Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Scéim i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gáis cheaptha teasa

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Languages and formats available
Multilingual display
Text

Scéim i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gáis cheaptha teasa

ACHOIMRE AR:

Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil

ACHOIMRE

RÉAMHRÁ

Faoi Phrótacal Kyoto, gheall an tAontas Eorpach (AE) do laghdú 8 % a dhéanamh ar astaíochtaí gáis cheaptha teasa (GCT) idir na blianta 2008 agus 2012 i gcomparáid le leibhéal na bliana 1990.

Le linn tréimhse tiomanta eile idir na blianta 2013 agus 2020, gheall sé go ndéanfaí laghdú 20 % ar astaíochtaí GCT faoi 2020 i gcomparáid le leibhéil na bliana 1990.

Chun a ghealltanais a chomhlíonadh, bunaíodh scéim ag AE i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair GCT laistigh den Aontas Eorpach. Tugtar cead le gach lamháltas, tonna amháin dé-ocsaíde carbóin (CO2) nó coibhéis dé-ocsaíde carbóin a chur amach in imeacht tréimhse sonraithe.

Tá an Scéim maidir le Trádáil Astaíochtaí (ETS)* ina bhonn ag beartas AE chun athrú aeráide a chomhrac agus is príomhuirlis í chun astaíochtaí gáis cheaptha teasa tionsclaíocha a laghdú go héifeachtúil ó thaobh costas de.

PRÍOMHPHOINTÍ

Tugadh EU ETS isteach ar dtús sa bhliain 2005. Tháinig athrú air le himeacht ama le sraith leasuithe arna déanamh sa reachtaíocht bhunaidh, Treoir 2003/87/CE.

  • Tosaíodh leis an tríú céim reatha do EU ETS sa bhliain 2013 agus leanfar ar aghaidh leis go dtí 2020.
  • Cumhdaítear le EU ETS gléasraí cumhachta agus suiteálacha monaraíochta, chomh maith le hastaíochtaí ó aerlínte ag eitilt idir aerfoirt na hEorpa.
  • Ón 1 Eanáir 2005 i leith, ní mór d'oibreoirí na suiteálacha a mbíonn gníomhaíochtaí ar siúl acu, a chumhdaítear faoin treoir, cead cuí maidir le hastaíochtaí gáis cheaptha teasa a bheith acu.
  • Cumhdaítear faoin gcóras EU ETS astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin (CO2) gléasraí cumhachta, raon leathan earnálacha tionscail atá dian ó thaobh fuinnimh de agus aerlínte tráchtála. Áirítear astaíochtaí ocsaíde níotrúla ó tháirgeadh aigéad áirithe agus astaíochtaí heicseafluairídí ó tháirgeadh alúmanaim leis chomh maith.
  • Eisíonn údaráis náisiúnta inniúla cead astaíochtaí gáis cheaptha teasa má bhíonn siad sásta gur féidir leis an oibreoir faireachán a dhéanamh ar na hastaíochtaí agus tuairisc a thabhairt orthu.
  • Laistigh den uasteorainn aonair ar fud AE* maidir le lamháltas (a thagann laghdú 1.74 % air gach bliain), faigheann oibreoirí nó ceannaíonn siad lamháltais astaíochtaí ar féidir leo iad a thrádáil lena chéile nuair is gá. Is féidir leo freisin méid teoranta creidiúintí idirnáisiúnta ó thionscnaimh coigilteach ar astaíochtaí ar fud an domhain a mhalartú le haghaidh lamháltas.
  • Ní mór do na hoibreoirí faireachán a dhéanamh ar na hastaíochtaí agus tuairisc a thabhairt orthu do na húdaráis inniúla. Déantar iniúchadh ar na tuairiscí ag fíoraitheoirí neamhspleácha.
  • I ndiaidh gach bliana, ní mór d'oibreoirí go leor lamháltas a ghéilleadh d'fhonn a n-astaíochtaí a chumhdach, sin nó gearrfar fíneálacha.
  • Ó 2013 i leith, is é ceantáil lamháltas an riail réamhshocraithe um leithdháileadh.
  • Tiocfaidh laghdú go dtí 30 % sa bhliain 2020 ar an gcion lamháltas a fhaightear saor in aisce i suiteálacha monaraíochta. I bprionsabal, níl aon lamháltas saor in aisce ar fáil maidir le giniúint leictreachais.
  • Ní mór do thíortha AE 50 % ar a laghad den ioncam a fhaightear nuair a dhíoltar lamháltais ar ceant, a úsáid chun críche aeráide (e.g. déine charbóin tionscail a laghdú).
  • Gach bliain, ní mór do thíortha AE tuairisc a thabhairt don Choimisiún Eorpach ar conas mar a chuirtear an treoir i bhfeidhm.
  • Glacadh togra i mí Iúil 2015 maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar EU ETS le haghaidh Chéim 4 (2021-2030) ar aon dul le Creat 2030 i gcomhair Beartais Aeráide agus Fuinnimh. Tá sé mar aidhm leis an togra laghdú 43% ar astaíochtaí EU ETS a bhaint amach i gcomparáid le 2005.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN GHNÍMH?

