Help Print this page 

Summaries of EU Legislation

Title and reference
Comhaontuithe eitlíochta AE-SAM

Summaries of EU legislation: direct access to the main summaries page.
Multilingual display
Text

Comhaontuithe eitlíochta AE-SAM

 

ACHOIMRE AR:

Cinneadh 2007/339/CE maidir leis an gComhaontú Aeriompair idir AE, a Bhallstáit agus Stáit Aontaithe Mheiriceá

CAD A DHÉANANN AN CINNEADH?

  • Leis an gcinneadh seo, faomhann an tAontas Eorpach (AE) síniú an Chomhaontaithe Aeriompair a idirbheartaíodh le Stáit Aontaithe Mheiriceá.
  • Déantar foráil sa chomhaontú i leith na bealaí uile trasatlantacha a oscailt do chuideachtaí aerlíne AE agus SAM.
  • Áirítear ann chomh maith socrú chun an comhaontú a fhorbairt tuilleadh maidir le cúrsaí amhail úinéireacht agus rialú aerlínte.

PRÍOMHPHOINTÍ

Rochtain ar an margadh: cearta tráchta agus cúrsaí tráchtála/oibriúcháin

  • Tugtar cead d’aerlínte AE faoin gcomhaontú:
    • eitiltí chuig SAM ó aerfort AE ar bith a oibriú, beag beann ar a n-áit bhunaíochta laistigh de AE (coincheap an “iompróra Comhphobail”);
    • oibriú ar bhealaí idirnáisiúnta idir AE agus SAM (cearta an* agus cearta an *saoirse), agus bealaí níos faide i gcéin ná AE agus SAM (cearta an 5ú saoirse*), gan srianta ar bith ar líon na n-eitiltí nó ar an gcineál aerárthaigh;
    • seirbhísí lasta * 7ú saoirse neamhtheoranta a oibriú (cé nach mbeidh cearta breise an 7ú saoirse um aerárthaí nach n-iompraíonn ach lasta ann d’aerlínte SAM sa mhullach ar na cinn a dheonaigh 8 dtír AE roimhe sin);
    • eitiltí an 7ú saoirse gan teorainn a oibriú do sheirbhísí paisinéirí idir SAM agus pointe ar bith i gComhaontú Chomhlimistéar Eitlíochta na hEorpa (CCEE)* (cé nach dtugtar cearta ar bith den sórt sin d’aerlínte SAM).
  • Leis an gcomhaontú seo ceadaítear saorphraghsáil (cé nach féidir le hiompróirí SAM praghsanna a shocrú ar bhealaí laistigh de AE) agus tá rialacha mionsonraithe ann maidir le saincheadú agus brandáil chun cead a thabhairt d’aerlínte AE a láithreacht ghréasáin i margadh SAM a leathnú go dtí margadh SAM.
  • Déantar foráil ann chomh maith i leith comhroinnt cód neamhtheoranta (sa chás go bhféadfadh 2 aerlíne nó níos mó an eitilt chéanna a chomhroinnt) agus deiseanna úra d’aerlínte AE chun aerárthaí agus criú iontu a sholáthar (trí chomhaontú léasú árthaigh fheistithe) d’aerlínte SAM ar bhealaí idirnáisiúnta.

Rochtain ar an margadh: úinéireacht agus rialú

  • Ráthaíocht aerlínte SAM:
    • úinéireacht chéatadáin incheadaithe ag náisiúnaigh AE, lena n-áirítear an deis dul thar 50 % den chothromas iomlán;
    • breithniú cóir agus tapa ar idirbhearta a bhaineann le hinfheistíocht AE in aerlínte SAM.
  • Ráthaíocht aerlínte AE:
    • An ceart infheistíochtaí SAM in aerlínte AE a theorannú go 25 % de na scaireanna vótála (rud a thagann le córas SAM);
    • glacadh ag SAM d’aerlíne AE ar bith atá faoi úinéireacht nó rialú shaoránaigh AE nó CCEE.
  • Ráthaíocht aerlínte thíortha neamh-AE:
    • glacadh aontaobhach ag SAM d’úinéireacht agus rialú AE ar aerlíne ar bith sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, sa CCEE agus in 18 dtír san Afraic.
  • Tá ról ag an gComhchoiste arna bhunú leis an gcomhaontú i gcúrsaí a bhaineann le húinéireacht agus rialú.

