Help Print this page 
Title and reference
Saoirse gluaiseachta agus cónaithe AE

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Saoirse gluaiseachta agus cónaithe AE

Tá an ceart ag saoránaigh an Aontais Eorpaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac i dtír eile AE, faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha amach i gconarthaí AE. Is ceann de phrionsabail bhunúsacha AE í an tsaorghluaiseacht daoine seo.

GNÍOMH

Treoir 2004/38/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2004 ar cheart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac laistigh de chríoch na mBallstát lena leasaítear Rialachán (CEE) Uimh. 1612/68 agus lena n-aisghairtear Treoracha 64/221/CEE, 68/360/CEE, 72/194/CEE, 73/148/CEE, 75/34/CEE, 75/35/CEE, 90/364/CEE, 90/365/CEE agus 93/96/CEE)

ACHOIMRE

Tá an ceart ag saoránaigh an Aontais Eorpaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac i dtír eile AE, faoi réir na gcoinníollacha atá leagtha amach i gconarthaí AE. Is ceann de phrionsabail bhunúsacha AE í an tsaorghluaiseacht daoine seo.

CAD A DHÉANTAR SA TREOIR?

Déantar:

a lán píosaí reatha reachtaíochta a thabhairt le chéile i ngníomh dlíthiúil amháin inti

na coinníollacha maidir leis an gceart saorghluaiseachta agus cónaithe (go sealadach agus go buan araon) do shaoránaigh AE* agus dá mbaill teaghlaigh* a leagan síos inti

srianta ar na cearta sin ar fhorais beartas poiblí, slándála poiblí nó sláinte poiblí a leagan síos inti

stádas na ndaoine atá fostaithe, féinfhostaithe, atá ina mic léinn nó nach bhfuil ag obair le haghaidh íocaíochta a shoiléiriú inti.

PRÍOMHPHOINTÍ

Féadfaidh saoránaigh AE a bhfuil cárta aitheantais nó pas bailí acu:

Dul isteach i dtír eile AE, faoi mar is féidir lena mbaill teaghlaigh a dhéanamh - cibé an saoránaigh nó nach saoránaigh AE iad - gan víosa imeachta nó iontrála a bheith de dhíth orthu.

Cónaí i dtír eile AE ar feadh suas le 3 mhí gan coinníollacha nó gan foirmiúlachtaí ar bith.

Cónaí i dtír eile AE ar feadh tréimhse níos faide ná 3 mhí faoi réir coinníollacha áirithe, ag brath ar a stádas sa tír aíochta. Ní chaithfidh iad siúd atá fostaithe nó féinfhostaithe coinníollacha ar bith eile a chomhlíonadh. Ní mór do mhic léinn agus do dhaoine eile nach bhfuil ag obair le haghaidh íocaíochta, amhail iad siúd atá ar scor, dóthain acmhainní a bheith acu dóibh féin agus dá dteaghlach, ionas nach gcuirfidh siad ualach ar chóras cúnaimh shóisialta na tíre aíochta, agus ní mór dóibh cumhdach cuimsitheach árachais bhreoiteachta a bheith acu.

Clárú leis na húdaráis ábhartha má tá siad ina gcónaí sa tír ar feadh tréimhse níos faide ná 3 mhí. Teastaíonn cárta cónaithe atá bailí ar feadh 5 bliana óna mbaill teaghlaigh, murar náisiúnaigh AE iad.

Bheith i dteideal buanchónaí má bhí cónaí orthu i dtír eile AE ar feadh tréimhse leanúnach 5 bliana. Baineann sé seo le baill teaghlaigh chomh maith.

An ceart go gcaitear leo faoi mar a chaitear le náisiúnaigh na tíre aíochta. Mar sin féin, níl sé de dhualgas ar na húdaráis aíochta sochair a dheonú ar shaoránaigh AE nach bhfuil ag obair le haghaidh íocaíochta le linn na chéad 3 mhí dá dtréimhse chónaithe.

Lena chois sin

Féadfaidh baill teaghlaigh, faoi choinníollacha áirithe, an ceart a choimeád cónaí sa tír lena mbaineann má fhaigheann an saoránach AE bás nó má fhágann sé nó sí an tír.

Féadfar saoránaigh AE, nó baill teaghlaigh, a dhíbirt má ghníomhaíonn siad ar dhóigh ina gcuirfeadh siad leasanna bunúsacha na sochaí faoi bhagairt thromchúiseach.

Ní féidir srian a chur ar shaoirse gluaiseachta duine de bharr galar ach leis na galair a mheasann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte gur galair a bhfuil cumas eipidéimeach acu amháin.

CÉN UAIR A THÁINIG AN TREOIR I BHFEIDHM?

An 30 Aibreán 2004.

PRÍOMHTHÉARMAÍ

* Saoránach AE: duine ar bith a bhfuil náisiúntacht thír AE acu.

* Ball teaghlaigh: cumhdaítear faoi sin, mar shampla, an céile, an páirtí i bpáirtíocht chláraithe le saoránach AE agus sliochtaigh dhíreacha faoi bhun 21 bliain d’aois.

TAGAIRTÍ

Gníomh

Teacht i bhfeidhm

Spriocdháta don trasuí sna Ballstáit

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Treoir 2004/38/AE

30.4.2004

30.4.2006

IO L 158, 30.4.2004, lgh. 77-123

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Treoir 2014/54/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le bearta a éascaíonn feidhmiú na gceart a thugtar d’oibrithe i gcomhthéacs shaorghluaiseacht na n-oibrithe (IO L 128, 30.4.2014, lch. 8-14)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle ar threoir maidir le Treoir 2004/38/CE a thrasuí agus a chur i bhfeidhm ar shlí níos fearr, Treoir a bhaineann le ceart shaoránaigh an Aontais agus bhaill a dteaghlaigh aistriú agus cur fúthu gan bhac laistigh de chríoch na mBallstát (COM(2009) 313 final an 2 Iúil 2009)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún - Saorghluaiseacht shaoránaigh AE agus a dteaghlach: Cúig ghníomhaíocht chun difear a dhéanamh (AE (2013) 837 final an 25 Samhain 2013)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle - Ag cuidiú leis na húdaráis áitiúla le dul i ngleic leis na mí-úsáidí ar an gceart saorghluaiseachta: Lámhleabhar maidir le dul i ngleic leis an gceist um póstaí áisiúlachta líomhnaithe idir saoránaigh AE agus náisiúnaigh neamh-AE i gcomhthéacs an dlí AE um shaorghluaiseacht shaoránaigh AE (COM(2014) 604 final an 26.9.2014)

Nuashonraithe 24.09.2015

Top