Cuireadh Treoir 2003/87/CE i bhfeidhm an 25 Deireadh Fómhair 2003 agus b’éigean í a thrasuí i ndlí náisiúnta na dtíortha AE faoin 31 Nollaig 2003.

CÚLRA

Scéim an AE maidir le Trádáil Astaíochtaí (EU ETS).

PRÍOMHTHÉARMAÍ

* Scéim AE maidir le Trádáil Astaíochtaí (EU ETS): seo an chéad scéim idirnáisiúnta — agus an scéim is mó fós gan amhras — a bunaíodh i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gáis cheaptha teasa. Cumhdaíonn sí níos mó ná 1,000 gléasra cumhachta agus suiteáil déantúsaíocht sna 28 tír AE, san Íoslainn, san Iorua agus i Lichtinstéin, chomh maith le gníomhaíochtaí eitlíochta.

* Prionsabal “teorainn agus trádáil”: úsáideann EU ETS an prionsabal seo mar bhunús oibre. Cuirtear teorainn le mhéid iomlán gás ceaptha teasa áirithe ar féidir a chur amach ag na monarchana, na gléasraí cumhachta agus na suiteálacha eile sa chóras. Laghdaítear an teorann le himeacht ama ionas go dtiocfaidh laghdú ar na hastaíochtaí iomlána. Ceadaítear faoin scéim seo trádáil lamháltas astaíochtaí ionas go bhfanfaidh na hastaíochtaí iomlána ó na suiteálacha agus ó na hoibreoirí eitlíochta laistigh den teorainn agus is féidir na bearta is lú costas a úsáid chun astaíochtaí a laghdú.

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear scéim i ndáil le trádáil ar lamháltas i gcomhair astaíochtaí gáis cheaptha teasa laistigh den Chomhphobal agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lgh. 32-46)

Ionchorpraíodh sa bhuntéacs leasuithe i ndiaidh a chéile ar Threoir 2003/87/CE. Is chun críocha doiciméadúcháin amháin an leagan comhdhlúite seo.

GNÍOMHARTHA GAOLMHARA

Cinneadh Uimh. 1031/2010 /AE ón gCoimisiún an 12 Samhail 2010 bhaineann le ceantáil lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa, de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear scéim i ndáil le trádáil lamháltas astaíochtaí gáis cheaptha teasa laistigh den Chomhphobal (IO L 302, 18.11.2010, lgh. 1-41). Féach an leagan comhdhlúite.

Cinneadh 2011/278/AE ón gCoimisiún an 27 Aibreán 2011 lena gcinntítear rialacha idirthréimhseacha ar fud an Aontais i ndáil le leithdháileadh lamháltais chomhchuibhithe astaíochtaí gás ceaptha teasa de bhun Airteagal 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (fógartha faoin doiciméad C(2011) 2772) (IO L 130, 17.5.2011, pp. 1-45). Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) Uimh. 600/2012 gCoimisiún an 21 Meitheamh 2012 maidir le fíorú tuarascálacha gás ceaptha teasa agus tuarascálacha tonaí/ciliméadair agus creidiúnú na bhfíoraitheoirí de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 181, 12.7.2012, lgh. 1-29).

Rialachán (AE) Uimh. 601/2012 gCoimisiún an 21 Meitheamh 2012 maidir le monatóireacht agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 181, 12.7.2012, lgh. 30-104). Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) Uimh. 389/2013 gCoimisiún an 2 Bealtaine 2013 lena mbunaítear Clárlann an Aontais de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, de bhun Chinneadh Uimh. 280/2004/CE agus Chinneadh Uimh. 406/2009/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 920/2010 agus Uimh. 1193/2011 gCoimisiún (IO L 122, 3.5.2013, lgh. 1-59). Féach an leagan comhdhlúite.

Rialachán (AE) Uimh. 1123/2013 ón gCoimisiún an 8 Samhain 2013 maidir le teidlíochtaí creidmheasa idirnáisiúnta a chinneadh de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 299, 9.11.2013, lgh. 32-33)

Cinneadh (AE) Uimh. 2013/448/AE gCoimisiún an 5 Meán Fómhair 2013 maidir le bearta náisiúnta cuir i bhfeidhm chun lamháltais idirthréimhseacha saor in aisce do lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa de réir Airteagal 11(3) de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 240, 7.9.2013, lgh. 27-35)

Cinneadh 2014/746/AE ón gCoimisiún an 27 Deireadh Fómhair 2014 lena gcinntítear, de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, liosta earnálacha agus fo-earnálacha a mheastar a bheith neamhchosanta ar mhór-riosca sceitheadh carbóin, don tréimhse 2015 go 2019 (IO L 308, 29.10.2014, lgh. 114-124)

Cinneadh (AE) 2015/1814 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2015 maidir le cúltaca cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a oibriú do scéim trádála an Aontais maidir astaíochtaí gás ceaptha teasa agus lena leasaítear Treoir 2003/87/CE (IO L 264, 9.10.2015, lgh. 1-5)

Nuashonraithe 07.07.2016

Top