Comhar rialála

Neartaítear an comhar idir an 2 pháirtí leis an gcomhaontú sna réimse seo a leanas.

  • Slándáil: oibriú i dtreo cleachtais agus caighdeáin chomhoiriúnacha agus dibhéirseacht i mbearta slándála a íoslaghdú.
  • Sábháilteacht: comhairliúchán agus comhar feabhsaithe i gcás buarthaí sábháilteachta ar an dá thaobh.
  • Beartas iomaíochta: tiomantas maidir le comhoibriú i gcur i bhfeidhm córas iomaíochta ar chomhaontaithe a bhfuil tionchar acu ar an margadh trasatlantach agus maidir le cuir chuige chomhoiriúnacha rialála maidir le comhaontuithe a chur chun cinn.
  • Fóirdheontais rialtais: a aithint go bhféadfadh leo sin difear a dhéanamh do chumas na n-aerlínte dul san iomaíocht ar bhealach cóir agus cothrom, agus an gá atá le socruithe a dhéanamh faoina bhféadfaidh buarthaí faoi fhóirdheontais a ardú.
  • Comhshaol: an tábhacht a aithint a bhaineann le cosaint an chomhshaoil agus rúin chun feabhas a chur ar chomhar teicniúil chun astaíochtaí aeriompair a laghdú agus ar éifeachtúlacht breosla.

Áiríodh sa chomhaontú chomh maith treochlár soiléir ina leagtar amach liosta nach bhfuil uileghabhálach de “mhíreanna um leas tosaíochta” chun comhaontú dara céime a idirbheartú.

Comhaontú dara céime

Lainseáladh tuilleadh idirbheartaíochta idir AE agus SAM in 2008 agus síníodh comhaontú dara céime mar thoradh air sin in 2010. Forbraíonn an prótacal seo ar an gcéad chomhaontú agus cumhdaítear ann deiseanna infheistíochta agus rochtana ar an margadh. Neartaítear leis chomh maith an creat um chomhar i réimsí rialála amhail sábháilteacht, slándáil, gnéithe sóisialta agus, go háirithe, an comhshaol, sa chás gur tháinig an dá thaobh ar chomhaontú maidir le Comhráiteas tiomanta ar an gComhshaol.

D’aontaigh an Iorua agus an Íoslainn leis an gcomhaontú in 2011.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN CHINNIDH?

Tá sé i bhfeidhm ón 25 Aibreán 2007. Léirítear in Airteagal 25 den Chomhaontú Aeriompair maidir leis an gcur i bhfeidhm sealadach gur aontaigh na páirtithe é a chur i bhfeidhm ón 30 Márta 2008.

CÚLRA

Roimh chomhaontú 2007, bhí an caidreamh aeriompair le SAM rialaithe le comhaontuithe déthaobhacha idir tíortha AE agus SAM. Bhí comhaontuithe um “aerspás oscailte” i bhfeidhm i 16 thír AE cheana. Mar sin féin, bhí an cur chuige ilroinnte seo ina bhacainn toisc gur cuireadh cosc leis fíormhargadh aonair a chur i gcrích.

In 2002, thug Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh na breithiúnais i gcásanna arna n-atreorú ag an gCoimisiún Eorpach chuici (C-466/98, C-467/98, C468/98, C-469/98, C-472/98, C-475/98 agus C-476/98). Soiléiríodh iontu sin comhroinnt na n-inniúlachtaí seachtracha idir AE agus tíortha AE agus soiléiríodh ceisteanna áirithe maidir leis an tsaoirse bhunaíochta.

