eile de chuid AE maidir le riail an dlí in AE a chur chun cinn agus a choimeád.

I mí na Nollag 2014, thiomnaigh an Chomhairle agus na tíortha AE dóibh féin do phlé bliantúil a bhunú i measc na dtíortha AE go léir laistigh den Chomhairle chun riail an dlí i gcreat na gConarthaí a chur chun cinn agus a chosaint.

D’iarr Parlaimint na hEorpa roinnt uaireanta chomh maith ar thíortha AE go ndéanfaí measúnú rialta ar a gcomhlíonadh leanúnach maidir le luachanna bunúsacha AE agus an ceanglas um dhaonlathas agus riail an dlí.

Féach chomh maith Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha (FRA) agus Tuarascáil Bhliantúil gníomhaíochta FRA 2013

ACHTANNA GAOLMHARA

Cumarsáid ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus an gComhairle, an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus Coiste na Réigiún - Tuarascáil 2012 maidir le Cur i bhFeidhm Chairt um Chearta Bunúsacha AE (COM(2013) 271 final an 8 Bealtaine 2013).

Cumarsáid ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, an gComhairle, an gCoiste Eacnamaíoch agus Sóisialta agus Coiste na Réigiún - Tuarascáil 2013 maidir le Cur i bhFeidhm Chairt um Chearta Bunúsacha AE (COM(2014) 224 final an 14 Aibreán 2014).

Cumarsáid ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus an gComhairle - Creat úr Eorpach um Riail an Dlí a neartú (COM(2014) 158 final an 11 Márta 2014).

Conclúidí chruinniú na Comhairle agus na mBallstát AE laistigh den Chomhairle maidir le meas ar riail an dlí a chinntiú an 16 Nollaig 2014.

Nuashonrú is déanaí: 10.03.2015

Top