Mar thoradh air sin, fuair an Coimisiún údarás chun comhaontú aeir a idirbheartú le SAM a raibh feidhm aige maidir le AE ina iomláine.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil, féach:

* PRÍOMHTHÉARMAÍ

cearta an 3ú saoirse: maidir le haersheirbhísí idirnáisiúnta sceidealta, an ceart nó an phribhléid, a dheonaíonn tír amháin ar thír eile, trácht a thagann ó thír dhúchais an iompróra, a chur síos i gcríoch na chéad tíre.

cearta an 4ú saoirse: maidir le haersheirbhísí idirnáisiúnta sceidealta, an ceart nó an phribhléid, a dheonaíonn tír amháin ar thír eile, trácht arb é tír dhúchais an iompróra a cheann scríbe, a thabhairt isteach i gcríoch na chéad tíre.

cearta an 5ú saoirse: maidir le haersheirbhísí idirnáisiúnta sceidealta, an ceart nó an phribhléid, a dheonaíonn tír amháin ar thír eile, trácht a thagann ó thír neamh-AE nó ag dul go tír neamh-AE, a chur síos nó a thabhairt isteach i gcríoch na chéad tíre.

cearta an 7ú saoirse: maidir le haersheirbhísí idirnáisiúnta sceidealta, an ceart nó an phribhléid, a dheonaíonn tír amháin ar thír eile, trácht a iompar idir críoch na tíre deonta agus tír neamh-AE ar bith. Ní héilítear leis sin an tseirbhís a nascadh le seirbhís ar bith nó a bheith ina shíneadh ar sheirbhís ar bith chuig/ó thír baile an iompróra

Comhaontú Chomhlimistéar Eitlíochta na hEorpa: cuimsítear ann tíortha AE, an Albain, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, Misean Feidhmeannais Eatramhaigh na Náisiún Aontaithe sa Chosaiv, an Iorua, an Íoslainn, Montainéagró, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine, agus an tSeirbia.

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Cinneadh 2007/339/CE ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile laistigh den Chomhairle an 25 Aibreán 2007 maidir le síniú agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Aeriompair idir an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, ar thaobh amháin, agus Stáit Aontaithe Mheiriceá, ar an taobh eile (IO L 134, 25.5.2007, lgh. 1-3)

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Cinneadh 2010/465/CE ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile laistigh den Chomhairle an 24 Meitheamh 2010 maidir le síniú agus cur i bhfeidhm sealadach an Phrótacail chun leasú a dhéanamh ar an gComhaontú Aeriompair idir Stáit Aontaithe Mheiriceá, de pháirt amháin, agus an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, den pháirt eile (IO L 223, 25.8.2010, lgh. 1-2)

Prótacal chun leasú a dhéanamh ar an gComhaontú Aeriompair idir Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Comhphobal Eorpach agus a Bhallstáit, arna shíniú an 25 agus an 30 Aibreán 2007 (IO L 223, 25.8.2010, lgh. 3-19)

Cinneadh 2011/708/AE ón gComhairle agus ó Ionadaithe Rialtais na mBallstát, ag teacht le chéile laistigh den Chomhairle an 16 Meitheamh 2011 maidir le síniú, thar ceann an Aontais, agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Aeriompair idir Stáit Aontaithe Mheiriceá, de pháirt amháin, agus an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, den dara páirt, an Íoslainn, den tríú páirt, an Poblacht na hIorua, ar an gceathrú taobh; agus maidir le síniú, thar ceann an Aontais, agus cur i bhfeidhm sealadach an Chomhaontaithe Choimhdigh idir an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit, de pháirt amháin, an Íoslainn, den dara páirt, agus Poblacht na hIorua, den tríú páirt, maidir le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe Aeriompair idir Stáit Aontaithe Mheiriceá, de pháirt amháin, an tAontas Eorpach agus a Bhallstáit den dara páirt, an Íoslainn, ar den tríú páirt, agus Poblacht na hIorua, den cheathrú páirt (IO L 283, 29.10.2011, lgh. 1-2)

Nuashonraithe 18.12.2016

Top